Geschiedenis Groep Geleide Wapens



Ter versterking van de NAVO/luchtdoelverdediging begint in 1959 de opbouw van de geleide wapen-gordel in Centraal Europa. Voor dit plan gaven een tweetal argumenten de doorslag. Ten eerste ter identificatie wie is vriend, en wie is vijand. Een effectieve controle van geleide wapens en eigen luchtverdedigingswapens, tegelijk opererend in hetzelfde luchtruim, werd in die tijd met het toenmalige radargevechtsleidingsstelsel niet mogelijk geacht. Ten tweede kunnen raketten door hun zeer korte reactietijd en bijzonder hoge snelheid sneller in het luchtruim boven de vlak aan het IJzeren Gordijn grenzende gebieden, ingrijpen dan jachtvliegtuigen. Nederland brengt zijn geleide wapens, die eerst uit Nike Ajax en Hercules tegen hoogvliegende, later tevens uit Hawks tegen laagvliegende doelen bestonden, onder bij de Luchtmacht. (In tegenstelling tegen tot Amerikanen en Belgen waar het van het Leger deel uitmaakte).

1 GGW
Op 1 november 1959 wordt de Eerste Groep Geleide Wapens (1GGW) opgericht, met als hoofdkwartier Handorf in Bondsrepubliek Duitsland.
1 GGW zal gaan bestaan uit vier geleide wapensquadrons, A,B,C en D die later in 1964 (1 Aug) de nummers 118,119,120 en 121 krijgen toegewezen.
De Squadrons worden uitgerust met door de Verenigde Staten onder MDAP ter beschikking gestelde MIM-3 Nike, Ajax en MIM-14 luchtdoelraketten.

2 GGW
Op 8 april 1963 wordt de Tweede Groep Geleide Wapens (2 GGW) opgericht, uit te rusten met MIM-14 Nike Hercules luchtdoelraketten en met als hoofdkwartier Schoeppingen. Ook 2 GGW zal bestaan uit 4 Squadrons A tot en met D die later werden genummerd als 220,221,222 en 223 Squadron. Ook deze werden in Duitsland gestationeerd.

3 GGW
Op 15 augustus 1963 volgt de Derde Groep Geleide Wapens (3 GGW), die als eerste met de MIM-23 Hawk (Homing All the Way Killer) luchtdoelraketten tegen laagvliegende doelen zal worden uitgerust en als groepshoofdkwartier Blomberg krijgt toegewezen. Squadrons 324,326,327 en 328 werden hieraan toegekend.

4 GGW
De Vierde Groep Geleide Wapens (4GGW), met als hoofdkwartier Hessisch Oldendorf, wordt opgericht op 1 oktober 1963, uitgerust met MIM-23 Hawk-raketten en haar squadrons 420,421,422 en 423 worden op dezelfde datum geformeerd.

Nike Hercules

5 GGW
Op 1 september 1966 ten slotte volgt de Vijfde en laatste Groep Geleide Wapens. 5 GGW te Stolzenau. Hieraan werden Squadrons 500,501,502 en 503 (503 werd opgericht toen Sqn. 423 ophield te bestaan) toegekend. Het totaal aantal Squadrons telde hiermee 11.


GTMGW
De Groep Techniek en Materieel Geleide Wapens was het DSU (Direct Support Unit), bestaande uit magazijnen en werkplaatsen voor tweedelijns onderhoud van Geleide Wapen apparatuur voor de Nike en de Hawk. Het was ter ondersteuning van alle Groepen Geleide Wapens eerst ondergebracht bij 119 Squadron te Handorf. In 1968 werd het ondergebracht te Hesepe waar het later werd samengevoegd met 1 GGW en 2 GGW tot 12GGW.
Lokaties GGWs en Sqns


Nucleaire taak. De gedeeltelijke nucleaire taak wordt in de periode 1966 tot 1968 bij de 6 Squadrons 118, 119, 120, 220, 221, en 223 ingevoerd. De Bewaking van dit materiaal werd uitgevoord door het 508th (1GGW) en het 509th US Army Artillery Detachement (2GGW).

