Maskaraya çevirdiler...                                                 Yeni Şafak, 2 Nisan 2003 TAHA KIVANÇ 1960 seçimlerinde, Richard Nixon karşısında yarışan John F. Kennedy, rakibine karşı üstün gelmeyi bir sloganla başarmıştı. Genç, atak Kennedy, yaşlı ve yorgun rakibinin bir dizi ‘yalanını’ sıraladıktan sonra, “Şimdi siz bu adamdan kullanılmış oto alır mıydınız?” diye soruyordu. Slogan tuttu, “Hayır” diyenler Kennedy’i Beyaz Saray’a taşıdı. “Televizyonları ve gazeteleri imkân verse de Amerikan halkına benzer bir yakarışta bulunsam” diye düşündüğüm oluyor. George W. Bush ve ekibi yalanlar ve dolanlarla dünyanın başına büyük bir iş açtılar... Büyük bir başarıları var: Ülkelerini maskara etmek... En pis kokan yalanı burada ele aldığım için biliyorsunuz: BM Güvenlik Konseyi’ne ABD dışişleri bakanı Colin Powell tarafından sunulan bir raporda, Irak’ın nükleer silâh geliştirme niyetinin delili olarak birkaç belge yer alıyordu. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu başkanı M. ElBaradei, “İncelettik, belgeler sahte çıktı” deyiverdi... İkinci yalan da yine Powell’a ait. ABD dışişleri bakanı gazetecilerin önüne çıktı ve “Elimizde, Irak’la ilişkilerini itiraf eden bir Üsame bin Laden kaseti var” dedi. Bin Laden konusu kendilerini de ilgilendirdiği için iddiayı ciddiye alan Almanlar, birkaç gün sonra, “İlişkiyi ispat ettiği ileri sürülen kaset sahte” açıklamasını yaptılar... Tevekkeli şimdilerde pek konuşmuyor; Colin Powell, Bush adına katlandıkları için rahatsız olmalı. Çünkü üçüncü önemli yalanı yine ona söyletti Bush... Powell, Güvenlik Konseyi önüne çıkıp, “Irak’ın elinde, 500 km uzağa kadar seyredebilen pilotsuz uçaklar bulunuyor; bu BM ambargosuna aykırı” diye konuştu. Ertesi günü, Irak, ‘pilotsuz uçak’ denilen ucubeyi yabancı gazetecilere gösterdi. Meğer 5 milden uzağa gitmesi imkânsız bir planör değil miymiş? Paul Wolfowitz’i bir daha gördüğümde “Acaba uzamış mı?” merakıyla önce burnuna bakacağım. 1991 Körfez Savaşı sırasında Baba Bush’un yanında bulunanlardandı Wolfowitz de; etkiliydi. Irak’a operasyon yarım bırakıldığı için öfkesi burnundaydı. O öfkeyle oturup “Irak’ın işini bitirmek üzere yeni bir askeri harekâta ihtiyaç var” diyen bir not yazdığı biliniyor... O not elden ele dolaştığı için de, “Şimdiki Irak saldırılarının hazırlığı ta 1991’den beri sürüyor” denilebiliyor... Geçen gün, Washington’daki Foreign Press Center’da yaptığı basın toplantısında, notu hatırlatan bir gazeteciye, “11 yıl önceki o notla ilgili haberi New York Times’ta okudum, ama hatırlamıyorum bile” diyebildi Wolfowitz... Yalanlar, yalanlar, yalanlar... Bir de beceriksizlikler var tabii... Irak’a savaşın daha ilk haftasında ‘şaşkınları’ oynayan Amerikalılara bir sorum var: 11 Eylül 2001 tarihinde başkanınız W. Bush değil miydi? Peki 11 Eylül’ü neden önleyemedi? Bush, tam altı ay, “Vallahi de bilmiyorduk” yalanına sığındıktan sonra, Mayıs 2002’de, “O kader sabahı...” diye başlayan cümlelerle, CIA ve FBI’ın eylemleri önceden haber aldığını, ancak önleyemediklerini itiraf etmek zorunda kaldı... Yalnız o kadar mı? Üsame bin Laden, Bush ve ekibi tarafından, “Dünyanın en tehlikeli teröristi” ilân edilip başına ödül konuldu. Bush, “Bizim Batı’da bir söylem vardır; ölü veya diri denir” sözleriyle Bin Laden’in yakalanmasını kendi sorunu yaptığını açıkladı. Şimdi size soruyorum: Nerede Üsame bin Laden? Nasıl oldu da hâlâ yakalanamadı? 11 Eylülü önleyemeyen, kendi sorunu haline getirdiği Üsame bin Laden’i yakalayamayan, Afganistan’da Kabil dışındaki toprakları kontrol edemeyen George W. Bush ve adamları, “Bir hafta içerisinde Bağdat’tayız” dediklerinde, Amerikan kamuoyu, “Siz hem yalancı, hem de beceriksizsiniz; bu işi de elinize yüzünüze bulaştırırsınız” diye ayağa kalkmalıydı. Bazı ulusların feraseti başkaları kadar açık olmuyor... Şimdilerde, eski sözleri hatırlatıldığında işitmezliğe vuruyor Bush ve ekibi; oysa, Amerikan halkını ve Kongre’yi savaşa ikna için, aylardan beri, “Sınırı geçtik mi Iraklılar bizi kucaklayacak” deyip duruyorlardı. Perle sözgelimi, geçen kış, “Saddam’ın ordusunu yenmemiz gerekmiyor, Saddam’ı Saddam’ın ordusu yenecek” demişti. Yine Perle, daha geçen ay, MSNBC televizyonuna şunu söylemişti: “Bazı paket direnişlerle karşılaşılabilir, ama Saddam Hüseyin’i savunmak için pek az Iraklı kılını kıpırdatacaktır...” Başkan yardımcısı Dick Cheney, NBC televizyonuna, “Zor bir savaş olmayacak” demişti. Amerikalı gaziler önüne çıktığında, onları şevklendirmek için de, Cheney, “Göreceksiniz” demişti, “Saddam devrilince İslâm Dünyası’nda ılımlılar kazanacak...” Burada dursa iyi, 15 gün önce de, şu sözleri kayıtlara geçti Cheney’in: “Irak Savaşı aylar sürmeyecek, belki birkaç hafta...” Donald Rumsfeld akıllı, kasım ayında ihtiyatlı konuşmuş: “1991 Körfez Savaşı karada beş gün sürmüştü; Irak’a karşı güç kullanımı beş gün mü sürer, beş hafta mı, beş ay mı, söyleyemem... Ama, daha fazla sürmez. Üçüncü Dünya Savaşı çıkmayacak, endişe etmeyin...” Ya W. Bush? İngiliz Guardian gazetesi, önceki gün, mizah yazısı olduğunu belirtmediği, “Karşımıza çıkan bu adam Bush’un kopyası olmasın?” sorusu üzerine oturan bir mizah yazısı yayımladı. Yazar Tim Dowling, “Bush da tehlikeli yerlere kopyalarını gönderiyor; bazı kopyalar, ona benzesin diye, kulaklarını bile uzattılar” diye yazmış... Aman Allah’ım, hipergücü maskaraya çevirdiler... tkivanc@yenisafak.com

