Site hosted by Angelfire.com: Build your free website today!


   CÁI CÂN

Thương mại vừa manh nha, dưới dạng hàng đổi hàng th́ đă nảy ra sự cần thiết phải cân một số thực phẩm và hàng hóa. Nguyên tắc của cân đ̣n là trực quan, và thực hiện đơn giản đến mức là những dụng cụ để cân này đă được phát minh vào những thời ḱ khác nhau, tại những vùng rất xa nhau.

Ở Ai Cập, người ta t́m thấy trong những bản viết từ 2800 trước công nguyên, những h́nh vẽ đầu tiên thể hiện một cái cân có đ̣n và hai đĩa cân, mà người ta dùng đ̣n tay nâng lên để cân. Vào năm 2000 trước công nguyên, cái cân này vẽ to hơn, có một cái giá, giống như cái giá của các cân của chúng ta trong pḥng thí nghiệm hiện nay, đỡ lấy đ̣n cân tại chính giữa đ̣n. Từ đ̣n cân bằng gỗ, có dây treo hai đĩa cân lớn bằng kim loại, quả cân là những viên đá rắn, thường là granite, đôi khi được tạc thành h́nh các con vật.

Ở Lưỡng Hà, cái cân được vẽ trong những chữ h́nh vẽ từ giữa thiên niên kỉ III. Người ta t́m thấy những đĩa bằng thanh đồng thau của cân xách tay dùng để cân kim loại đổi lấy hàng. Trong thiên niên kỉ II, lúc đó chưa có tiền đồng, người Hy Lạp và La Mă ban đầu dùng cân có hai đĩa, mà người ta cầm bằng một cái ṿng nối khớp với đ̣n cân, tại trung điểm của đ̣n. Sau họ dùng cái cân statera, cái này đến giai đoạn phát triển cuối cùng có h́nh dáng chẳng khác ǵ cái cân ta hiện nay. Sự chuyển từ cân có đĩa sang statera có vẻ hiển nhiên nếu ta biết rằng cân có đĩa đôi khi c̣n có thêm một quả cân nhỏ, mà người ta cho trượt dọc theo một trong hai cánh tay đ̣n bằng nhau để đo hiệu số các trọng lượng đặt trên hai đĩa. Từ đó nảy ra ư kiến  là bớt đi một đĩa và làm cân bằng đĩa kia với một đối trọng. Dưới dạng ban đầu, statera chỉ đơn giản là một thanh chia làm hai nửa không bằng nhau. Cánh tay đ̣n dài có các khấc (để cố định quả cân lưu động); trong cánh tay đ̣n ngắn có một cái móc để có thể treo vật phải cân, hoặc treo thẳng vào móc, hoặc đặt lên đĩa cân.

Năm 1670, ngoài hai kiểu cổ điển (cân có đ̣n và cân ta) có thêm cân có hai đ̣n ở dưới, có hai đĩa và có kim chỉ do nhà vật lí Gilles Personier de Roberval sáng chế. Cuối cùng cân bàn được Alois Quintenf phát minh năm 1815.

Các phát minh khoa học


E-mail: webmaster@hoainghiem.zzn.com