Eieren en broeden
Ieder vogelei is in feite een natuurwonder.
Een ei wordt door een vogel gelegd met als inhoud een gele en een witte dooier.
Door het ei warm te houden (bebroeden) groeit er een kuiken in het ei.
Alle vogels, zonder uitzondering, leggen eieren.
Men kan gerust aannemen dat deze bijzondere voortplanting
nauw samenhangt met de wijze waarop de vogels zich bewegen.
Vogels moeten kunnen vliegen om zich in leven te houden.
Als vogels zwanger zouden zijn, zoals bij zoogdieren,
zou dit tijdelijk een vermeerdering van hun gewicht betekenen.
Door dit tijdelijk verhoogde gewicht zou een vogel niet of veel minder goed
kunnen opvliegen, en daarmee zouden ze kwetsbaar zijn voor Rovers.
Broedtijd
In welke periode van het jaar leggen vogels hun eieren?
De voornaamste broedtijd van soorten die in Europa voorkomen,
strekt zich uit van april tot en met juni.
Een paar soorten begint al eerder te nestelen
terwijl andere nog laat aan het broeden zijn.
Het is niets ongewoons om in juli en zelfs augustus
nog broedende vogels aan te treffen.
Eivormen
Er bestaan nogal wat verschillende eivormen.
Zo kan de vorm variëren van kort elliptisch tot lang tolvormig.
Evenals de kleur en de tekening is ook de vorm van de eieren
voor diverse vogelsoorten karakteristiek.
Er zijn grofweg vier hoofdtypen te onderscheiden:
elliptisch, ovaal, puntig ovaal en tol- of peervormig.
Een niet al te vaak voorkomend eitype is het elliptische ei.
Vaak lopen deze eieren aan de polen gelijkmatig puntig toe.
We treffen zulke eieren aan bij Futen.
De kort elliptische vorm komt voor bij veel stootvogels
zoals arenden, buizerds, wouwen en veel valken.
Lang elliptische eieren leggen alle duiven en zandhoenders.
Veel voorkomend is de min of meer ovale eivorm,
die vinden we bij pelikanen, reigers, ooievaars,
roerdompen, eenden, ganzen en zwanen.
Algemeen voorkomend zijn ook de tol- of peervormige eieren.
Deze treffen we bijvoorbeeld aan bij plevieren,
snippen, wulpen, grutto's en strandlopers.
Ook komen lang tolvormige eieren voor.
Deze vinden we bij alken en zeekoeten.
Waarom zijn niet alle eieren ovaal?
De verschillende eivormen hebben zich in de loop der tijden ontwikkeld
en zijn kenmerken van de soort geworden.
De vorm van het ei komt overeen met de vorm van het vogelbekken.
Een vogel met een langgerekt bekken zoals de Fuut
legt overeenkomstig langgerekte eieren.
Een vogel met een diep bekken zoals bijvoorbeeld de Oehoe
legt een kort ovaal ei.
Ook de tol- of peervorm heeft in veel gevallen een zeker doel.
Als een Kievit zich te broeden zet,
liggen de vier eieren met de punten naar elkaar toe.
Draait men ze om, zodat de puntige uiteinden naar buiten wijzen
dan draait de Kievit, alvorens weer plaats te nemen op de eieren,
deze weer in de oude stand terug.
Hiervoor is een goede reden.
Als de punten van de eieren naar buiten wijzen
liggen de eieren verder uit elkaar als met de punten naar binnen.
Met de punten naar binnen gericht kan de Kievit
ze gemakkelijker bebroeden.
Nestvlieders en nestblijvers Vogelzang
Nestvlieders verlaten enige uren na het uitkomen het nest.
Aangezien zij na het uitkomen vochtig en afgemat zijn,
moeten ze eerst drogen en zich herstellen van de inspanning
die het doorbreken van de eischaal heeft gekost.
Deze zogenaamde nestvlieders broeden, op enkele uitzonderingen na,
maar eenmaal per jaar terwijl nestblijvers
in een jaar drie keer jongen grootbrengen.
Bij nestblijvers en nestvlieders komen zowel kleine
als grote legsels voor.
Bijvoorbeeld de Koolmees die een echte nestblijver is
kan wel 12 eieren in een legsel produceren,
terwijl de Merel, ook een nestblijver, hooguit 5 eieren in een legsel produceert.
Hetzelfde geldt voor nestvlieders.
Denk maar eens aan de Wilde eend, nestvlieder op het hoogste niveau.
Deze soort legt wel 12 eieren in een legsel,
terwijl de Kievit, ook een nestvlieder,
er meestal 4 eieren in een legsel produceert.
Meer weten:
Voortplanting
Braakballen
Vogels voeren
Nestkasten