  'Sıra sizde' diyecek, Ortadoğu haritasını yeniden çizeceklerdi

İBRAHİM KARAGÜL                                                                  Yeni Şafak, 29 Mart 2003
"Sıra sizde" diyeceklerdi. Irak'ı işgal edip petrol kuyularını, Dicle ve Fırat'ın su zenginliğini ele geçirdikten sonra, "İran, Suriye, Lübnan, Filistin hattı"na ve Suudi Arabistan'a yöneleceklerdi. Basra Körfezi ile Doğu Akdeniz arasındaki bölgeyi denetim altına alacaklardı. Kukla bir Haşimi Krallığı kurarak İsrail'i Filistin derdinden kurtaracaklardı. Basra Körfezi ve Doğu Akdeniz'i 21. yüzyılın en önemli enerji kavşağı haline getireceklerdi. Ardından Sudan, Libya, Yemen ve Somali'ye yöneleceklerdi. Ortadoğu'nun haritasını yeniden çizecekler, bölgeyi Osmanlı'dan sonra ikinci kez paylaşacaklar, Kızıldeniz'den Basra Körfezi'ne uzanan hat üzerinde Amerikan-İngiliz-İsrail sömürge yönetimi kuracaklardı.

Bölge Amerikan askeri gücü ile yüzleşecekti. Irak, Suriye, Suudi Arabistan'ın yerine mini devletler kurulacak, monarşi yönetimler iş başına gelecekti. İran ve Türkiye bir şekilde savaşın içine çekilecek, bölgesel düzeyde istikrarsızlık oluşturularak Amerikan askeri varlığı meşrulaştırılacaktı. Özelilkle Türkiye ve İran gibi bölge ülkelerinin gelişmelere karşı inisiyatif belirlemesi kesinlikle engellenecek, işgaller için taşeron olarak kullanılacak, sadece bölge ülkeleri değil, bütün dünya bu ganimet savaşının dışında tutulacaktı.

"Onlara iki kelimelik kısa bir mesaj vereceğiz: Sıra sizde" diyen, Irak saldırısının, Türkiye-İsrail ekseninin, küresel savaşın, Ortadoğu haritasının yeniden çizilmesi planının mimarlarından ve 28 Şubat'ın tetikleyicilerinden Richard Perle, Irak saldırısının ilk haftasında istifa etmek zorunda kaldı. İsrail'in çıkarları için Amerika'yı bile büyük bir tuzağın içine çeken Yahudi lobisinin öncülerinden Perle'den sonra, Cheney Çetesi'nden bir çok kişi daha istifayla yüzleşecek.

Perle tarafından hazırlanan, altında David Wurmstar ile Doglas Feith'in de imzaları bulunan ve 1996 yılında İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'ya sunulan raporla, Dick Cheney'nin enerji raporu ve ABD'nin yeni "güvenlik stratejisi"nin ana ilkelerini oluşturduğu sömürge harekatı, en önemli denemesini Irak'ta yapıyor. Perle, İsrail'i, Türkiye ve Ürdün'le yakın ilişkiler kurmaya yönelten raporunda, bu ittifak sayesinde bölgede bir dizi ülkenin istikrarsızlaştırılmasını, Saddam'ın devrilmesini, Ürdün'deki Haşimi ailesinin Irak'ta yönetimi devralması için güçlendirilmesini, Lübnan ve Suriye'ye askeri harekat başlatılması istiyordu.

Paniğe kapıldılar, kaybediyorlar

Ancak hesapları tutmadı. Küresel projelerinin ilk ayağında müthiş bir tuzağa düştüler. Çiçeklerle karşılanacaklardı, bir halkın toptan direnişiyle yüzleşiyorlar. On gündür kayda değer hiçbir askeri başarı elde edemedikleri gibi dünyaya rezil oldular. Şimdi düştükleri tuzaktan kurtulmaya, birbirlerini hedef almaya başladılar. Perle'ün istifası, ABD'yi bu küresel çılgınlığa sürükleyen "çete"nin dokunulmazlığının bozulduğunu göstergesi. Onlar, Amerika'yı çöküşün eşiğine getiren kadrolar olarak tarihe geçecekler.

