ມະຫາສີລາຂຽນໄວ້ໃນຕອນນຶ່ງວ່າ “ເຈົ້າມະຫາອຸປຣາດເພັຊຣາດເປັນບຸກຄົນສໍາຄັນຄົນນຶ່ງຂອງລາວ ໃນຍຸກສັຕວັດທີ່໒໐ ທັງໃນສ່ວນຕົວຂອງພະອົງແລະສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບປະເທດ ຕລອດການກູ້ອິສຣະພາບຂອງປະຊາຊົນລາວ ເຈົ້າມະຫາອຸປຣາດເພັຊຣາດເປັນບຸກຄົນທີ່ຄົນລາວທົ່ວປະເທດ ຕັ້ງແຕ່ຊັ້ນຣາສດອນສາມັນຂຶ້ນໄປ ແລະຊາວຕ່າງປະເທດຮູ້ຈັກດີ ເພາະພະອົງທ່ານໄດ້ຄົບຫາສະມາຄົມກັບປະຊາຊົນຄົນລາວທົ່ວປະເທດ ໃນທຸກພາກທຸກແຂວງແລະທຸກແຫ່ງຫົນ ດ້ວຍການທີ່ພະອົງເປັນນັກນິຍົມໄພ ແລະເປັນນັກປົກຄອງໃນທຸກພາກທຸກແຂວງແລ້ວ ພະອົງຍັງເປັນຜູ້ນຶ່ງທີ່ຮູ້ຈັກພູມປະເທດເຂດນໍ້າຫນອງປາ ພູຜາປ່າໄມ້ທີ່ເກີດຢູ່ໃນລາວ ພະອົງຈິ່ງເປັນທີ່ຮັກແລະເຄົາລົບນັບຖືຂອງຄົນລາວທົ່ວໄປ ສະນັ້ນໃນການກູ້ອິສຣະພາບຂອງລາວເມື່ອຄັ້ງປີ໑໙໔໕ນັ້ນ ພະອົງຈິ່ງໄດ້ຮັບກຽດເປັນປະມຸກຂອງຄະນະລາວອິສຣະ ພາຄະນະລາວອິສຣະທໍາການກູ້ອິສຣະພາບ”

ຄໍາເວົ້າຂ້າງເທີງນີ້ ກໍຄົງບໍ່ໄກຈາກຄວາມຈິງປານໃດ ເພາະເທົ່າທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮູ້ໄດ້ຟັງມາ ເຈົ້າເພັຊຣາດເປັນທີ່ເຄົາລົບຮັກຂອງຄົນທຸກປະເພດ ບໍ່ວ່າຂ້າຣາຊການຜູ້ໃຫຍ່ທີ່ມີໂອກາດໄດ້ຮ່ວມງານກັບເພິ່ນ ປັນຍາຊົນໃນວົງການຂອງລັດຕ່າງໆ ແລະປະຊາຊົນຄົນທໍາມະດາທີ່ສ່ວນຫລາຍ ເຖີງຈະຮູ້ຈັກເພິ່ນໃນນາມຜູ້ມີລິດມີເດດ ສາມາດຂັບໄລ່ຜີມານຮ້າຍໄດ້ກໍຕາມ ດັ່ງສະແດງອອກທີ່ເກືອບວ່າທຸກບ້ານເຮືອນຂອງຄົນລາວ ຈະມີຮູບຂອງເພິ່ນແຂວນຢູ່ໃຫ້ເຫັນຢ່າງທົ່ວໆໄປ

ຫລາຍຄົນໂດຍສະເພາະຄົນຮຸ່ນໃຫມ່ ຈະບໍ່ຄ່ອຍຮູ້ຈັກກ່ຽວກັບບົດບາດຂອງເພິ່ນເທົ່າທີ່ຄວນ ຫລືເຖີງຂັ້ນບໍ່ຮູ້ຫຍັງເລີຍກໍມີ ອາດຈະຢາກຮູ້ວ່າເພິ່ນໄດ້ເຮັດສິ່ງໃດໃຫ້ແກ່ຊາດບ້ານເມືອງ ຈົນເຖີງຂັ້ນຫລາຍຄົນຍົກໃຫ້ເພິ່ນເປັນລັຖບຸຣຸດຂອງຊາດລາວ ຊຶ່ງບໍ່ມີນັກປົກຄອງຜູ້ໃດໃນສໄມສັຕວັດທີ໒໐ຫລື໒໑ນີ້ ຈະໄດ້ຮັບກຽດນັ້ນເລີຍ

