Vay tiền bằng cổ phiếu 2/11

Cổ phiếu niêm yết trên thị trường chứng khoán và chưa niêm yết (OTC) hiện được nhiều ngân hàng chấp nhận như tài sản thế chấp, cho vay với lãi suất 0,95% - 1,1%/tháng ngắn hạn, 1% - 1,3% dài hạn.

Việc thế chấp cổ phiếu được vận dụng như cho vay cầm cố giấy tờ có giá. Tuy nhiên việc xác định giá trị cổ phiếu của các ngân hàng rất khác nhau. Thường các ngân hàng đồng ý cho vay bằng 100% mệnh giá nếu đó là những cổ phiếu có thanh khoản cao, có thể bán qua sàn bất cứ lúc nào.

So với vay ngân hàng, dịch vụ repo của các công ty chứng khoán linh hoạt hơn. Repo hiểu đơn giản là người sở hữu cổ phiếu bán cổ phiếu cho công ty chứng khoán và cam kết mua lại số cổ phiếu đó sau một thời gian với giá cao hơn hoặc bằng giá bán cộng thêm lãi suất.

Sự hơn hẳn của dịch vụ repo là các công ty chứng khoán định giá cổ phiếu theo thị giá (giá mua bán thực trên thị trường) chứ không theo mệnh giá. Phạm vi cổ phiếu được các công ty chấp nhận cũng rộng hơn do chức năng tư vấn và sự hiểu biết của họ về doanh nghiệp cổ phần hoá ở mức chuyên sâu hơn ngân hàng.

Điều kiện repo của các công ty khác nhau ở giá mua, thời gian giữ cổ phiếu và lãi suất sinh lời. Chẳng hạn ở công ty chứng khoán của ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (Agriseco), giá mua lại cổ phiếu tối đa bằng 60% thị giá, lãi suất sinh lời trong thời gian công ty nắm giữ cổ phiếu là 1%/tháng. Điều kiện thực hiện repo: cổ phiếu có thanh khoản cao, thị giá lớn hơn 120% mệnh giá, khách hàng cam kết mua lại cổ phiếu.

Cổ phiếu Vinamilk hiện được giao dịch trên thị trường tự do 380.000đ/cổ phiếu, thị giá bằng 380% mệnh giá. Agriseco mua 1.000 cổ phiếu Vinamilk với giá tối đa 228 triệu đồng (380.000đ x 60% x1.000). Nếu người sở hữu cổ phiếu cần tiền trong ba tháng, thì sau ba tháng anh ta phải mua lại cổ phiếu với giá 228 triệu đồng, cộng lãi suất 1%/tháng (228 triệu x 1% x 3 = 6,84 triệu đồng), tổng cộng 234,4 triệu đồng.

Có những công ty không tính lãi suất cho thời gian giữ cổ phiếu, nhưng yêu cầu khách hàng mua lại cổ phiếu với giá cao hơn giá bán. Trong thí dụ trên, Agriseco có thể không tính lãi suất, nhưng khách hàng phải cam kết mua lại cổ phiếu Vinamilk sau ba tháng với giá 234.400 đ/cổ phiếu. Sự chênh lệch giữa giá bán và mua lại ngang bằng lãi suất.

Cổ phiếu có thị giá càng cao, giao dịch càng phổ biến thì giá mua của các công ty chứng khoán càng cao và giá bán lại càng thấp và ngược lại. Số lượng và tổng giá trị cổ phiếu repo không có giới hạn, có khi lên tới hàng chục tỉ đồng, nhưng tối thiểu khoảng 10 triệu đồng.

Các công ty chứng khoán thường liên kết với các ngân hàng nên nguồn vốn cho dịch vụ repo không thiếu. Khách hàng cũng có thể đáo hạn hợp đồng repo trước hạn để giảm bớt số lãi phải trả cho công ty chứng khoán. Cái hay của repo là người sở hữu cổ phiếu vẫn được hưởng cổ tức và các quyền lợi khác trong thời gian các công ty nắm giữ cổ phiếu. Với repo, các nhà đầu tư có thể luân chuyển vốn hiệu quả, không để vốn đọng trong một loại cổ phiếu.

Tuy nhiên repo có thể trở thành một rủi ro cho các công ty chứng khoán trong trường hợp giá cổ phiếu tụt giảm, người sở hữu cổ phiếu “bỏ chạy”, không mua lại cổ phiếu như cam kết.

Sài Gòn tiếp thị