Irak halkının direnişi güçlenecek. Direniş güçlendikçe hata yapacaklar. Şu ana kadar sadece sivil halkı katlettiler. Kaybettikçe katliamlarını artıracaklar. Şurası kesin: Bu stratejiyle Irak'ta zafer kazanmaları mümkün değil. Washington Post'un dünkü sayısında Bush yönetimi topa tutuldu. Türkiye'yi ikna edip Kuzey Cephesi"ni açamayan 'şahinler'in bütün dünyayı küçümseyen tavrına ağır eleştiriler yöneltildi. Türkiye'nin Kore Savaşı'ndan bu yana "sadakatle" Amerika'nın yanında olduğunu hatırlatan gazete, Kuzey Cephesi'nin açılmamasının askeri harekat için dönüm noktası olduğunu belirterek, "B Planı"nın fiyaskoyla sonuçlanacağına işaret etti. Buradan şu anlaşılıyor: Amerika ve İngiltere Irak halkının direnişini, kent savaşını göze alamıyor, alsa da başaramayacak. Irak'ın işgal edilmesi için tek çözümleri Kuzey Cephesi. ABD'nin "B Planı" olduğunu, Türkiye'nin kaybettiğini iddia edenler yalan söylediler. Zaten gazete de bunların blöf olduğunu yazdı. O zaman şu sonuç ortaya çıkıyor: ABD Ankara'nın kapısını yine çalacak ve kara birlikleri için tezkere isteyecek. Türkiye buna evet derse, Amerika ve İngiltere'nin günlerdir Türkiye'yi dışlayan tavrını hazmetmiş olacak. Batağa saplanan, bütün dünyada rezil olan işgal güçlerini kurtararak ahlaksız bir işgale destek vermiş olacak. Evet derse dünya genelinde ağır bir imaj sarsıntısı yaşayacak, ABD-İngiliz tuzağına düşmüş olacak.

Türkiye-İran-Suriye ortak tavır koymalı

Kimse Amerika ile stratejik ilişkiler palavrası atmasın. Amerika'nın artık stratejik müttefiki yok. 11 Eylül'den sonra yapılan açıklamalar ve ABD'nin yeni güvenlik stratejisi, Washington'ın artık stratejik müttefiklerinin olmadığını, her olaya göre değişen konjonktürel müttefikler seçeceğini açıkça ortaya koydu. ABD'nin, yeni küresel savaşıyla üstünü çizdiği stratejik müttefiki sadece Türkiye değil ki...

Amerika ve İngiltere'nin Türkiye'yi bütün hesapların dışında tutma konusundaki kararlı tavrı, Ankara'yı bağımsız arayışlara itmek zorunda. Aksi takdirde, Amerikan askerini bu topraklara taşısak bile, bölgedeki bütün gelişmeler Türkiye'nin aleyhine olacak. İran Dışişleri Bakanı Kemal Harrazi'nin, "Türkiye, İran ve Suriye'nin bölgesel inisiyatif belirlemek için istişare yapması"na dair açıklaması çok önemli. Bölgeye yönelik Amerikan-İngiliz planları her üç ülkeyi de tehdit ediyor. Dolayısıyla ortak bir inisiyatif belirlenmesi hayati öneme sahip. Eğer bu yapılmazsa, üç ülke de kısa bir süre içinde, kendilerine yönelen tehditleri kontrol edemeyecek hale gelecektir. Türkiye, bölgesel yıkımın önüne geçebilecek birkaç ülkeden biri. Bu misyon, Soğuk Savaş döneminden kalma stratejik ortaklık masallarıyla heba edilmemeli. Türkiye'nin çıkarları, daha "bağımsız ve onurlu politika"lara yönelmekle mümkün. Amerika ve İngiltere'yi bölgede tutacak her politika, Türkiye'nin geleceğinde telafisi mümkün olmayacak tahribata neden olacaktır.

