Site hosted by Angelfire.com: Build your free website today!


TEMEL BILGISAYAR DONANIMI

I- TEMEL BILGILER

A. BILGISAYAR: Kendisine verilen birçok miktardaki bilgileri isleyip degerlendiren ve degerlendirme sonucunu üreten elektronik donanimli makinelerdir.

B. VERI: Bilgisayara girilen degerlere, bilgilere denir. Bilgisayar verileri alir ve yine verilen komutlari izleyerek bu bilgileri isler. Bu olayi insanoglundaki beynin fonksiyonuna kismen de olsa benzetebiliriz.
Veriler; bilgiler, rakamlar, harfler, özel karakterler, sesler, resimler vb. olabilir.
1) Bilgisayarda veri iletimi: Bilgisayarlarda veriler ikili sayi sistemi düzeneginde islenir. Bilgisayara girilen veriler bilgisayarin elektronik devresinde derleyici programlar ile ikili sayi sistemine çevrilir. Ikili sayi sisteminde islenen veriler tekrar bizim anlayacagimiz sekle dönüstürülerek bize iletilir. Bu olayi bir örnekle açiklayalim: 9 rakami ve 15 arakami bilgisayara girilmis olsun, komut olarak da bu iki rakami topla sonucu göster diyelim. Ikili sayi sistemindeki karsiliklari 9 rakaminin 1001, 15 rakaminin ise 1111 dir. Her iki binary sayiyi topladigimizda sonuç 11000 olur. Bu rakamin decimal sistemdeki karsiligi 24 tür. (Bu islemin uygulamasini W98 bilimsel hesap makinesinde yapabilirsiniz.)
2) Veri birimleri: Bilgisayarda veriler 8, 16, 32, 64 bit olarak iletilir. Standart olarak kullanilan 8 bitlik veri iletiminde, sekiz bitlik seriler halinde saklanan bilgisayar verisi parçalarina bayt denir. K harfinin karsiligi 01001011 olduguna göre bilgisayar klavyesini kullanarak K harfine basildiginda K harfi bilgisayar elektronik devresinde 01001011 olarak anlasilir. Bu sistemde1 bayt=8 bit ‘dir.

Bilgisayarda verinin kaplayacagi alan dikkate alinacak olursa verilerin üst katlarini da bilmek gerekir. Bunlar; kb, mb, gb, tb, eb ‘dir. Bunlar arasindaki bagintiyi 1024 rakamini kullanarak bulabiliriz.
Örnegin; 1 kb=1024 byte, 1mb=1024 kb olur. 1.2 gb ‘lik bir veri kayit ortamini alacagi bilgi; 1.2 * 1024 * 1024 * 1024 = 1.288.490.189 byte (karakter) dir.

C. YAZILIM VE PROGRAM: Bilgisayarin kendisinden istenileni yerine getirebilmesi için verilen bilgi ve komut listelerine yazilim denir. W98, Word, Excel, Dos birer yazilimdir. Kullanicilarin programlama dilleri dedigimiz bir takim yazilimlari kullanarak gelistirdikleri komut listelerine de program denir. Muhasebe entegre programlari, okul yönetim programlari örnek olarak gösterilebilir. Program ve yazilim kelimelerini ayni sekilde degerlendirmek de mümkündür. Nihayetinde Windows 98 ‘de uzman kisiler tarafindan gelistirilmis ve kullanicilarin hizmetine sunulmus bir programdir. Ayni zamanda isletim sistemidir.

D. BILGISAYARDA BIR PROGRAMIN ÇALISMASI: Bilgisayarin giris birimlerinden verilen komut listesi ve bilgiler giris birim programinda makine koduna yani ikili sayi sistemine dönüstürülür ve bellekte toplanir. Kontrol ünitesi bu bilgileri islem sirasina dizer ve sirayla islenmek üzere aritmetik mantik birimine gönderir. Sonuçlar tekrar bellege kaydedilir. Daha sonra kontrol ünitesi sonuçlari alarak bizim anlayacagimiz sekilde istedigimiz çikis birimine gönderir.


