Cân bằng tự động

Sau một thời gian hăm hở ban đầu, hiện nay số lượng người quan tâm đến thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng ít dần đi. Một trong nhiều nguyên nhân là diễn biến thị trường không theo t́nh h́nh kinh doanh của các công ty niêm yết mà dựa nhiều vào yếu tố tâm lư và sự can thiệp hành chính của những người điều hành thị trường. Giá cả cổ phiếu trên thị trường từng có lúc tăng vọt trong thời gian dài v́ nhu cầu người mua nhiều trong khi lượng cổ phiếu bán ra ít ỏi. Sau khi có những biện pháp can thiệp mạnh, chỉ số VN-Index tuột dài, tuần trước chạm mức thấp kỷ lục dưới 180 điểm v́ không ai muốn mua cổ phiếu nữa khi thấy giá cả cứ giảm như cỗ xe không thắng. 

Có cách nào vận dụng quy luật cung cầu để ổn định giá cả thị trường chứng khoán, dần dần h́nh thành xu hướng định giá cổ phiếu theo sức khoẻ của công ty phát hành cổ phiếu? 

Giả thử chúng ta biết rơ ngày mai giá vàng giảm c̣n một nửa so với hôm nay nhưng trong tay chúng ta không có lượng vàng nào, có cách ǵ làm lợi từ chuyện biết trước này không? Câu trả lời khá hiển nhiên - t́m cách vay vàng bán ngay, rồi ngày mai mua vàng giá rẻ để trả, khoản tiền chênh lệch là lợi nhuận. 

Chính v́ ai cũng biết cơ chế này nên nếu ai cũng t́m cách hưởng lợi từ chuyện tiên đoán vàng giảm giá, nhu cầu vay vàng tăng vọt có thể ḱm lại chuyện vàng giảm giá. 

Quay trở lại thị trường chứng khoán - nh́n vào diễn tiến thị trường, giả định mọi người đều đoán giá cổ phiếu c̣n giảm nữa, có cách nào hưởng lợi từ dự báo này? Với luật lệ mua bán hiện nay, câu trả lời là không? 

Thị trường chứng khoán Việt Nam cấm 'tổ chức kinh doanh chứng khoán, người hành nghề kinh doanh chứng khoán không được hoạt động tín dụng và cho vay chứng khoán'. Lúc thị trường mới ra đời, ít ai nghĩ đến điều cấm này, hoặc cho rằng đây là biện pháp tốt để ngăn ngừa nạn đầu cơ chứng khoán. 

Tuy nhiên, qua thực tế hơn hai năm vận hành thị trường, có lẽ đă đến lúc chúng ta phải xem lại điều khoản này, nhằm tạo cho thị trường một cơ chế cân bằng tự động để giá cả không biến động theo chiều lên mạnh, xuống mạnh như hiện nay. 

Lại giả thử người tham gia thị trường chứng khoán được quyền vay cổ phiếu từ công ty chứng khoán, nếu họ dự đoán giá cả sẽ xuống, họ vay rồi bán ngay. Sau khi đợi cho giá xuống đến mức họ dự đoán, nhà đầu tư sẽ mua cổ phiếu với giá rẻ hơn để trả cho công ty chứng khoán. Mới nh́n qua, tưởng đâu cách làm này sẽ tạo áp lực lên giá, làm nó giảm thêm. Thế nhưng chính nhu cầu vay chứng khoán tăng sẽ ḱm giá lại. Ở đây quy luật cung cầu sẽ phát huy hết tác dụng của nó v́ số lượng cổ phiếu giao dịch sẽ tăng lên nhiều lần. Ở chiều ngược lại, nếu xu hướng giá đang đi lên, sẽ có người vay tiền để mua chứng khoán, đợi giá lên để bán kiếm lời. Chính v́ khả năng có thể kiếm lời bất kỳ lúc thị trường lên giá hay xuống giá, người đầu tư sẽ giúp ổn định giá một cách căn bản v́ chính họ ở giữa hai xu hướng sẽ kéo giá về thế cân bằng. 

Đây là hoạt động rất cơ bản của bất kỳ thị trường chứng khoán nào trên thế giới. Chính nhờ cơ chế này, có lúc tưởng chừng thị trường chứng khoán một nơi nào đó sẽ sụp đổ v́ nhiều nguyên nhân nhưng cuối cùng, giá cả dao động ít dần để trở về thế cân bằng. 

Đă đến lúc những người quản lư thị trường chứng khoán Việt Nam nghĩ đến biện pháp này để tạo mối quan tâm mới cho thị trường c̣n quá non trẻ của chúng ta.