Devlet Planlama Teşkilatı'nın 2003 yılı bütçe
ve program hazırlıkları kapsamında yaptığı
tahminlere göre 2001 yılında 2 bin 103 dolara kadar düşen
kişi başına milli gelir, geçen yıl 2 bin 586 dolara
kadar yükseldi. Hem Türk Lirası'nın dolar karşısında
reel olarak değer kazanması hem de ekonomide sağlandığı
tahmin edilen yüzde 6.5 oranındaki büyümenin etkisiyle kişi
başına gelirde 483 dolarlık bir büyüme kaydedildi.
Türkiye'de kişi başına düşen gelir 2000 yılında
2 bin 987 dolar düzeyinde bulunuyordu. Geçen yıl dolar bazında
yaşanan bu büyümeye karşılık hala kişi
başına gelir 2000 seviyesinin 401 dolar altında
bulunuyor. Kişi başına düşen milli gelir Türkiye
tarihinde en yüksek noktaya 3 bin 171 dolarla 1998 yılında
ulaşmıştı.
1998 yılından itibaren uluslararası düzeyde
hissedilen Uzakdoğu ve Rusya krizleri ile 1999 yılındaki
deprem nedeniyle Türkiye ekonomisinde yaşanan genel küçülme eğilimi
kişi başına geliri yeniden 3 bin doların altına
düşürmüştü. 2002 yılında ulaşıldığı
tahmin edilen 2 bin 586 dolarlık kişi başına düşen
gelir önemli krizler yaşanan 1994 ve 2001 yılları hariç
1990'lı yılların en düşük kişi başına
gelirine işaret ediyor.
1980'li yıllar boyunca bin 200 dolarla bin 900 dolar arasında
seyreden kişi başına gelir 2 bin doların üzerinde
ilk kez 1990 yılında çıkmıştı.
HERŞEY YOLUNDA GİDERSE 2 BİN 856 DOLAR OLACAK
Herşey yolunda giderse ve Türkiye ekonomisi öngörüldüğü
gibi yüzde 5 oranında büyüyebilirse kişi başına
gelir bu yıl ise 2 bin 856 dolara kadar yükselecek. Bu yükselmeye
rağmen kişi başına gelir yine kriz öncesi düzeyini
bulamayacak.
200 MİLYAR DOLARI BULAMADI
Türkiye'nin 2001 kriziyle birlikte 201.5 milyar dolardan 144.3
milyar dolara kadar düşen toplam milli gelirinin ise geçen yıl
dolar 180.3 milyar dolara yükseldiği tahmin ediliyor.
Bu rakam da Türkiye ekonomisinin geçen yıl ancak 1993 yılı
seviyesinde bir milli gelir yaratabildiğini gösteriyor. GSMH 2001
öncesinin hala 21.2 milyar dolar altında bulunuyor. Türkiye
ekonomisi 200 milyar doların üzerinde bir kişi başına
gelire ilk kez 1989 yılında ulaşmıştı.
1989 yılında 206 milyar dolar olan kişibaşına düşen
gelir, Marmara Depreminin ağır tahribatının yaşandığı
1999 yılında 187.7 milyar dolara düşmüş, 2000 yılında
ise yeniden 201.5 milyar dolar olmuştu.
Gayri Safi Milli Hasıla ve Kişi Başına
Düşen Gelir
GSMH
KBG
(Mlyr $)
($)
1981 72.8 1.958
1982 65.9 1.412
1983 62.2 1.299
1984 60.8 1.238
1985 68.2 1.356
1986 76.5 1.487
1987 87.7 1.668
1988 91.0 1.693
1989 108.7 1.979
1990 152.4 2.711
1991 152.4 2.661
1992 160.7 2.757
1993 182.0 3.065
1994 131.1 2.169
1995 172.0 2.794
1996 184.7 2.947
1997 194.4 3.046
1998 206.0 3.171
1999 187.7 2.839
2000 201.5 2.987
2001 144.3 2.103
2002 180.3 2.586
2003 202.4 2.856