II- BILGISAYAR DONANIMI

A. DONANIM: Bilgisayarin mekanik kismina denir. Ekran, Klavye, fare, kasa, kasa içerisindeki elektronik sistem vb. donanim olarak adlandirilir. Donanimi giris birimleri ve çikis birimleri olarak ayirmak mümkündür. Bilgisayara girilen bilgilere girdi, alinan bilgilere çikti denildigine göre; giris islemi için kullanilan donanima giris birimi, çikis için kullanilan donanima çikis birimi denir. Klavye, fare bir giris birimi ekran bir çikis birimidir. Kasa, içerisindeki elektronik sistem ile giris ve çikis birimlerinin birbirine irtibatini saglayan bir donanimdir.
Bilgisayar donanimini dahili donanim birimleri ve harici donanim birimleri olarak ‘da ayirmak mümkündür.
B. Donanimi olusturan birimler:
1) Dahili donanim birimleri:

a. Bellekler (Hafizalar) ve bellek donanimi
a. Iç bellekler
a. Ram bellek
b. Rom bellek
c. Eprom bellek
b. Dis bellekler ve donanimi
a. Sabit disk
b. Disket ve disket sürücü
c. Compact disk ve Cdrom sürücü
b. Ana kartlar
c. Portlar
1. Seri portlar
2. Paralel portlar
3. USB port
4. Diger portlar
d. Ekran kartlari
1. PCI
2. AGP
e. Ses kartlari
f. Fax-modem kartlari
g. Ethernet kartlari
1. Bnc ethernet
2. Utp ethernet
h. Güç kaynaklari

2) Harici donanim birimleri:

A. Ekran
B. Klavye
C. Fare
D. Modem
E. Isikli kalem
F. Oyun çubugu
G. Optik okuyucu
H. Yazici
I. Tarayici
i. Hub
j. Router
J. Kesintisiz güç kaynaklari


III. DAHILI DONANIM BIRIMLERI

A. BELLEKLER: Bilgisayar bellekleri genel olarak iki kisimda incelenir. Bunlar iç bellek ve dis belleklerdir.
1) Iç bellekler: Iç bellekler genelde Ram, Rom ve Eprom olmak üzere üç çesittir.
a) Ram bellek: Random Access Memory – Rasgele Erisim Bellek: Bilgisayar açildiginda aktif hale geçen, kapatildiginda silinen, islenecek verilerin tutuldugu kullanici bellegidir. (Uçucudur)

* Ram bellek çesitleri ve özellikleri:

1- EDO Ram (Extended Data Out ):
? Sagdan ve soldan olmak üzere toplam 72 pinliktir.
? Pentium makinelerde çift kullanilmak zorundadir.
? Edo Ram’ lar 66 Mhz veri yolunda çalisirlar.
? Anakart üzerindeki slotlari beyaz renktedir.
? Hizlari 60-70 ns ‘dir.
? Ayarlari Chipset Features Setup ‘dan yapilir.

2- SD Ram (Synchronized Dynamics Ram):
? Sagdan ve soldan olmak üzere toplam 168 pinliktirler.
? Pentium tabanli makinalarda tek olarak kullanilabilir.
? Sd Ram ’lar 66-100-133 Mhz veri yolunda çalisirlar.
? Anakart üzerindeki slotlari siyah renktedir.
? Hizlari 8 ns ‘dir.
? Edo Ram ’lara göre çok hizlidir.

b) Rom bellek: Read Only Memory – Sadece Okunabilir Bellek: Bilgisayar üretici firmasi tarafindan, özel kontrol programlarinin yüklendigi silinemeyen ve bilgisayarin çalismasini kontrol eden bellektir. Elektrik kesintilerinden etkilenmez.
c) Eprom bellek: Electically Programmable Read-Only Memory – Elektriksel programlanabilir sadece okunabilir bellek: Rom özelligini de içeren istenildiginde elektriksel yolla programlanabilen bellektir. Bilgisayarlardaki setup ayarlarini tutan ve üretici firma tarafindan verilen kodlari içeren RomBios bunlardan biridir.