ຂ້າງລຸ່ມນີ້ຄືຜົນງານສ່ວນນຶ່ງຂອງເຈົ້າເພັຊຣາດທີ່ລູກລາວຫລານລາວແທ້ຄວນຈະສໍານຶກແລະໃສ່ໃຈເປັນຢ່າງຍິ່ງ:

• ປີ໑໙໑໗ ໃນນາມທີ່ປຶກສາຂອງຜູ້ສໍາເຣັດຣາຊການຝຣັ່ງ ເຈົ້າເພັຊຣາດໄດ້ສເນີໃຫ້ຫຍັບຍ້າຍຂ້າຣາຊການໃນແຕ່ລະແຂວງ ໄປປະຈໍາຢູ່ຕາມເມືອງຕ່າງໆ ໃນແຂວງອື່ນໄດ້ ທັງນີ້ເອົາຕາມແບບຢ່າງແຂວງຫລວງພະບາງ ການຫຍັບຍ້າຍແລະປ່ຽນແຂວງຂອງຂ້າຣາຊການແຕ່ລະເມືອງອອກໄປນອກ ຂອບເຂດເມືອງແລະແຂວງຂອງຕົນນັ້ນ ເປັນກ້າວໃຫມ່ພາໃຫ້ຂ້າຣາຊການຝ່າຍປົກຄອງມີຫູຕາກວ້າງຂວາງອອກໄປຫລາຍ 
• ປີ໑໙໒໐ ເພິ່ນໄດ້ຂໍໃຫ້ແກ້ໄຂອີກຄັ້ງນຶ່ງ ເຊິ່ງມີລັກສະນະສໍາຄັນຢູ່ວ່າ ຣາຊການມີອໍານາດຍ້າຍຂ້າຣາຊການປົກຄອງໃນເຂດແຂວງຂອງຕົນ ໄປປະຈໍາຢູ່ໃນເຂດອື່ນຕາມຄວາມຕ້ອງການ ແລະໄດ້ຕັ້ງການສອບເສັງເອົາສມຽນຂຶ້ນ ຕລອດທົ່ວປະເທດ ແຕ່ສໍາລັບຣາຊະອານາຈັກຫລວງພະບາງນັ້ນ ຄົງເປັນພະຣາຊອົງການຂອງພະເຈົ້າແຜ່ນດິນຢູ່ຕາມເດີມ ແລະຂ້າຣາຊການທູດນັ້ນ ທຸກພະແນກກໍໄດ້ປ່ຽນຫນ້າທີ່ໄປຢູ່ທຸກແຂວງ ໂດຍບໍ່ເລືອກວ່າ ຈະເປັນລາວເຫນືອ ລາວກາງແລະລາວໄຕ້ ເພື່ອໃຫ້ປະຊາຊົນຄົນລາວໄດ້ສັງຄົມ ຮູ້ຈັກຄຸ້ນເຄີຍ ແລະມີຄວາມສາມັກຄືເປັນອັນນຶ່ງອັນດຽວກັນ
• ປີ໑໙໒໘ ຣັຖບານຝຣັ່ງເສດໄດ້ລົງມະຕິວ່າ ອະນາເຂດປະເທດລາວທັງຫມົດ ເປັນອະນານິຄົມຂອງຝຣັ່ງ ແມ່ນແຕ່ອະນາຈັກຫລວງພະບາງກໍບໍ່ຍົກເວັ້ນ ໃນເລື້ອງນີ້ ເພິ່ນໄດ້ຕໍ່ສູ້ຢ່າງສຸດຄວາມສາມາດ ຄືບໍ່ຍອມໃຫ້ເອົາອະນາຈັກຫລວງພະບາງເປັນອະນານິຄົມ ຣັຖບານຝຣັ່ງຈຶ່ງໄດ້ເລີກລົ້ມມະຕິນັ້ນເສັຽ ແລະດ້ວຍເຫດນີ້ ສົມເດັດພະເຈົ້າແຜ່ນດິນຫລວງພະບາງຈຶງມີໂອກາດທວງທາວເອົາແຂວງຫົວພັນ ຊຶ່ງຝຣັ່ງເສດໄດ້ໂອນໃຫ້ແຄວ້ນຕົງແກງແຕ່ປີ໑໘໙໕ນັ້ນ ຄືນມາເປັນຂອງລາວ ແລະໄດ້ໂຮມເຂົ້າຢູ່ໃນອະນາຈັກຫລວງພະບາງເມື່ອປີ໑໙໓໑ຫລື໑໙໓໒ນີ້ເອງ