 Perle'ün siyasi aklı, Dağvanı köylüsünün stratejik hamlesi!      Yeni Şafak, 31 Mart 2003

MUSTAFA KARAALİOĞLU

Amerika Irak'taki işgal girişimini nereye kadar vardıracak; işler planladığı gibi gitmedikçe daha ne kadar öfkelenip, ne kadar sertleşecek, bunu kestirebilmek imkansız değilse de oldukça güç... Bununla birlikte, koalisyon güçlerinin her geçen saniye acıma duygusunu biraz daha kaybedecekleri varsayımı yanlış olmayacaktır. Başkan Bush dahil, Amerikan Savaş Kabinesi'nin operasyonun süresi ve şekli konusundaki bütün öngörülerinin fos çıkması; bir sonraki adımın akla, mantığa ve insanlığa uygun olabilme ihtimalini iyice zayıflatıyor. Girdikleri bataktan çıkabilmek için şimdi, bütün barbarca seçeneklere müracaat edeceklerdir.

Bu dramatik savaş tablosu sadece Amerikan yönetimine değil Türkiye'ye de önemli mesajlar veriyor.

Sarsılan yönetimler

Meclis'in tezkereyi reddederek, Türkiye'yi ne kadar büyük bir yanlışın ve ne denli ağır bir suça ortaklığının eşiğinden döndürdüğü bugün daha iyi anlaşılıyor. 11 günlük işgal girişimi performansı şunu açıkça gösteriyor: Savaştan siyasi olarak en çok zarar gören ülke Amerika ve İngiltere olmuştur. Bu ülkelerin yönetim katlarında çatırdamalar ve istifalar başlamıştır; operasyon planlarındaki fiyaskolar arttıkça sıra hükümetlere de gelecektir. Mesela ilk elde İngiliz İşçi Partisi iktidarı için yolun sonu görülmüştür. Bununla birlikte Amerikan yönetiminin çevre pozisyonlarından en önemlisini işgal eden "Karanlıklar Prensi/danışman" Richard Perle'ün istifası da Washington'daki çorap söküğünün işaretinden başka bir şey değildir. Aylardır, "Irak'a yapılacak bir operasyon çok kısa sürecektir çünkü, Saddam'dan bıkan Irak halkı, hatta Cumhuriyet Muhafızları ayaklanacaktır" gibi inanılması güç bir "stratejik geri zekalılık" örneği veren Perle'ün ardından istifa sırasının, Savunma Bakanı Donald Rumsfeld'e ya da bir başkasına geleceğini söylemek abartı olmayacaktır. Perle ve Rumsfeld gibilerin analizleri nedeniyledir ki Irak'ın direnişi sonrasında "şok ve dehşet"e tutulmuş Amerikan askerleri, "hani bu Iraklılar kendilerini kurtarmaya geldiğimiz için bizi çiçekle karşılayacaklardı" diye şaşkın şaşkın sormaktadırlar.

ABD ve İngiltere, sadece dünyaya karşı değil kendi kamuoyuna karşı da giderek inandırıcılıklarını yitiriyorlar.

Türkiye, topraklarını ve üslerini Amerikan ordusuna açmak gibi bir hata işlemiş olsaydı; ya da son anda bu hatanın eşiğinden dönmemiş olsaydı şimdi yönetimi siyasi bedel ödeyen üçüncü ülke olacaktı. Üstelik de bir hiç pahasına...

Ne Coni'nin yüzü...

Türkiye'nin nasıl bir hatanın eşiğinden döndüğünün en canlı delili önceki gün Şanlıurfa'nın Dağvanı köyü Büyük Mürdesi Mezrası'nda yaşanan "tarihi" olaydır. Köylüler, mezranın yakınlarına düşen füze parçalarını almak için İncirlik Üssü'nden gelen 10 kişilik ABD'li heyeti taş ve yumurta yağdırarak doğduklarına pişman ettiler. Arabalarının camlarını kırdılar, yuhaladılar ve savaşı protesto eden sloganlar attılar.

"Köy ahalisinin" stratejik hamlesi, hem milyarlarca dolarlık bir araştırma altyapısının üzerinden siyasi analiz üreten ABD yönetiminin siyasi aklına, hem de Türkiye'yi birkaç milyar dolar karşılığında Amerika'ya ciro eden anlayışa galip geliyor.