2) Dis bellekler ve donanimi: Bilgisayar içi donanimda dis bellek üniteleri genelde sabit disk (harddisk), disket sürücü (floppy disk driver) ve cdrom olarak üç çesittir.

a) Sabit disk: Üretici firmalarin dizaynina göre kismi olarak degisiklik olsa da çogunlukla ayni yapida imal edilirler.


* Yapisi: Sabit disk, vakumlu (havasi alinmis ve sürtünmenin en aza indirgendigi) bir metal kutu içerisine üst üste yerlestirilmis, bir merkez etrafinda dönen disklerden meydana gelir. Bu diskler alüminyumdan yapilmistir ve üzerleri veri tasiyicisinin yüzeyinin miknatislanmasi için çok düzgün demir oksit ile kaplanmistir. Sabit disklerde de disketlerde oldugu gibi dört ana bilesen vardir: Sürücü motoru, okuma/yazma kafalari, adim motoru ve kontrol devresi.
* Fiziksel Formatlama: Sabit diskin fiziksel olarak formatlanmasi üretici firma tarafindan bir kez yapilir. Bu islem sonucunda Sektör, Silindir ve Traklar (trac) olusur. Daha sonra sabit disk kullanilan isletim sistemi ile formatlanarak mantiksal olarak bölümlendirilir. Bu islemin sonucunda sabit disklerde sektör gruplari (cluster veya küme) olusur. 2 Gb (2048 Mb) ‘lik bir sabit diskte mantiksal olarak her biri 32 MB lik bilgi saklayabilen 64 sektörden olusan kümeler meydana getirilmistir.
* Çesitleri ve kullndigi arabirimler: Sabit diskler kullandigi arabirime göre SCSI, IDE, EIDE ve UDMA baglantili olarak imal edilmektedir. Veri aktarim genislikleri 16-32 bittir. SCSI 50 igneli bir kablo ile aygitlari birbirine baglar. IDE standardini kullanan hard disk sürücülerini bu gün hemen her PC’ de bulabilmek mümkündür. 40 iletkenli bir yassi kablo (data kablosu) ile IDE sürücüsün sistem yoluna baglanir.
EIDE ise IDE’den sonra gelistirilen denetleyici türüdür., IDE denetleyicilerinin üç temel sorununu (her disk için 528 MB depolama üst siniri, en çok iki disk destegi ve CDROM türü çevre birimlerini desteklememesi) çözmek üzere gelistirilmistir. Bunun disinda kullanilan yeni teknolojilerle performans artislari saglanmistir.

Ana kart üzerine yerlestirilmis iki slot sayesinde bu denetleyicilerle 4 tane sabit disk baglamak mümkündür.
* Çalisma hizlari:
Günümüzde EIDE, SCSI ve UDMA arabirimlerine sahip sabit disk sürücüler bulunmaktadir. SCSI sürücüler genellikle daha yüksek performanslidir ve daha yüksek kapasitelerde üretilirler. SCSI ile teorik hiz siniri 160 MB/saniye’ye kadar çikabilir, ancak sisteminizde SCSI arabirimi bulunmasini gerektirir. EIDE arabirimine sahip sabit diskler, veriyi degisik hizlarda aktarabilir: “PIO Mode 3” ile teorik hiz siniri 11.1 MB/saniye, “PIO Mode4” ile 16.6 MB/saniyedir. . Ancak, pratikte elde edilen hizlar daha düsüktür ve bu modlarin çalisabilmesi için sabit diskin bu modlari desteklemesi gerekir. Yeni bir standart olan “Ultra DMA ise bu hizi 100 MB/saniyeye çikarmaktadir
* Sabit Disk Performansini Etkileyen Faktörler
1- Disk Dönüs Hizi: RPM (dakikadaki dönüs sayisi) ile belirtilir. Disk ne kadar hizli dönüyorsa, bilgiler o kadar hizli okunabilir. Örnegin, diger sartlar esitse, 7200 RPM dönüs hizina sahip bir sabit disk, 5400 RPM olandan daha hizlidir. Bu hiz 10000 rpm ‘ye kadar çikmistir.
2- Erisim Süresi: Sabit disk sürücünün, disk üzerinde istenilen bir bilgiyi bulmasi için gereken ortalama süredir. Erisim süresi ne kadar kisa olursa, bilgilere o kadar çabuk erisilir. Hizli sabit disk sürücülerin erisim süresi genellikle 10 milisaniye veya daha azdir.
3- Tampon Bellek (Cache): Sabit disk sürücünün içinde, aktarilabilecek bilgilerin geçici olarak saklandigi alandir. Tampon bellek miktari genellikle 256K, 512K veya 1MB olabilir, ne kadar fazlaysa o kadar iyidir.

