HZ. MEVLANA'NIN MÜZESİ

Bugün müze olarak kullanılmakta olan Mevlâna Dergâhı’nın yeri, Selçuklu Sarayı’nın Gül Bahçesi iken bahçe, Sultan Alâeddin Keykûbad tarafından Mevlâna’nın babası Sultânü’l Ulema Bahaeddin Veled’e hediye edilmiştir.

Sultânü’l Ulema 12 Ocak 1231 yılında vefat edince türbedeki bugünkü yerine defnedilmiştir. Bu defin, gül bahçesine yapılan ilk defindir.

Sultânü’l Ulema’nın ölümünden sonra kendisini sevenler Mevlâna’ya müracaat ederek babasının mezarının üzerine bir türbe yaptırmak istediklerini söylemişlerse de Mevlâna “Gök Kubbe’den daha iyi türbe mi olur” diyerek bu isteği reddetmiştir. Ancak kendisi 17 Aralık 1273 yılında vefat edince Mevlâna’nın oğlu Sultan Veled Mevlâna’nın mezarının üzerine türbe yaptırmak isteyenlerin isteklerini kabul etmiştir. “Kubbe-i Hadra” (Yeşil Kubbe) denilen türbe dört fil ayağı (kalın sütun) üzerine 130.000 Selçukî Dirhemine Mimar Tebrizli Bedreddin’e yaptırılmıştır. Bu tarihten sonra inşaî faaliyetler hiç bitmemiş, 19 yy.ın sonuna kadar parçalar halinde devam etmiştir.

Mevlevî Dergâhı ve Türbe 1926 yılında “Konya Âsâr-ı Âtîka Müzesi” adı altında müze olarak hizmete başlamıştır. 1954 yılında ise müzenin teşhir tanzimi yeniden elden geçirilmiş ve müzenin adı “Mevlâna Müzesi” olarak değiştirilmiştir.

Müze alanı bahçesi ile birlikte 6.500 m2 iken, yeni istimlak edilerek "Gül Bahçesi" olarak düzenlenen bölümlerle birlikte 18.000 m2’ye ulaşmıştır.

Müzenin avlusuna “Dervîşân Kapısı”ndan girilir. Avlunun kuzey ve batı yönü boyunca dervîş hücreleri yer almaktadır. Güney yönü, Matbah ve Hürrem Paşa Türbesi’nden sonra, Üçler Mezarlığı’na açılan Hâmûşân (Susmuşlar) kapısı ile son bulur. Avlunun doğusunda ise Sinan Paşa, Fatma Hatun ve Hasan Paşa Türbeleri yanında Semâhâne ve Mescit bölümleri ile Mevlâna ve aile fertlerinin mezarlarının da içerisinde bulunduğu ana bina yer alır.
Avluya Yavuz Sultan Selim’in 1512 yılında yaptırdığı üzeri kapalı şadırvan ile Şeb-i Ârus (Düğün Gecesi) havuzu ve avlunun kuzey yönünde yer alan selsebîl adı verilen çeşme, ayrı bir renk katmaktadır.

HUZUR-I PİR - (TÜRBE)

TİLAVET ODASI

Tilâvet Arapça bir kelime olup, Kur’an-ı Kerîm’i güzel sesle ve usulüne uygun olarak okuma anlamına gelir. Geçmişte bu odada Kur’an-ı Kerîm okunulduğu için buraya Tilâvet Odası denilmiştir. Halen "Hat Dairesi" olarak kullanılmaktadır.
Hat Dairesi’nde Mahmud Celâleddin, Mustafa Rakım, Hulûsi, Yesarîzâde gibi devirlerinin meşhur hattatlarının levhaları yanında, Sultan II. Mahmud’un yazdığı altın kabartma bir levha da yer almaktadır.

Gümüş Kapı üzerinde teşhir edilmekte olan Yesarîzâde Mustafa İzzed Efendinin hattı ile yazılmış olan Molla Câmî’ye ait Farsça beyitte şöyle denilmektir.

Kâbetü’l-uşşâk bâşed in mekam
Her ki nakıs amed incâ şod temam
(Bu makam aşıkların kâbesi oldu
Buraya noksan gelen tamamlanır.)

HUZÛR-I PÎR - (TÜRBE)

Türbe salonuna Sokullu Mehmed Paşa’nın oğlu Hasan Paşa’nın 1599 yılında yaptırdığı gümüş kapıdan girilir. Burada bulunan iki vitrin içerisinde Mevlâna’nın meşhur eserlerinden Mesnevî’nin ve Dîvân-ı Kebîr’in en eski nüshaları sergilenmektedir. Türbe salonunu 3 küçük kubbe örter. Üçüncü kubbeye post kubbesi de denilir ve yeşil kubbeye kuzey yönünden bitişiktir.
Türbe salonu doğuda, güneyde ve kuzeyde yüksekçe bir set ile çevrilir. Kuzeyde iki parça halinde yer alan yüksek setlerde 6 Horasan Erinin Sandukaları yer almaktadır. Horasan Erleri’nin hemen ayak ucunda ise İlhanlı Hükümdarı Ebû Said Bahadır Han için yapılmış "Nisan Tası" sergilenmektedir.

Yine burada yer alan iki levha, Mevlâna’nın felsefesini ve düşünce sistemini açıklaması açısından mühimdir.

1. Levha Türkçedir ve şöyledir;

“Ya olduğun gibi görün
Ya göründüğün gibi ol”

Hz. Mevlâna

2. Levha ise Mevlâna’nın farsça bir rubâî’sidir.

Rubâî’nin Türkçe çevirisi şöyledir :
“Gel, Gel, ne olursan ol gel
İster kâfir, ister mecûsî, ister puta tapan ol gel
Bizim dergâhımız ümitsizlik dergâhı değildir
Yüz kerre tövbeni bozmuş olsan da yine gel”

Hz. Mevlâna