Site hosted by Angelfire.com: Build your free website today!

                                                                   

YILIN TESTİ: Yeni Ekran Kartları

Yeni grafik işlemcilerle birlikte ekran kartları bir fenomene dönüştü: Kullanıcılar arasında ekran kartı fanatizmi doğdu! PC Magazine olayların ortasına "güm" diye dalıyor ve bu konuda son noktayı koyuyor.

u ay 3. boyuta doğru yol alacağız" gibi fantastik cümlelerle yazıma başlamayı düşünüyordum; ancak bu pastırma sıcağında, deniz kenarında fena halde 3 boyutlu yaşayan ve şu Tomb Raider'daki Lara'dan çok daha fazla boyutlu güzel hanımları seyreden arkadaşları düşündükçe "boşver ya 3 Boyutu" demek geliyor içimden. Ancak okuyucularımız ve haber gruplarındaki arkadaşlarımız şu üç boyut işinde ısrarlı ve artık bizi iteklemeyi bırakıp kendi aralarında testler yapıp tartışmaya başlayınca uyandık. İşin şakası bir yana, kartların ve sürücülerin piyasaya düşmesini ve sürücülerin biraz olgunlaşmasını beklemek istedik. Ve zamanı geldi.

Artık "biraz oyun oynayacağım", "DVD seyredeceğim" diyen arkadaşlarımın en azından 90-100$+KDV'den başlayan kartları almalarından başka çareleri kalmadı. Ben "software" (yazılım) seçeneği ile oynuyorum diyen sevgili arkadaşlarım, aslında oynamıyorlar. Aşağıda göreceğiniz iki resim Quake II de bu iki seçeneğin yanyana gelmesidir.

FAHRENHEIT

Şaşırdınız mı? Evet, bu yeni bir standart. Tamamı ile DirectX ve OpenGL ile uyumlu. Tabii henüz geliştirilme aşamasında. Microsoft "Bu OPENGL'nin bileği biraz zor bükülecek galiba, acaba öpsek mi?" demiş, Silicon Graphics de "Bu adamlar satıyor be kardeşim, para bunlarda. Çoğu oyun DirectX üzerinde koşuyor" diyerek ortak bir standart hazırlamaya karar vermişler. Eski standartlarla tamamen geriye doğru uyumlu olacakmış. Meraklıları şu siteye bir göz atabilirler: http://www.sgi.com/fahrenheit/home.html

Peki bu standartlar ve özellikler bize ne kazandırıyor?

Oyunlarımıza tat ve lezzet katıyor tabii. UNREAL'da bir SKAARAJ yaratığı sanki gerçekmiş gibi gelip de "CAAART" diye suratınızı yırttığı zaman koltuktan sıçramanızı sağlıyor. Örneğin Görüntü Özellikleri'nin Gelişmiş bölümündeki mipmapping veya Bilinear, trilinear, anisotropic filtering gibi süzgeçleri aktif hale getiren seçenekler yok ise bakın neler kaçırıyoruz: (Resim 1 ve Resim 2)

Gördüğünüz gibi bir iki seçeneğin kapalı olması neler kaybettiriyor. Veya yansıma ve cila efektli ve efektsiz bir örnek verelim. Hangi şövalye daha yakışıklı? (Resim 3 ve Resim 4)

"Peki oyun oynamak için illa bu işin cılkını mı çıkarmak lazım?" derseniz, cevabım EVET. Oyun içindeki ve gelişmiş görüntü kartlarındaki ayarları iyi bilmeniz gerekir. Gerçi bir iki şey haricinde değerleri en üst düzeye getirmek; her şeyi "ON" veya Enabled hale getirmek de bir çözüm ama bir iki seçenekte bu ters tepebiliyor. Ayrıca, her özelliği açtığınızda bir de yüksek çözünürlük seçerseniz ya kuvvetli bir görüntü kartınız olacak ya da ekrana kafa atacaksınız. Bunun vereceği zevk de tartışılır tabii. Ben aşağıdakilerden bir doz almanızı önereceğim.