b) Disket sürücü ve disket: Disket sürücüler diger bir deyisle floppy disk driver adi verilen donanim çift tarafli okuma yazma kafasi sürücü motoru, kafa hareketlendirici motoru, protec mili ve yazma koruma milinden ibaret bir donanimdir. Manyetik olarak bilgiyi saklayabilen disketler disket sürücü yuvasina takilarak kullanilir. Dolayisiyla dis bellek olarak kabul edilen disketttir.

Index deligi : Disketin baslangiç noktasidir. Protec çentigi: Açildigi zaman diskete kayit yapilamaz.

c) Cdrom sürücü ve compact disk(cd): Cdrom sürücülerde de disket sürücü ve sabit dikte oldugu gibi sürücü motoru, kafa hareketlendirici ayrica mekanizma hareketlendirici motor vardir. Ancak okuma ya da yazma lazer isinlari ile saglanir. Sürücü motoru diski döndürür. Laser okuyucu, diskin alt yüzeyine isin demeti yollar. Isiga duyarli algilayici ile algilayiciya dönen her isin demeti 1 ve 0 lar dizisi ile merkezi islem birimine gönderilir. Cd yüzeyinde çukurlar ve düzlükler vardir. Ikili sayi sisteminde çukurlar 1’e, düzlükler 0’a karsilik gelir. Yazma güçlü bir lazer isini ile, okuma ise zayif bir lazer isini ile yapilir.

