Hoe meet men overgewicht?

De Body Mass Index

De meest frequent gebruikte maat voor obesitas is de Body Mass Index (BMI). Hij wordt berekend door het gewicht in kilogram te delen door het kwadraat van de lengte in meter (kg/m²). Deze waarde is onafhankelijk van de leeftijd of het geslacht.

BMI= Gewicht in kg/(Lengte in m)²

Op basis van de BMI bepaalden nationale en internationale gezondheidsautoriteiten de grenswaarden om personen te klasseren volgens de criteria "normaal gewicht", "overgewicht" of "obesitas".

Een BMI van 18.5 - 24.9 wordt beschouwd als 'normaal'. Vanaf een BMI van 25 spreekt men van overgewicht (of pre-obesitas). Een BMI van meer dan 30, 35 en 40 stemt respectievelijk overeen met obesitas graad 1, 2 en 3.

Overgewicht is één van de belangrijkste problemen van de volksgezondheid. Experts menen dat obesitas voorkomt bij 20% van de Europeanen en de blanke Amerikanen tussen 20 en 60 jaar en bijgevolg al onze aandacht vereist.

Naast de BMI wordt ook de taille-omtrek en taille-heup verhouding gebruikt om de mate van overgewicht te bepalen

Taille-omtrek

Hoewel de totale hoeveelheid vet in het lichaam belangrijk is, is het nog belangrijker om te weten waar het vet gelokaliseerd is. De vetophoping ter hoogte van de buik houdt immers grotere gezondheidsrisico's in dan de vetophoping ter hoogte van de dijen of andere lichaamsdelen. Eén van de metingen die eenvoudig maar efficiënt bleek te zijn om het gezondheidsrisico te voorspellen, is dan ook de taille-omtrek.

Belangrijk is evenwel dat het ziekterisico geassocieerd met de tailleomtrek varieert bij verschillende populaties en etnische groepen. Vetophoping ter hoogte van de buik bijvoorbeeld, is minder sterk geassocieerd met bepaalde gezondheidsrisico's bij zwarte vrouwen dan bij blanke vrouwen. Het is dus noodzakelijk om voor deze meting specifieke drempelwaarden te bepalen in functie van het geslacht en de populatie.

De tabel hieronder toont de toename van het gezondheidsrisico voor een willekeurige steekproef van 2.183 mannen en 2.698 vrouwen van 20 tot 59 jaar in Nederland (1996).

Gezondheidsrisico (voor metabole aandoeningen) in functie van de taille-omtrek

De taille-heup-verhouding

De verdeling en de omvang van het vet in het lichaam zijn direct in relatie te brengen met het risico op andere aandoeningen. Obese vrouwen hebben hun vet meestal eerder geconcentreerd ter hoogte van dijen en vertonen dus eerder de peervorm, terwijl bij obese mannen het vet vooral geconcentreerd is in de buik en dus eerder een appelvorm hebben. Personen met de appelvorm lopen meer risico op gezondheidsproblemen als gevolg van obesitas . De taille-heup verhouding is een methode om dit risico in verband met obesitas te evalueren.

De taille-heup-verhouding of nog "waist-to-hip ratio" (WHR) wordt berekend als volgt:

WHR= de taille-omtrek /de heupomtrek

Gezondheidsrisico (voor metabole aandoeningen) in functie van de taille-heup-verhouding

De WHR werd frequent gebruikt als een methode om het risico te evalueren in studies. Een WHR > 0.85 bij vrouwen en > 1.0 bij mannen wordt aanzien als een risicofactor voor aandoeningen in verband met obesitas.