YENİ GÖRÜNTÜ YONGALARI

ATI (RAGE 128 GL)

Aynı zamanda görüntü kartı üreticisi olan ATI firması kendi yongalarını kullanıyor. RAGE 128 GL yongası ile 3 boyut dalında iddialı hale gelmek isteyen firma 128 bit çift grafik veri hatlı 32 bit renk kaplama desteği veren kuvvetli bir yonga yarattı. Yonga tam bir OpenGL desteği veriyor. Performans derseniz, test sonuçlarından sonlara doğru bahsetmek isterdim ancak söylemekte fayda var: 16 bit testlerinde standart TNT ile başabaş bir performans gösterirken, 32 bit testlerinde ATI aynı performansı koruyor ama TNT'nin performansı bayağı bir düşüyor. Ayrıca bu yonga setinin bir özelliği var ki lokum gibi DVD seyrettiriyor. Gerçek donanım desteği mevcut. S3 Savage4 ten farklı olarak bir de iDCT (inverse Discrete Cosine Transform) "Tersi alınmış ayrı kosinüs dönüştürme" özelliği var ki Türkçesini anlamak için bile matematik doktorası şart. Kısaca yüksek çözünürlükte düşük işlemci kullanımı ile DVD seyretmenizi sağlıyor.

Bu işlemcili görüntü kartı alınır mı derseniz, kart test yorumlarımızı okumanızda kesin fayda var.

MATROX (G400)

Eski dostumuz Matrox büyük markalı bilgisayar üreticilerine G100 ve G200 yongaları satmaktan 3 boyut olayından tamamen kopmuş iken, dirilme çabaları göstermeye başlıyor. Türkiye'de ilk defa 3 boyutta Riva TNT ile karşılaştırıp düşüşe geçtiğini göstermiştik. 2 boyutta ve renk doğruluğunda her zaman tartışmasız liderliğini koruyan kart zamanında Video CD'de de renk canlılığı ve görüntü kalitesinde bir numaraydı. Ancak 3 boyut yükselişine ayak uyduramadı.

G400 ile tekrar yarışa girmeye hazırlanan Matrox oldukça iddialı. Testimize ne yazık ki yetiştirilemedi. Türkiye'de ne yazık ki hiçbir zaman tam bir temsilcisi olamayan bu markanın HARMONY gibi bir iki sadık müdavim satıcısı haricinde çeşitli firmalarca satıldığını gördük. Ancak şöyle dişli ve piyasada bu markayı profesyonel video görüntüleme sistemleriyle satacak bir temsilcisi ne yazık ki yok.

G400'ün özelliklerini yabancı medyadan takip ettiğimizde kuvvetli övgülerle karşılaşıyoruz. Tabii test etmeden doğrulayamayız; ancak öyle bir özellikle geliyor ki dudak uçuklatıcı. Bir yandan bilgisayarınızda yazı yazarken öbür tarafta DVD'den müzikal seyredebiliyorsunuz. Üstelikte ikisini de ayrı ayrı ayarlanabilir yüksek çözünürlükte yapabiliyorsunuz. Dual Head (Çift kafa) teknolojisi diye adlandırılan teknolojide, aynı karttan ikinci bir ekran çıkışı var. Bu bir monitör olabildiği gibi bir Televizyon ekranı da olabiliyor. Televizyon ekranında titremesiz görüntü verdiği veya yalnız DVD ekranını ikinci ekrana gönderebildiği belirtiliyor.