B. ANAKARTLAR: Bilgisayar sistemleri anakartlarinin teknik özelliklerine göre biçimlenir ve kullanilir hale gelir. Bir bilgisayar kullanicisi yeni bir sistem alacagi zaman ilk olarak anakarti alir. Diger bilesenler de anakartin AGP, PCI ve ISA slotlarina, ayrica destekledigi islemci ve bellek türlerine göre seçilir ve bir sistem olusturulur.
Genel olarak anakart incelenirken temel bölümlerine göre incelenmelidir. Bu bölümler su sekilde siralanabilir; Genisleme Yuvalari, Veri yolu, Ana bellek, Ön bellek, Merkezi islem birimi ve BIOS.
1) Yol Sistemi: Yollari (bus) PC'nizin posta servisi gibi düsünebilirsiniz. Anakarttaki tüm haberlesmeler bu birim üzerinden gerçeklesir. Bu haberlesme veri paketleri yollamak ve alici bulunamadigi zaman veriyi geri getirmek gibi islerdir.
Yollar, CPU'yu PC'nin ana bellegine be genisleme yuvalarina baglar. Yollar üzerinden ekrana karakterler gönderilebilir ve bir tarayicidan okunan bilgi CPU 'ya ugramadan dogrudan RAM 'a yazilabilir. Bu nedenle yol sisteminin performansi PC'nin genel performansini belirleyen bir faktördür. Temel olarak yol, baglantilari içerir. Bu baglantilari bir kablo labirenti olarak kabul edebilirsiniz. CPU 'nun baglantilarinin çogunlugu yola baglanan kablolardir. Bu baglantilar yardimiyla CPU örnegin PC'nin ana bellegine erisebilir ve bir programdan makine dili (ikili sayi sistemi) komutlarini okuyabilir. Ayrica ana bellekte bulunan veriyi okuyabilir, kaydirabilir, degistirebilir. Veri iletiminde kullanilan baglantilara veri yolu denilir.
Verinin tipi ne olursa olsun islemci bunu dogrudan veri yoluna gönderemez. Önce islemcinin verinin gidecegi yeri belirlemesi gerekir. Bu islem, adres yolu denilen baska bir baglanti kümesi tarafindan gerçeklestirilir. Ayrica kontrol yolu da bir denetim elemanidir. Kontrol yolu her bilesene erisim olanagi saglar ve islemin okuma islemi mi yoksa yazma islemi mi olduguna karar verir. Bütün bu yollar veri yolu denetleyicileri ile kontrol edilir. (Anakart islemcileri)
2) Veri Yolu Türleri :
a) ISA Veri yolu: En eski ve en ucuz veri yolu tipidir. Bu veri yolu, yavas çalisan birimlerle yapilan veri transferleri için idealdir. Eskiden oldugu gibi su anda yaygin olarak kullanilmakta olan ISA veri yolu anakart üreticilerinin vazgeçilmez unsurudur. Çünkü eski genisletme karti kullanan kullanicilarin da yeni tür anakartlardan faydalanmasini istemektedirler. Veri iletimi 16 bit ile saglanir.
b) PCI Veri yolu: En karmasik ve en son teknolojinin ürünü olan veri yoludur. Bu veri yoluna sahip bilgisayarlar bir köprü baglantisiyla ISA veri yoluna da sahiptirler. Günümüzde geçerli olan veri yolu PCI/ISA 'dir. Veri iletimi 32 bit ile saglanir.
c) AGP Veri yolu: Son teknolojinin ürünüdür. Sadece ekran kartlarini sisteme baglamak için kullanilan bu yolda veri iletimi 64 bit ile saglanir.
3) Genisleme Yuvalari: Genisleme yuvalari destekledikleri veri yollarina göre siniflandirilabilir. Bu genisleme yuvalarina örnek olarak ISA, PCI, AGP formatlarini verebiliriz. Genisleme yuvalari ses kartlari, fax/modem kartlari, ethernet kartlari, SCSI kartlari, özel amaçli kartlar vs için dizayn edilmistir. PCI veri yolunu kullanan bir ses karti ile ISA veri yolunu kullanan bir ses kartinin ses kalitesi, islem hizi ve fiyat açisindan degerlendirmesinde oldukça farkli degerler çikar. ISA veri yolunda maksimum hiz 8 MHz iken AGP 'de bu hiz 66 MHz 'ye kadar çikmistir.


