เชิญมาเถิด  

เชิญมาเถิด และนั่งนี่ ที่รุกขมูล
เมื่อเพิ่มพูน ความเพียร เวียนค้นหา
ใครอาจรู้ อาจทาย ท่านได้นา?
เหมาะทีท่า ลุถึง ซึ่งญาณพล.

เฝ้าจงกรม ไปมา ค้นหามรรค
ให้ประจักษ์ ครบองค์ คงเป็นผล
ใครหนออาจ รู้ทาย ให้ท่านยล?
ท่านอาจดล ศานติธรรม อันล้ำรส.

เมื่อจงกรม ไปมา ค้นหาไป
และเขี่ยไค้ ดูตัว ทั่วไปหมด
ฝูงทวยเทพ แหละรู้ ไม่คู้คด
ว่าท่านจรด ถึงธรรม ที่ล้ำญาณ.

เมื่อทิ้งเกียรติ เกลียดศักดิ์ รักสงบ
ก็จะพบ นิพพานได้ ดั่งไขขาน
ตัวท่านแหละ รู้ชัด อุบัติการณ์
ว่าตัวท่าน เองถึง ซึ่งวิมุติ

จงดำเนิน ตามรอย พระพุทธองค์
บากบั่นมุ่ง รางวัล อันเอกอุตม์
แน่ดั่งอา- ทิตย์อุทัย ไม่มีทรุด
ท่านจะถึง วิมุติได้ ไม่เปล่าเอย.

สิริวยาส

สิบปีในสวนโมกข์ 
สารบัญ

หน้า ๑
หน้า ๒
หน้า ๓
หน้า ๔
หน้า ๕
หน้า ๖
หน้า ๗
หน้า ๘
หน้า ๙
หน้า ๑๐
หน้า ๑๑
หน้า ๑๒
หน้า ๑๓
หน้า ๑๔
หน้า ๑๕
หน้า ๑๖
หน้า ๑๗
หน้า ๑๘

ฉันเคยลองฉันแต่ผลไม้บางสมัย รู้สึกว่าเป็นสิ่งที่สบายและแปลก ถึงกับอยากจะขอร้องว่า ใครก็ตาม ควรผ่านการทำเช่นนี้ดูบ้าง อย่างน้อยสักคราวหนึ่ง เนื้อตัวเย็นสบาย ไม่มีกลิ่นตัว สีและกลิ่นของอุจจาระ ไม่เป็นที่น่ารังเกียจเลย เหล่านี้เมื่อคิดดูแล้ว เป็นอุปกรณ์แก่การอยู่อย่างสงบเย็น ดีกว่าที่มันจะเป็นอย่างธรรมดา เสียอยู่ก็แต่ว่า ในบางถิ่นไม่มีผลไม้พอให้ความสะดวกได้เท่านั้น ส่วนการฉันแต่ผักหรือเผือกมันนั้น ยากกว่าการฉันแต่ผลไม้มาก และในตอนแรกๆ ร่างกายเปลี่ยนแปลงไม่ค่อยทัน เช่นไฟธาตุหรือน้ำย่อยอาหาร เปลี่ยนอย่างสูงให้พอเหมาะกันไม่ค่อยทัน ไม่เหมือนผลไม้

แต่อย่างไรก็ตาม การฉันแต่ผลไม้หรือผักนั้น ไม่สะดวกเป็นพิเศษอีกอย่างหนึ่ง คือต้องกินบ่อยกว่าธรรมดา มิฉะนั้นจะหิวในตอนกลางคืน การฉันแต่ผลไม้นั้น ฉันไม่ได้ปริมาณมากเท่าฉันข้าว แล้วยังย่อยเร็วซึ่งทำให้หิวเร็วอีกด้วย

ฉันสังเกตเห็นอีกอย่างหนึ่งว่า ในระยะที่ฉันอาหารแบบนี้ ประสาททางตา ทางหู และทางจมูก จะไวกว่าธรรมดาหลายเท่านัก ใบไม้มีกลิ่นเช่นใบโหระพา ยืนห่างต้น ๒-๓ วา ก็ได้กลิ่น ซึ่งตามธรรมดา เราจะได้กลิ่นต่อเมื่อได้ทำให้ใบช้ำ โดยวิธีใดวิธีหนึ่งและดมดู ดอกไม้ต่างๆ หอมมาก จนบางอย่างฉุนหรือทนไม่ได้ ซึ่งตามธรรมดาจะไม่เป็นเช่นนั้นเลย สิ่งเหล่านี้ ฉันยังทราบไม่ได้แน่นอนเหมือนกันว่า เป็นด้วยอำนาจอาหารนั้นๆ โดยตรง หรือเป็นเพราะเหตุอื่นอันเนื่องจากอาหารนั้น ซึ่งเราอาจจะทำให้เกิดขึ้นได้อย่างเดียวกันโดยวิธีอื่น ส่วนประสาททางลิ้นนั้น แม้จะไม่ทวีความไวมากเท่าทางตา หู จมูก แต่ก็ได้เพิ่มความไวยิ่งกว่าธรรมดาด้วยเหมือนกัน

เหตุนั้น ฉันจึงเห็นว่าเป็นของที่ควรลองดูเล่นสำหรับทุกคน และทดลองให้มีระเบียบที่ดี จึงจะพบผลอย่างน้อยก็เป็นการศึกษา แต่อย่างไรก็ตาม เราต้องไม่ลืมว่า เมื่อจิตใจสงบเป็นสมาธิ หรือกำลังสดชื่น เยือกเย็นไม่ว่าจะเป็นมาได้จากวิธีใด ประสาทเหล่านี้ก็ไวกว่าธรรมดาอยู่ส่วนหนึ่งแล้ว