Bir de şu BUMP MAPPING hikayesi var. Bunu "kabartı konumlandırma" olarak çevirebiliriz. Diğer TNT2 gibi kartlar EMBOSS BUMP MAPPING veya kısaca EMBOSSING diye bir özellikten bahsederken Matrox "ENVIRONMENTAL BUMP MAPPING" "Çevreye uyan kabartı konumlandırma" diye çevirebileceğimiz bir şeyden bahsediyor. Bir sonraki sayfada bu özelliği kullanan Expendable oyunundan bir örnek görüyorsunuz. Hemen altında da "Emboss" ile "Environmental" Bump Mapping arasındaki farkı görebilirsiniz. Gerçi çok sınırlı sayıda bu özelliği kullanan oyun var; ancak oldukça etkileyici bir özellik. Ayrıca küçük bir fark küçük bir mutluluktur.

Ancak Matrox'un hala ısrarla tamamlamadığı bir eksiği var ki, değerini çok düşürüyor. OpenGL sürücüleri hala beta aşamasında. Ben bu kadar yüksek paraları vereceksem, kartımın OpenGL sürücülerinin tam olmasını ve bir oyunda OpenGL seçeneğini seçtiğimde, gönül rahatlığı ile oynamayı isterim. Sürücülerin ne kadar beta olduğunu bilemediğim için tam bir yorum yapamıyorum. Ancak Matrox Millenium G400 MAX adıyla çıkan ama Türkiye'ye henüz girmeyen bu ürünü umarım yakında görme fırsatını buluruz.

NVIDIA RIVA (128, 128ZX, TNT, TNT2,

VANTA, TNT2M64)

Ekim 1997'de, Matrox'un krallık döneminde, Türkiye'ye giren ilk Riva 128'i beta aşamasında test ettiğimde bu işlemcinin çok daha iyi sonuç verdiğini ve adını daha çok duyacağımızı belirtmiştim. O zamanlar Riva 128'de OpenGL sürücüsü de beta aşamasındaydı. Kısa zamanda tam sürüme geçti. İlk sürücüsü bile 3D Studio Max'ta OpenGL seçeneği ile hiç de fena çalışmamaktaydı. Bu işlemci adına siteler ardı ardına kurulmaya ve bilgi vermeye başladılar. GLIDE'ın en büyük kalesi "UNREAL" oyunu bu inanılmaz taraftar desteği ile sallanmaya başlayıp, OpenGL için destek vereceğini duyurdu. Arkasından TNT - ismi gibi - patladı. Sitelerde artık Voodoo 2 ile TNT'nin oyunlardan alınmış görüntüleri ciddi anlamda karşılaştırılmaya başlandı. Hangisi daha hızlı testleri aldı başını gitti.

Ve karşımıza TNT2 ile VOODOO 3 çıktı. Hangisi mi fena pataklıyor? Az sonra özel hazırlanmış bir testle karşınızda olacak.

32 bit renk kaplama, tam AGP doku kaplama desteği, daha geniş yapıda doku desteği ile nikelaj kaplama kaporta, 0.25 mikron fena halde hızlı, soğutulduğu takdirde sürat sınırları zorlanabilir ve süratli bellekle takviye edilebilir motor, ileride çıkacak 4x AGP desteği ile emsallerine göre çok daha fazla konfor. Bu işlemci adama "onun TNT2'si var güzel mi güzel, bastı mı gaza gider mi gider" dedirtiyor. Kartın artık oturmuş ve standardı bile geliştirme aşamasında bir OpenGL desteği var.

Hatta CAD için bile eskiden Permedia yonga seti kullanan bazı kart üreticileri, OpenGL kodunu biraz daha geliştirerek, üç boyut için giriş seviyesinde, ancak nispeten ucuza TNT2 yongalı kartlar üretmeye başladılar.

Bu işlemcinin kötü bir tarafı yok mu? Ayıp ettiniz, sıfırcı hoca onu da bulur. 1152x864' ün üzerinde çözünürlüklerde resim kalitesi birden düşüyor. 3 boyut yapayım derken, 2 boyutun gözünü hafif çıkarmışlar. Bu yüzden de DVD olayındaki kalitede ATI, 2 boyut olayında da kral Matrox, Nvidia'nın rahatlıkla yanağından makas alabiliyor. DVD olayında eğer sisteminiz kuvvetliyse ve ayarları iyi yaparsanız "eh" kalitede genelde atlamasız görüntü alabiliyorsunuz. Ama o kadar. Süper bir kalite yok tabii.