4) Ana Bellek (Iç bellek): Bilgisayar sisteminin temel parçalarindan birisi de ana bellektir. Ana bellek bilgisayar programlarinin veri, depolama ünitelerinden alinip islemciye iletilmesinde, verilerin islenirken hafizada tutulmasinda kullanilmaktadir. Ana bellek biriminin kapasitesi ne kadar yüksekse ayni anda yapilan is miktari o kadar fazla islem yapma hizi da o kadar yüksektir. Ana bellek birimi bilgisayar sistemine ancak anakartin destekledigi kadar takilabilir. Ayrica anakartin destekledigi model ve hizdaki bellek üniteleri kullanilabilir.
Genel olarak ana bellek ünitesi RAM (Random Access Memory) türündendir. Yani rastgele erisim için tasarlanmislardir. Ana bellek biriminin takildigi slotlar eski teknolojiden yeni teknolojiye sirasi ile 30 pin, 72 pin, 168 pin slotlar seklinde siralanmaktadir.
* 30 pin bellek üniteleri 80X86 sistemlerde kullanilmaktadir. Bu bellek ünitelerinin kapasiteleri 256 KB, 1 MB ve nadir de olsa 4 MB seklindedir.
* 72 pin bellek üniteleri ise sirasi ile 4 MB, 8 MB, 16 MB, 32 MB ve az üretilen türlerden ola 64 MB kapasitelerine sahiptirler. 72 pin ana bellek birimleri 30 pin bellek birimlerinden uzun, 168 pin bellek birimlerinden kisadir.
* 168 pin bellek üniteleri ise 16 MB, 32 MB, 64 MB ve 128 MB kapasitelerinde üretilmektedir. Ayrica 133 MHz veri yolunu destekleyen 168 pin bellekler üretilmektedir. Bilindigi üzere 72 pin bellekler maksimum 66 MHz veri yolu hizini desteklemektedirler.
5) Ön Bellek: Ön bellek (cache memory), CPU'nun ana bellekten veri alirken harcadigi zamani azaltir. Bu da bilgisayari hizlandirir. CPU, ana bellekten veri almasi gerektiginde bu verinin dahili ön bellekte olup olmadigina bakar. Dahili ön bellek, CPU 'nun en son isledigi verilerin bir kopyasini saklar. Aranan veri dahili ön bellekte bulunamazsa, harici ön bellege bakilir. Harici ön bellekte de bulunamayan veriler ana belekten alinir: bu ön bellege göre daha yavas bir süreçtir.
Ön bellek dahili ve harici olmak üzere iki sekilde incelenebilir. Dahili ön bellek CPU üreticisi tarafindan islemci yongasina yerlestirilmis olup maksimum 128 KB kapasitesindedir. Harici ön bellek ise anakart üreticisi tarafindan entegre edilmis olup 256 yada 512 KB kapasitededir. Bu kapasite miktarlarina göre ön bellekte depolanan bilgi daha fazla olacagindan bilgisayarin hizini en az % 10 kadar bir miktarda etkilemektedir.
6) Merkezi Islem Birimi: Bilgisayar sisteminde anakart üzerinde bulunmasi gereken en önemli parça merkezi islem birimi yani CPU 'dur. CPU, hesaplamalari yapar, veri akisini kontrol eder ayrica bilgisayarin performansini etkileyen en önemli parçadir.
CPU, anakart üzerinde tek basina çalisamaz. CPU türünü ve modelini destekleyen bir çip setiyle beraber çalismalidir. Zaten bazi anakart üreticileri de anakartlarini çip setlerine göre siniflandirarak kullanicilara sunmaktadir. CPU üretiminde çok önemli bir konumda bulunan Intel Firmasinin üretmis oldugu pentium anakart çip setleri sirasi ile FX, HX, VX, TX, EX, LX, BX, LH, BH, GX ‘dir. Bu çip setlerinin üretim siralari bu olmakla beraber her birinin bir önceki veya bir sonrakine göre üstünlükleri vardir. Mesela HX çip setleri grafik uygulamalarinda digerlerine göre % 25 daha yüksek bir performans göstererek kendini kanitlamistir. Temel olarak siniflandirma yapmak gerekirse Intel Firmasinin islemcileri Pentium ve Pentium MMX ler, bir de Pentium II 'ler olmak üzere ikiye ayrilmislardir. Tabiidir ki eski teknolojiye sahip çip setleri de yeni çikan islemcileri desteklememektedir. Bir ayrim yapmak gerekirse FX, HX, VX, TX çip setleri Pentium ve Pentium MMX türü islemcileri desteklerken, EX, LX, BX, GX, LH, BH türü çip setleri de Pentium II ve daha sonraki islemci kusagini desteklemektedir.
7) Flash Rom (Bios Entegresi): Bios (Basic Input Output System) Rom türünde bellek üzerine yazilmis bir programdir. BIOS 'un ilk görevi bilgisayar sisteminin ilk açilisi sirasinda bellek gibi çesitli parçalari kontrol ederek bir problem varsa uyarmaktir.
Bilgisayarin açilisi esnasinda özel bir tusa (delete, F10, ctrl+alt+esc vb.) basarsaniz karsiniza Bios Setup ekrani gelir. Bu ekranda gerekiyorsa sabit disk sürücülerinin tipi gibi çesitli bilgileri ve ayarlari degistirebilirsiniz.
Bios, bugün üretilen ana kartlarin çogunda flash rom üzerine kayitlidir. Bu türdeki bellegin içerigi bilgisayari kapattiginizda silinmez ama gerektiginde özel bir program (flash utility) çalistirilarak degistirilebilir. Böylelikle bios 'un içerdigi hatalar giderilebilmektedir. Bios yazilimi günümüzde Award ve Ami firmalari tarafindan üretilmektedir.