Amerikalılar'ı taş ve yumurtalarla rezil eden o insanlar 100 kilometre ötede yani Irak topraklarında olsalar, büyük ihtimalle eski bir tüfekle Apache helikopteri avlamak için fırsat kollayacaklardı.

Cetvelle çizilmiş sınırların aynı değerleri ikiye, üçe, dörde, ona, yirmiye bölmüş olması temel gerçeği değiştirmiyor. Amerika, Müslüman Ortadoğu halklarının vereceği tepkiyi, göstereceği direnci kestirememiş olabilir ama bu insanların ortak aklı ve ortak bilinci Amerika'nın ne yapmak istediğini ve bunu nasıl yapacağını bir bakışta anlamış bulunuyor.

Hem de bakın hangi yüksek gönüllülükle... Amerika, Birecik'in Özveren Köyü'nde ekili alana düşen Tomahawk füzesinin zararı için 5 çiftçiye 3 bin 600 dolar yardım yaptı. Köyün muhtarı Mehmet Yılmaz, paraya pula aldırmıyor ve "Zararımız daha fazlaydı ama, işin uzamaması için bu parayı kabul ettik" diyor.

Bu tavrın anlamı, Amerika'nın sadece tezkere karşılığı ödeyeceği 6 milyar dolar için değil, fakir köylünün bile para için katlanamayacağı bir muhatap durumuna düştüğüdür.

Toz bulutu indiğinde geride, "Ne Amerika'nın burgeri, ne Coni'nin yüzü!" gibi bir söz kalırsa kimse şaşırmasın. Perle, Rumsfeld, Powell, Cheney ve Bush bile...

 Koalisyon çatladı... Troyka da çatlayacak...                                    Yeni Şafak, 1 Nisan 2003

MEHMET E. YAVUZ                                             

Amerika dediğiniz nedir? Güçlü silah, güçlü ekonomi, güçlü siyaset mi sadece? Sadece o üç Allah'ın belası şey mi? Aynı zamanda senato, aynı zamanda basın, aynı zamanda Hoollywood, aynı zamanda kamuoyu değil mi?

Perle'ü, yani "karanlıklar prensi"ni çatır çatır yediler işte...

Yanlış hesabın, yanlış fizibilitenin, "yanlış ve haksız eylem"in kurbanı oldu.

İstifa etmek zorunda kaldı.

Perle'ün istifası, Irak'ta işler sarpa sardıkça, "takım düzeni"nin bozulacağını, "takım oyunu"na ayak uyduramayanların ya kendi inisiyatifleriyle, ya da "savaş şebekesi"nin kararıyla açığa düşürüleceğini gösteriyor.

Devamı gelecek.

Rumsfeld'i de aynı akıbet bekliyor.

Rumsfeld kim?

Şebekenin diğer üyelerinden farkı, geçmişte petrol ve silah işine bulaşmamış olması; Dick Cheney ve yarenleri, Halliburton firması marifetiyle el altından Irak'a silah, mühimmat ve kimyasal madde satarken, Rumsfeld Pentagon'un dip ve korunaklı odalarında "soğuk savaş tezleri" üzerinde egzersiz yapıyordu. Azgın bir savaş yanlısıydı, Sovyetler Birliği'yle 1972 yılında imzalanmış SALT II anlaşmasının tek başına canına okumayı başarmıştı; yeteneksiz, güvenilmez ve pathetic olabilen tipik bir "şahin"di.

Elan, birçok medya kuruluşunda hisse ve yetki sahibi; aynı zamanda Amerika'nın "savunma" işlerini deruhte ediyor.

Ama topun ağzında...

Çünkü Amerikan kamuoyu ve silahlı kuvvetlerin üst düzey kesimi, tabii bu arada Merkez Kuvvetler Komutanı Orgeneral Tommy Franks, Irak'ta alınan başarısız sonuçları Rumsfeld'e fatura ediyor.