• ເຖີງປີ໑໙໔໐ ເກີດກໍຣະນີພິພາດລະຫວ່າງຝຣັ່ງກັບໄທ ເປັນຜົນໃຫ້ປະເທດລາວເສັຽດິນແດນທີ່ຢູ່ຝັ່ງຂວາແມ່ນໍ້າຂອງໃຫ້ແກ່ໄທ ຣັຖບານຝຣັ່ງເຫັນວ່າ ອະນາຈັກຫລວງພະບາງເສັຽດິນແດນໄປ ດັ່ງນັ້ນ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເຈົ້າສີສວ່າງວົງເສັຽພະໄທ ຈຶ່ງໄດ້ປືກສານໍາເຈົ້າເພັຊຣາດວ່າ ຈະຍົກແຂວງຫົວຂອງແລະແຂວງພວນຖວາຍພະອົງ ສ່ວນແຂວງວຽງຈັນລົງໄປ ຈະໃຫ້ເຈົ້າເພັຊຣາດປົກຄອງຕໍ່ໄປຕາມເດີມ ແຕ່ເຈົ້າເພັຊຣາດບໍ່ເຫັນດີນໍາ ແລະຂໍເອົາແຂວງວຽງຈັນເຂົ້າຢູ່ໃຕ້ພະຣາຊອໍານາດຂອງພະເຈົ້າແຜ່ນດິນຫລວງພະບາງ ໂດຍເພິ່ນເອງຍອມເປັນອຸປຣາດດັ່ງທີບິດາຂອງເພິ່ນເຄີຍເປັນມາ ສະນັ້ນນັບແຕ່ປີ໑໙໔໐ມາ ຣາຊອະນາຈັກຫລວງພະບາງຈຶ່ງມີຂອບເຂດເຖີງ໓ແຂວງ ໃນໂອກາດດຽວກັນນັ້ນ ເຈົ້າເພັຊຣາດກໍຈັດໃຫ້ມີເຈົ້າແຂວງລາວຂຶ້ນ ສໍາລັບປົກຄອງເປັນຄູ່ກັບຂ້າຫລວງຝຣັ່ງ ປະຈໍາອິນດູຈິນ ໂຮມມີ໔ແຂວງ ຄືແຂວງຄໍາມ່ວນ ສວັນນະເຂດ ສາຣະວັນ ແລະຈໍາປາສັກ ແລະໄດ້ຮ້ອງຂໍຕໍ່ຣັຖບານຝຣັ່ງໂຮມເອົາ໔ແຂວງນີ້ ເຂົ້າໄວ້ໃນອໍານາດຂອງອະນາຈັກຫລວງພະບາງ ເພື່ອໂຮມລາວທັງປະເທດ ໃຫ້ເປັນອັນນຶ່ງອັນດຽວກັນຄືແຕ່ກ່ອນໆ ແຕ່ຝຣັ່ງບໍ່ຍອມ ດ້ວຍສາເຫດດັ່ງກ່າວ ເຈົ້າເພັຊຣາດຈຶ່ງຄິດທີ່ຈະຕໍ່ສູ້ເອົາເອກລາດຄືນມາໃຫ້ແກ່ປະເທດລາວອີກຄັ້ງ
• ແລະທ້າຍທີ່ສຸດກໍຄື ເພິ່ນໄດ້ນໍາພາປະຊາຊົນລາວປະກາດເອກລາດຈາກຝຣັ່ງເສດ ໂດຍການຈັດຕັ້ງຣັຖບານລາວອິສຣະຂຶ້ນໃນວັນທີ໑໒ເດືອນຕຸລາປີ໑໙໔໕ນັ້ນເອງ