C. PORTLAR:

1) Port çesitleri :
? Seri (Com1, Com2, Com3...)
? Paralel (Lpt1, Lpt2, Lpt3...)
? Oyun (Joystik) Ve Midi
? Ekran Karti
? Scsi
? Klavye
? Ethernet Karti
? Ide
? Mouse
? Usb

2) Port Özellikleri:
a) Seri Port: 1 byte yaklasik 80 mikrosaniyede iletilir. Seri veri iletiminde bps veya baud hiz birimi olarak kullanilir. Seri portlara mouse, harici modem gibi cihazlar takilir.
* BPS ve BAUD Arasindaki iliski: Sinyal iletilirken ikilik sistemde bir baud ile bir bit iletilir. 600 bit bilgi 600 baud ile iletilecektir.
b) Paralel Port: 1 byte yaklasik 8 mikrosaniyede iletilir.
Paralel veri iletiminde, bir kerede bir karakter iletildigi için bilgi iletim hizi "cps" (Character Per Second) olarak bilinir. Siradan bir paralel portun veri iletim hizi yaklasik 100.000 cps'dir. Paralel porta baglanacak yazicilarin paralel kablolarinin 3,5 metreden fazla olmamalari gerekmektedir. Paralel portlara yazici, tarayici gibi cihazlar takilir.

25 pinlik rs232 seri portu 9 pinlik seri port 15 pinli ekran karti portu


25 pinlik paralel port 5 pinlik klavye portu


c) USB (Universal Serial Bus-evrensel seri yol )
USB arabirimi yazici, fare, klavye, modem, Scanner, Joystick, dijital kamera gibi çogu çevrebirim aygiti için ortak bir arabirim sunuyor, paralel ve seri arabirimlerin neden oldugu kablo salatasinin da önüne geçiyor.
USB arabiriminin saniyede 12 Mbyte ’a ulasan hizi çogu çevrebirim aygiti için yeterlidir. USB çevrebirim aygitlarini bilgisayarimiza, sistemi yeniden baslatmaya veya yapilandirmaya gerek kalmadan baglayabiliriz. Windows 98 USB aygitlarini takildiklari anda otomatik olarak konfigüre ediyor. IRQ, DMA, 1/0, Jumper veya Switch gibi ayarlariyla ugrasmamiz gerekmiyor. Bu aygitlar ayni zamanda birbirlerine zincirleme seklinde de baglanabiliyor.
PC’mizde ikiden fazla USB aygitini çalistirmak istersek bir USB dagiticisina, yani USB Hub’a ihtiyacimiz var. USB pratikte üç-dört aygiti kaldirabiliyor. USB’ye teorik olarak 127’ye kadar aygit baglamak mümkün. Ancak pratikte bu pek de mümkün degil: USB Hub’larina çok fazla aygit baglandiginda veri akimi çabucak tikanabiliyor.

D. EKRAN KARTLARI:
1) Ekran kartlarinin yapisi:
(1) Monitör Ara Birimi: 15 pinlik VGA konnektöründen olusan monitöre baglanti saglayan birimdir.
(2) Video Biosu: Temel DOS fonksiyonlarini destekleyen programlarin yerlestigi yerdir.
(3) Veri Yolu Ara Birimi: Ekran karti ile bilgisayarin diger birimleri arasinda veri transferi yapar. (PCI-AGP)
(4) Video Hizlandirici: Ekran kartinin islemcisidir.
(5) Video Hafizasi: Bilgilerin depo edildigi kisimdir.
2) Ekran kartlarinin çesitleri:
a) Hizlandirici ekran kartlari: VGA karti islem yetenegi olmayan basit bir görüntü adaptörüdür. Metinlerin yazilmasi ve okunmasi, piksellerin, çizgilerin, grafik ögelerin çizilmesi ve görüntüler için gerekli bellek transferi gibi islemler CPU tarafindan yapilir.

