|
Uğur ERGAN / ANKARA
ABD'nin Türkiye'de askeri
hareketliliğine izin veren modernizasyon tezkeresi çerçevesindeki
ilk mutabakat muhtırasının ayrıntıları
belli oldu. Muhtıra, ABD'nin 9 ayrı kara üssü kurulmasını
öngörüyor. Protokole göre Türkiye, gerekçe açıklamaksızın
ABD askerlerinin ülkeyi terk etmesini isteyebilecek.
TBMM'den ABD askerinin gelmesine
izin verecek tezkerenin çıkması durumunda daha önceden değişik
üs ve yakınlarında çadırkent kurulması öngörüldüğü
için, bu durumda Güneydoğu'da 13 ayrı bölgede ABD askeri
konuşlu olacak. Bunlara ilave olarak İncirlik de kullanılacak.
Hürriyet resmi adı, T.C. ve ABD arasında mevki hazırlık
faaliyetleri amacıyla Türkiye'de konuşlanacak ABD
personelinin statüsü ile buna ilişkin temel siyasetin ilkeleri,
usullerin belirlenmesi ve uygulanmasına dair mutabakat muhtırası
olan belgenin içeriği ile ilgili bazı önemli bilgilere ulaştı.
ABD'den çoğunlukla gönderen taraf olarak
bahsedilen muhtıradaki bazı başlıklar şöyle:
DOKUZ AYRI KARA ÜSSÜ
Mardin, Gaziantep, Diyarbakır-Dicle, Oyalı, Nusaybin, Oğuzeli,
Şanlıurfa, Şanlıurfa-Birecik ve Viranşehir'de
kara üsleri kurulacak. Şanlıurfa'daki askeri üs ise hava araçları
yakıt ikmal noktası olarak kullanılacak. Güneydoğu
Anadolu'daki üslerin kurulacağı mücavir yerleri ABD
kara yerinde hazırlık timleri belirleyecek. Bu
timlerin başında Yarbay Warren ile Binbaşı
Simerly görev yapacak.
TSK'YA BİLGİ VERİLECEK
ABD, Gümrük Müsteşarlığı'nın 2 Mayıs
91-99 sayılı genelgesine uygun malzeme göndermek zorunda. Ön
müsaade beyannameleri yedi gün önceden Genelkurmay Başkanlığı'na
gönderilecek. Bu süreç içinde beyannameler hızlandırılmış
olarak işlem görecek. Değişikliklerden Genelkurmay anında
haberdar edilecek.
GEREKÇESİZ SINIRDIŞI HAKKI
Muhtıraya göre, Türkiye Cumhuriyeti gerekli gördüğü
hallerde nedenini açıklamaksızın gönderen taraf
askerini ülkeyi terke davet edebiliyor. Davete uyulmaması
halinde Türk Hükümeti, şahsı yurtdışı etme
hakkına da sahip.
TÜRK YASALARINA SAYGI
Gönderen taraf personeli Türk tesislerinin idari düzenlemelerine
uygun davranacak ve T.C. kanunlarına saygı gösterecek. Gönderen
taraf mevki hazırlıkları personeli bulundukları
üslerde alışveriş olanağı ve sosyal
tesislerden yararlanabilecek. ABD askeri makamları, Türk Silahlı
Kuvvetleri ve Türk vatandaşları üzerinde yargı yetkisi
kullanamayacak.
KİMLİK GÖSTERECEKLER
Gönderen taraf askeri, birlik dışına çıkmaları
halinde yanlarında Türk komutanlığınca onaylanmış
kimlik kartları bulundurmak ve sorulduğunda Türk makamlarına
göstermek zorunda olacak. Gönderen tarafca resmi görevleri sivil
elbiseyle yapılacağı belirlenenler hariç olmak üzere,
üniformalarını sadece görevleri esnasında giyecekler.
SINIRLI SAVUNMA HAKKI
Gönderen tarafın kuvvet koruma ve malzeme korunmasına yönelik
silah talepleri anlayışla karşılanacak, general rütbesinde
personel gelmeden beş gün önce Genelkurmay Başkanlığı'na
bildirilecek. ABD'nin Türk topraklarında kuvvet kullanma hakkı,
askeri gereklilik, orantılılık ve gereksiz zarar vermeme
ilkeleri çerçevesinde meşru savunma amacıyla sınırlı
olacak.
MALİ YÜK OLMAYACAKLAR
Mutabakat muhtırasının hükümleri Türk mevzuatına
aykırı bir biçimde uygulanamayacak. Türkiye'nin ulusal çıkarlarını
etkilemeyecek ve sınırlamayacak. Gönderen taraf mevki hazırlıkları
personelinin Türkiye'deki faaliyetleri hiçbir durumda Türkiye için
ekonomik ve mali külfet ve sorumluluk yaratmayacak. Bu bağlamda gönderen
taraf, muhtıra kapsamındaki faaliyetleri ile bağlantılı
tüm masrafları kendisi ödeyecek. http://www.simbad.sida.nu/
|