ผลไม้ที่ดี คือ กล้วย มะละกอ น้อยหน่า และอื่นๆ ที่คล้ายกัน การใช้ผลไม้เป็นอาหารนั้น นำให้เกิดผลทางจิตในส่วนที่ได้ให้ความรู้แต่ว่าเป็นอาหาร ไม่มีของคาวของหวาน ไม่มีการกินจริงหรือกินเล่น เป็นของว่างเหล่านี้เป็นต้น ไม่มีเรื่องเกี่ยวกับการทำดีหรือไม่ดี ชนิดที่จะไปบ่นเอากับคนทำ มันจึงเป็นแบบอันหนึ่งของการขูดเกลาทั้งหลาย

เมื่อได้พูดถึงอาหารแล้ว อยากจะกล่าวถึงน้ำเสียด้วย  น้ำนั้นเป็นสิ่งที่ผู้จะตั้งบ้านเรือนได้หยิบยกขึ้น เป็นปัญหาสำคัญอันหนึ่ง ฉันใด มันก็ได้เป็นปัญหาอันสำคัญของสถานที่อันเป็นสำนักฝึกฝนการปฏิบัติธรรมฉันนั้น และบางทีจะยิ่งกว่าไปเสียอีก

พวกเราหลีกเลี่ยงไม่ให้มีเรื่องมาก ไม่จำเป็นจริงๆแล้ว ก็ไม่ยอมมีสิ่งนั้นสิ่งนี้ อันจะทำให้เกิดภาระมากขึ้น ทั้งในด้านทุนรอน การแสวงหาและเสียเวลาการใช้การทำ ถ้าเรามีน้ำดี เรื่องหลายเรื่องจะน้อยเข้า แต่ได้รับความผาสุกสบายเต็มตามที่ต้องการ น้ำที่ไม่ดี บริโภคเป็นนิจจะทำอันตรายแก่ร่างกาย ซักผ้าให้สะอาดไม่ได้โดยไม่ต้องใช้สบู่ อาบก็ไม่ทำความเยือกเย็นแต่กลับจะทำความรู้สึกขยะแขยงให้เกิดขึ้น และอาจเป็นโรคผิวหนังบางอย่าง ซึ่งสิ่งเหล่านี้ทำความหมดเปลืองและภาระยุ่งยากให้เกิดขึ้น

น้ำที่สวนโมกข์จืดและสะอาดดี แต่น้ำที่หอสมุดเต็มทีมาก เมื่อฉันอยู่ในที่ทั้งสองแห่ง เป็นการเปรียบเทียบกันอยู่บ่อยๆ จึงมีความรู้สึกเกิดขึ้นในเรื่องนี้ จนถึงกับนำมากล่าว เพื่อว่าผู้สนใจในการจัดสร้างสำนักปฏิบัติธรรมจะได้นำไปพินิจพิจารณาด้วย

ที่สวนโมกข์บน (สวนโมกข์ที่กำลังจัดทำใหม่อีกแห่งหนึ่ง) น้ำดีกว่าที่สวนโมกข์มาก ภูมิประเทศก็เป็นที่รื่นรมย์กว่า เราหวังผลในส่วนนี้จึงช่วยกันจัดทำขึ้นอีกแห่งหนึ่ง ซึ่งหวังว่าอีกไม่กี่ปีนัก เราจะมีสถานที่ที่สบายกว่าเก่าหลายประการ โดยความช่วยเหลือของธรรมชาติ และมีความหมดเปลืองน้อย

ในการเป็นอยู่แบบนี้ การบิณฑบาตเป็นเหมาะที่สุด การจัดตั้งครัวหรือมีผู้จัดถวายเสียเลยนั้นไม่เหมาะ หรือได้ผลน้อยกว่า และการไปฉันในที่นิมนต์ตามบ้านเรือนนั้น ถ้าหลีกเสียได้เป็นการดี

ฉะนั้นภิกษุสามเณรเฉพาะที่อยู่ในสวนโมกข์จึงได้ขอตัว และเป็นที่ทราบกันว่า ได้งดเว้นการไปฉันเช่นนั้น เว้นแต่จะมีเหตุพิเศษจำเป็นจริงๆ ทั้งนี้เพื่อให้มีเวลาว่างมาก มีความโปร่งสบายอยู่ตามธรรมชาติเป็นพิเศษ สมกับที่ต้องการให้เป็นการอบรมตนเป็นพิเศษสักสมัยหนึ่ง ซึ่งจะเป็นเวลากี่ปีก็ตาม ข้อนี้เป็นเหตุให้เลยขอตัวงดเว้นการไปบังสุกุล การนั่งหัตถบาสหรือพิธีกรรมอื่นๆ ที่ไม่จำเป็นเสียด้วย ซึ่งเป็นผลดีแก่การศึกษาและการทดลองปฏิบัติบางสิ่งบางอย่าง ยิ่งมีอะไรน้อยเพียงใด ก็ยังมีผลดีทางจิต

การอยู่ในกระท่อมเล็กๆ เกลี้ยงๆ ไม่มีสิ่งของรุงรัง กินอาหารแบบที่เขาพากันขนานนามให้ว่า "กินจานแมว" ซึ่งพวกเรากำลังใช้กันอยู่ตั้งแต่ต้นมาจนบัดนี้นั้น ได้พิสูจน์ตัวมันเองให้เห็นแล้วว่า ไม่มีวิธีอื่นที่ดีกว่าโดยแน่นอน พอที่จะยึดถือเป็นหลักตายตัวได้ คนนอกมักจะเข้าใจผิดและขลาดต่อการจะเป็นอยู่เช่นนั้น