12GGW
De Defensienota 1974 heeft grote consequenties voor de organisatie van de Koninklijke Luchtmacht. Als uitvloeisel van deze nota worden op 14 mei 1975 de 1e en 2e Groep Geleide Wapens evenals de ondersteunende Groep Techniek en Materieel Geleide Wapens (GTMGW) opgeheven. De volgende dag, 15 mei, wordt een nieuwe groep opgericht, de 12e Groep Geleide Wapens met als hoofdkwartier Hesepe, waaraan twee squadrons van de Eerste Groep Geleide Wapens (118 en 120 Sqn) en twee van de Tweede Groep Geleide Wapens (220 en 223 Sqn) worden overgedragen.
Op 1 juli 1975 wordt bovendien de gehele Vierde Groep Geleide Wapens opgeheven waarna de beschikbaar gekomen Hawks worden teruggetrokken naar Nederland.

Hawk


In het kader van de algemene bezuinigingen worden medio 1982 door de minister van Defensie drie reorganistatieplannen bekend gemaakt, waarvan er twee de Koninklijke Luchtmacht betreffen. Bij 1 gaat het om de gefaseerde opheffing van twee van de vier squadrons van de 12e Groep Geleide Wapens in de BRD. Het 120 Squadron wordt als eerste op 31 maart 1983 buiten dienst gesteld en 223 Squadron volgt op 22 juni 1984.

Op 14 februari 1984 wordt door de staatssecretaris van Defensie een contract met de Amerikaanse regering getekend voor de aanschaf van MIM-104 Patriot (Phased Array Tracking to Intercept of Target) luchtdoelraketten. In de eerste plannen staat dat de Nike Hercules geleide wapen-groep 12 GGW op termijn zal worden opgeheven en de twee Hawk-groepen 3 en 5 GGW ieder zullen gaan bestaan uit 2 squadrons Hawk en twee squadrons Patriot. De vier dan overgebleven Hawk squadrons zullen dan worden teruggetrokken naar Nederland en hier de Geleide Wapen Groep Nederland vormen.
Op donderdag 21 augustus 1986 wordt het eerste Patriot wapensysteem in gebruik genomen. Te Hesepe in Duitsland draagt de Directeur Materieel KLu het systeem over aan de Bevelhebber der Luchtmachtstrijdkrachten, die op zijn beurt het system weer overdraagt aan de commandant van 5 GGW (502 Squadron). Wanneer op 1 April 1987 502 Squadron met het Patriot systeem in de lucht gaat, gaat 220 Squadron met de Nike Hercules definitief uit de lucht.
Op 6 april 1989 gaat 327 Squadron als eerste van 3 GGW met Patriot de lucht in, nadat 5 GGW is voorgegaan.
Het is 118 Squadron die op 30 September 1987 om 13:45 vanaf Kreta voor het laatst een Nike Hercules raket lanceert.

Nike Hercules
Definitief Afscheid 12GGW & Nike.
Op 31 maart 1988 neemt de Koninklijke Luchtmacht als geheel en 118 Squadron in het bijzonder afscheid van de Nike met een sobere plechtigheid op de stelling te Voerden in BRD. Dezelfde dag wordt 118 Squadron als hekkensluiter van 12GGW opgeheven. 12GGW houdt zelf op te bestaan op 1 augustus 1988. Met het opheffen van deze Groep Geleide Wapens vervallen ongeveer 1800 functies.

3 & 5 GGW.
Op 12 januari 1993 biedt minister Relus ter Beek aan de Tweede Kamer zijn lang verwachte 'Prioriteitennota' aan. De acht squadrons tellende 3 en 5 Groep Geleide Wapens uit Duitsland reorganiseren tot 1 Groep Geleide Wapens en worden binnen twee jaar gestationeed op de Peel. Het eerste van vier squadrons zal begin 1994 op de Peel aankomen. Defensie overlegt met Duitsland over het ter beschikking stellen van 1 squadron aan het te formeren Duits-Nederlandse legerkorps. De Peel wordt nieuwe thuis worden voor de Groep Geleide Wapens (GGW), bestaande uit vier TRIAD-Squadrons met Patriot en Hawk geleide wapens en een opleidingssquadron, genaamd 801,802,803 en 804 Squadron.



Bron: Squadrons van de Koninklijke Luchtmacht. Willem Helfferich. 3e geheel herziene en uitgebrachte druk. ISBN 90-9006841-4