DOS tabanli kelime islemciler VGA metin (text) modunda (80*25) çalisirken, oyun gibi programlar grafik (640*480,800*600,1024*768) modunda çalisirlar. Windows ise VGA grafik modunda çalisir. Yani Windows' da bir pencerenin bir yerden baska bir yere tasinmasi gibi basit bir islem bile sisteminizin RAM'i ile VGA kartinizin RAM 'i arasindaki veri yolundan çok sayida verinin gidip gelmesi demektir. Iste bunun nedeni islem yetenegi olmayan VGA kartinin mikroislemciden (CPU) yararlanmasidir.
Hizlandiricili kartlarinin kendi islemcisi vardir; yani pek çok islemi kendi basina, CPU' ya fazla basvurmadan, veri yolunu fazla isgal etmeden gerçeklestirebilir. Bu da resim ve piksel transferi, renklerin ekrana yansitilmasi, simge ve pencerelerin tasinmasi, pencerelerin açilip kapanmasi, çizgilerin çizilmesi, poligonlarin (çokgenlerin) boyanmasi gibi sik kullanilan grafik islemlerinde büyük performans kazanci saglar.
b) Üç boyutlu ekran kartlari: Oyun veya bilgisayar destekli 3 boyutlu tasarim yazilimlarinda bilgisayarin kendi islemcisine yüklenen yükü azaltmaktadir. Monitörde gördügünüz 3 boyutlu sekillerin hesaplanmasi bu tür kartlarin üzerinde bulunan islemci tarafindan yapilir. 3 boyutlu çizimlerde matris hesaplamalari, doku kaplamalari için yapilan çok miktarda matematiksel islem vardir. Bu islemlerin sonucunda 3 boyutlu nesne ekran üzerinde gösterilebilmek için 2 boyutlu hale çevrilir.
c) ISA, PCI ve AGP Ekran Kartlari: ISA ve PCI’ dan sonra kisaca AGP dedigimiz Accelerated Graphics Port ekran kartlaridir. Bu yeni veri yolu, grafikleri daha hizli ve gerçekçi yapiyor. Grafik kartinin, anakart üzerindeki RAM’ in belli bir bellek alanina dallanmasina izin verilmesi ve bagimsiz, özel bir grafik veri yolu ile verilerin dogrudan daha hizli bir biçimde temin edilmesini saglar.
AGP veri yolu 66 Mhz hizla çalisiyor. 33 Mhz hiza sahip olan PCI’ a göre bu maximum transfer hizinin 266 MB/sn’ ye yükselmesi anlamina geliyor. AGP kartlarinin 1x (266 MB/sn), 2x (528 MB/sn), 4x (100 Mhz ve 800 MB/sn, 10x(1999 sonlarina dogru üretime geçmesi bekleniyor) gibi modlari vardir. AGP veri yolu anakart üzerindeki RAM ile grafik karti üzerindeki hizlandirici chip arasindaki dogrudan baglanti ile hiz saglamaktadir.
d) Ekran karti performansini etkileyen faktörler:

1- Islemcisi (3 boyut, grafik hizlandirici)
2- Video hafizasi
3- Çözünürlük ve renk derinligi.
4-Bilgisayar veriyolu (PCI,AGP)
5- Kullanilan uygulamalar.
6- Kartin sürücüleri (windows isletim sistemine ve bilgisayar donanimina tanitan dosyalar)

* Çalisilmasi düsünülen çözünürlük, örnegin Windows' da masaüstünün ne kadar genis tutulmak istendigine baglidir. 640x480 çözünürlükte görünen simgeler 800x600 çözünürlükte pixel sayisinin artmasi ile küçülürler.
E. SES KARTLARI: 1) Ses kartlarinin yapisi:

(1) Joystick ve MIDI girisi
(2) Pasif hoparlör çikisi
(3) Aktif hoparlör çikisi
(4) Mikrofon çikisi
(5) Harici aygitlarin baglanmasi için giris
(6) Digital Signal Processor ( DSP )
(7) FM Sentezi
(8) CD-ROM girisi