ສິ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າອ້າງອີງມາຂ້າງເທີງນີ້ ຖ້າເຮົາບໍ່ຮູ້ຈັກປວັດສາດລາວຄັກ ກໍຈະບໍ່ເຂົ້າໃຈເຖີງຄວາມສໍາຄັນຂອງເຫດການນັ້ນໆປານໃດ ດັ່ງນັ້ນເພື່ອຄວາມກະຈ່າງແຈ້ງ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຈະຂໍສາທະຍາຍເຖີງປວັດສາດໃນຊ່ວງນັ້ນມານະທີ່ນີ້ດ້ວຍ

ດັ່ງທີ່ເປັນຮູ້ກັນດີວ່າ ເມືອງລາວເຮົານັ້ນຝຣັ່ງເສດຄິດພຽງແຕ່ວ່າ ເອົາໄປເປັນຫົວຂອງເຂົາ ພຽງແຕ່ຈະໃຊ້ເປັນບ່ອນຕິດຕໍ່ຄ້າຂາຍກັບຈີນ ໂດຍອາໃສລໍານໍ້າຂອງເປັນເສັ້ນທາງລໍາລ້ຽງຂົນສົ່ງສິນຄ້າ ເມື່ອແຜນການນີ້ລົ້ມເຫລວໄປ ເພາະຂາແກ້ງຕ່າງໆ ເມືອງລາວຈຶ່ງກາຍເປັນພຽງເມືອງທີ່ຝຣັ່ງບໍ່ຄ່ອຍເອົາໃຈໃສ່ເລີຍ ຈະວ່າອີກຢ່າງນຶ່ງກໍຄື ເຂົາປະໃຫ້ເປັນຕາມບຸນຕາມກັມ ບໍ່ຄືກັບທີ່ວຽດນາມທີ່ເຂົາເອົາໃຈເປັນພິເສດ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ແປກທີ່ເມືອງລາວບໍ່ໄດ້ຮັບການພັທນາຢ່າງໃດ ບໍ່ພໍເຂົາຍັງເອົາຄົນວຽດນາມມາເປັນນາຍຂອງຄົນລາວເຮົາອີກດ້ວຍ ຄືວ່າການປົກຄອງຂອງເຂົາຢູ່ລາວນັ້ນ ຮອງລົງມາຈາກຝຣັ່ງກໍຄືວຽດ ຊຶ່ງຖືກນໍາເອົາເຂົ້າມາສັບຊ້ອນໃນອົງການປົກຄອງຕ່າງໆ ສ່ວນລາວເຮົານັ້ນ ຈະມີແດ່ກໍແຕ່ຂັ້ນບ້ານຫລືເມືອງທີ່ໃກ້ຊິດກັບປະຊາຊົນເທົ່ານັ້ນ ດັ່ງນັ້ນຄົນລາວເຮົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ມີປະສົບການໃນການປົກຄອງຂອງປະເທດຕົນເອງຢ່າງເທົ່າທີ່ຄວນເລີຍ

ສິ່ງທີ່ເຈົ້າເພັຊຣາດລິເລີ້ມເຮັດມານັ້ນ ນັບວ່າເປັນການຄິດການໄກ ທີ່ຫນ້ອຍຄົນຫນັກຈະຢັ່ງເຖີງໄດ້ ທັງນັ້ນທັງນີ້ກໍເພາະໃນຕົວເພິ່ນນັ້ນມີເລືອດລາວທີ່ທໍຣະນົງຢູ່ທຸກກະບຽດນີ້ວ ເສັຽດາຍແຕ່ວ່າ ບາດເມື່ອເຫດການທີ່ເປັນໄປໃນປີ໑໙໔໕-໔໖ນັ້ນ ຕ້ອງມາເຮັດໃຫ້ເພິ່ນຈໍາຕ້ອງອົພຍົບລົບຫນີ ໄພທາງການເມືອງໄປຢູ່ປະເທດໄທ ດັ່ງທີ່ພວກເຮົາຮູ້

 

ບັນຫາມີວ່າ

1. ເຈົ້າເພັຊຣາດຄິດການຜິດບໍ່ ທີ່ເພິ່ນສ້າງຕັ້ງຣັຖລານລາວອິສຣະຂຶ້ນ?
2. ເມື່ອຝຣັ່ງມີໄຊ ເປັນຫຍັງເພິ່ນຈຶ່ງບໍ່ຍອມສະວາມີພັກຕໍ່ຝຣັ່ງ?
3. ຫລືບໍ່ຊັ້ນ ກໍກັບຄືນມາລາວໃນປີ໑໙໔໙ ຄືກັບຜູ້ນໍາລາວອິສຣະຜູ້ອື່ນໆເຊັ່ນເຈົ້າສຸວັນນະພູມມາເປັນຕົ້ນ

 

ເມື່ອເຖີງຄາວທີ່ເພິ່ນຫວນຢ່ອນຄືນມາເມືອງລາວອີກຄັ້ງໃນປີ໑໙໕໗ ເພິ່ນກໍບໍ່ມີບົດບາດຫຍັງໃນການປົກຄອງຂອງລາວອີກແລ້ວ ນີ້ນັບວ່າເປັນການສູນເສັຽອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຊາດລາວ ຢ່າງຫາອັນປຽບບໍ່ໄດ້ເລີຍ

 

ເຫດການຈະເປັນຢ່າງໃດ ຂໍເຊີນທ່ານຕິດຕາມໃນຕອນຕໍ່ໄປ ຊຶ່ງເປັນພາກວິເຄາະວິຈານນັ້ນເອງ