Doğrusu da bu zaten...

Rumsfeld, "şok ve dehşet harekatı"ndan sonra Irak'ın dağılacağını, gizliden gizliye Saddam'a diş bileyen şii çoğunluğun Basra'yı, koalisyon kuvvetleri adına stablize edeceğini umuyordu.

Tersi oldu.

Koalisyon kuvvetleri, Basra'da, ummadıkları bir direnişle karşılaştılar.

Nasıriye'de batağa saplantılar.

Necef direniyor.

Olanca silah gücüne rağmen, bir türlü Irak'ın denizle bağlantısını kesemiyorlar.

Amerikan kamuoyu, şimdi, "şok ve dehşet planı"nın nasıl gümlediğini tartışıyor.

Sonradan öğreniyoruz ki, general Franks, "Kuzeyden Irak topraklarına geçiş izni verilmeyen Amerikan kuvvetlerinin, hiç değilse başka bir yoldan Irak'a sevki sağlanıncaya kadar harekatın ertelenmesini" talep etmiş.

Rumsfeld bunu reddetmiş.

Irak'taki savaşta, "şu andakinden çok daha fazla asker ve zırhlı araç gerektiği" yolundaki önerilere de sık sık karşı çıkmış.

Bağdat bombalanıyor, ama, Basra'da eski hareketlilik yok.

Operasyon, durmadıysa da, yavaşladı.

Eski istihbaratçılar, Rumsfeld'in, "işgalin başladığı günden itibaren askeri operasyonun çok iyi seyrettiği" açıklamalarını sürekli yalanlıyor.

Daha önce, operasyona bir ay kadar ara verildiği açıklanmıştı; Rumsfeld şimdi televizyon televizyon dolaşıp, savaşta herhangi bir duraklamanın ya da ateşkesin sözkonusu olmadığını anlatıyor. Tabii, Tommy Franks'ı da "ellerini yıkayıp bu işten sıyrılmaya çalışmakla" suçluyor.

Anlayacağınız, işler iyi gitmiyor.

Koalisyon çatlamak üzere...

Rumsfeld'in istifası ya da tasfiyesiyle, muhtemelen "troyka" da çatlayacak...

 İnsani ve siyasi bilanço                    Yeni Şafak, 1 Nisan 2003

ALİ BAYRAMOĞLU

10 günlük "insani bilanço" ortada: Resmi açıklamalara göre her iki taraftan 650 ölü asker, 17 kayıp asker, 5000 yaralı. Bombalanan üç sivil yerleşim merkezinde çoğu çocuk yaklaşık 150 ölü, yüzlerce yaralı, yok edilen kentler, onarılmaz hale getirilen insan ruhları...

Savaş sürdükçe bu bilanço daha ağır hale gelecek, insanoğlu belleğinin acı ve kara sayfaları arasında ayrı bir yer tutacak...

10 günün "siyasi bilanço"su ise biraz daha az acıtıcı...

Çünkü tepesinde hem savaş alanında hem oradan uzak diyarlarda insan onurunun, insani değerlerin direnci yer alıyor...

Bu direncin ciddi sonuçları var:

Bir kere imha kabiliyeti ne olursa olsun, teknolojik gücü yüksek silahların ve para sahiplerinin bu imkanlar aracılığıyla hiçbir yere "efendi olamayacakları"nı, hedef aldıkları kültürler, toplumlar karşısında, daha doğrusu tarih ve "oryantalizm"in zıt kutbu "kültürde kendine mahsusluk" ya da "tarihsellik" karşısında çaresizliğe düşeceklerini, güç oyunlarında bile "akıl", "insan", "kültür" ve "siyaset"in her şeyden ve herkesten belirleyici olduğunu orta çıkardı...

Demokrasinin, insani değerlerin, bireyleşmenin geldiği noktayı kanıtlarcasına, bizde kimilerinin aşağılamaya çalıştığı demokratik kamuoyunun sıkça unutulan anlamına ve değerine işaret etti.

