Site hosted by Angelfire.com: Build your free website today!


   CI CN

Thương mại vừa manh nha, dưới dạng hng đổi hng th đ nảy ra sự cần thiết phải cn một số thực phẩm v hng ha. Nguyn tắc của cn đn l trực quan, v thực hiện đơn giản đến mức l những dụng cụ để cn ny đ được pht minh vo những thời k khc nhau, tại những vng rất xa nhau.

Ở Ai Cập, người ta tm thấy trong những bản viết từ 2800 trước cng nguyn, những hnh vẽ đầu tin thể hiện một ci cn c đn v hai đĩa cn, m người ta dng đn tay nng ln để cn. Vo năm 2000 trước cng nguyn, ci cn ny vẽ to hơn, c một ci gi, giống như ci gi của cc cn của chng ta trong phng th nghiệm hiện nay, đỡ lấy đn cn tại chnh giữa đn. Từ đn cn bằng gỗ, c dy treo hai đĩa cn lớn bằng kim loại, quả cn l những vin đ rắn, thường l granite, đi khi được tạc thnh hnh cc con vật.

Ở Lưỡng H, ci cn được vẽ trong những chữ hnh vẽ từ giữa thin nin kỉ III. Người ta tm thấy những đĩa bằng thanh đồng thau của cn xch tay dng để cn kim loại đổi lấy hng. Trong thin nin kỉ II, lc đ chưa c tiền đồng, người Hy Lạp v La M ban đầu dng cn c hai đĩa, m người ta cầm bằng một ci vng nối khớp với đn cn, tại trung điểm của đn. Sau họ dng ci cn statera, ci ny đến giai đoạn pht triển cuối cng c hnh dng chẳng khc g ci cn ta hiện nay. Sự chuyển từ cn c đĩa sang statera c vẻ hiển nhin nếu ta biết rằng cn c đĩa đi khi cn c thm một quả cn nhỏ, m người ta cho trượt dọc theo một trong hai cnh tay đn bằng nhau để đo hiệu số cc trọng lượng đặt trn hai đĩa. Từ đ nảy ra kiến  l bớt đi một đĩa v lm cn bằng đĩa kia với một đối trọng. Dưới dạng ban đầu, statera chỉ đơn giản l một thanh chia lm hai nửa khng bằng nhau. Cnh tay đn di c cc khấc (để cố định quả cn lưu động); trong cnh tay đn ngắn c một ci mc để c thể treo vật phải cn, hoặc treo thẳng vo mc, hoặc đặt ln đĩa cn.

Năm 1670, ngoi hai kiểu cổ điển (cn c đn v cn ta) c thm cn c hai đn ở dưới, c hai đĩa v c kim chỉ do nh vật l Gilles Personier de Roberval sng chế. Cuối cng cn bn được Alois Quintenf pht minh năm 1815.

Cc pht minh khoa học


E-mail: webmaster@hoainghiem.zzn.com