Bir ara neredeyse savaşı engelleyebilecek bir güce ulaşan, aktörleşen bu kamuoyu, daha şimdiden Batı ülkelerinde, özellikle saldırganların ülkelerinde yarının siyasi tarihini yazmaya başladı. Siyaset sahnesinden silinecek isimler netleşmeye, evrensel nitelik taşıyacak yeni toplumsal hareketler belirginleşmeye başladı.

Daha şimdiden savaşın mimarlarından Richard Perle'ün istifası, ABD Savunma Bakanı Rumsfeld'e açılan siyasi yaylım ateşi ortada...

Aslında yaşanan oryantalist postülanın iflasıdır... Ve bu iflas hem Irak'taki hem Batı'daki insan ve tarih merkezli direncin ortak sonucudur.

Etyen Mahçupyan'ın dünkü yazısında Kerem Balcı'nın tespitlerinden yola çıkarak kaleme aldığı, Rumsfeld'in "bizim delile ihtiyacımız yok; biz biliriz" sözlerine ve ABD silah gücünün Irak'taki insan direnişi karşısında düştüğü duruma binanen; "Biliyoruz çünkü bilmek bize mahsustur, bildiğimiz için güçlüyüz ve güçlü olduğumuz için ancak biz biliriz" şeklinde özetlediği oryantalist postüla, mutlak bir akılsızlık örneği olarak Bush yönetiminin ve benzerlerinin suratına patlayan bir tokada dönmüştür.

Tokadı atan "Irak insanı"dır. Hesabı soran "Batı insanı"dır...

10 günlük siyasi bilançonun tek verisi savaşa karşı verilen insani ve kitlesel tepkilerden oluşmuyor. Bu bilançonun muğlak ve karmaşıklığı sanıldığından daha fazla...

Şu, neredeyse çıplak bir gerçeklik haline dönüşmek üzere:

Sonucu ne olursa olsun savaş sonrası, "globalleşme sürecinde kısa, orta ve uzun vadede ciddi kırılmalar"a tanık olunacak...

Ekonomik açıdan kısa vadede ABD'nin bu yıl 500 milyar dolara ulaşması beklenen mali yıl açığının kapatılması için, yurtdışı tasarruflara yönelmesi, bunun yatırım mekanizmalarından, doların gücüne ve paritesine kadar bir dizi dengeyi etkilemesi kaçınılmaz görünüyor.

Dış ticaret hacminin daralması, bunun bir çok ülke için makro ekonomik dengeleri etkilemesi de ciddi bir ihtimal. Bir diğer gelişme de Türkiye gibi ülkelerin daha iç kaynaklara dayanan, "milli" tabir edilen ekonomik politikalara yönelmek zorunda kalacağı, bu durumun hem o ülkeler hem globalleşme süreci açısından getireceği yeni unsurlar....

Siyasi açıdan bakıldığında, soğuk savaşı takip eden yeni denge taşlarının bir daha yerine konulmamak üzere oynadığı artık açık. ABD'nin Avrupa ülkeleriyle oluşturduğu denge bundan böyle "tek kutup içi ilişkiler" yerine hızla "çok kutuplu ve çatışmalı bir düzen"e doğru ilerleyecek gibi gözüküyor.

Aynı şekilde "AB de şimdiki yapı içinde devam edemez bir aşamaya ulaştı". İngiltere'nin dışta kalacağı, daha küçük, "7-8 üyeli, mevcut koşullarda etkin olabilmek için ortak bir dış politikaya sahip olması gereken bir yapının ipuçları" görünmeye başladı.

Bu çerçevede NATO buharlaşmaya aday bir sorun...

BM ise muhtemelen yeni düzenin "hakem kurumu"nu değil, "rekabet alanı"nı oluşturacak...

Peki Türkiye?

Bu soruyu ve sorunu yarın tartışalım...