TNT2 ve TNT2 ULTRA FARKI NEDİR?

Mühendislik olarak aslında hiçbir fark görünmüyor. Intel gibi üretim bandında ayırdıkları söylentisi var ki bence ikisi de çok mantıklı değil. Olay ikisinde de tamamı ile aynı işlemcinin hızı ile oynanmasından ve hızlandırılmış yongaya eşlikçi olarak daha hızlı bellek takılmasından ibaret. Zaten kartların çoğundan da bu çok rahat anlaşılıyor. Çok titiz bazı kart üreticileri haricinde TNT2 denilen işlemcilere fan konmamış; Ultra diye nitelendirilenlere fan konmuş. Aslında işlemci aynı, ancak her tabloda işlemci hızı koymaktansa biz de işlemciye Ultra demeyi tercih ediyoruz. Bu arada kartını ULTRA olmasa bile SÜPER benzinle doldurmak isteyenlerin "Görüntü Kartı ve Overclock" bölümünü okumalarında fayda var.

NOT: Tüm değerler Nvidia'nın referans değerleridir. Kart üreticileri kendilerine göre bu değerlerle oynayabilirler.

TNT2 VANTA - TNT2 64

Peki şu Vanta ve 64 te neyin nesi ? Bu arkadaşlar da INTEL'e özenip mehter marşı yapmaya karar vermişler ve tabii aynı duruma düşüyorlar. Şu şekilde açıklayalım:

Baktılar ki TNT2 biraz millete tuzlu geliyor, şu 128'lik otobanı daraltalım demişler ve 64'e düşürmüşler. İşlemci hızları düşük tutulup bellek fiyatlarından da tasarruf edilmiş. Olmuş size Vanta. Kart üreticileri de durumu daha da abartıp 8 MB'lık, 16 MB'lık Vanta'lar yapmışlar. Ancak bakmışlar performans TNT'den bile düşük; fiyatlar daha yüksek, işlemci hızı ile oynamışlar. Kart üreticileri de uyanıp buna 16 MB'tan az bellek koymamışlar durumu kurtarmışlar. Olmuş size TNT2 64; bir nevi Ultra Vanta. Vanta fiyatları hiç de ucuz değil ve sürati genelde TNT'den daha düşük.

Testimize iki tane VANTA denenmek için geldi. 8 MB'lik olan 3D Mark 99 MAX'ta iki defa göçerek mefta oldu. 16 MB'lık olan ise yerlerde süründü. Beta olduğu için marka verip lekelemek istemiyoruz. Size yukarıda TNT - TNT2 - TNT2 Ultra - Vanta karşılaştırması veriyorum. Kendi gözlerinizle görün ve uyanık olup TNT2 yavrusu diye VANTA falan almaya kalkmayın. Hele 8 MB'lık olanını gördüğünüz noktada kaçarak uzaklaşmanızda fayda var. TNT264 için yurtdışından övgüler geliyor onun için denemeden yorumda bulunamayacağım.

NOT: Test ayarlarını ve sistemini her sonuç için anlatmamak amacı ile özel bir bölümde anlatıyoruz. Orada ayrıntılı olarak bulabilirsiniz

NV10-TNT3 - HİÇ İNSAFIN

YOK MU NVIDIA?

Daha TNT2'leri yeni tanıtıyoruz, adamlar Eylül ile senenin sonu arasında bir noktada henüz adı tam belli olmayan NV10 kodlu TNT3'ü çıkarmayı düşünüyorlar. Yani şu an 200-250$+KDV bayılacaksınız; sonra hüngür hüngür ağlayacaksınız. Biz bile alışamadık, ne diyelim?

Bu kartın numarası "foto-gerçeksel" görüntüler olacakmış. Ancak en önemli noktası, hani şu profesyonel animasyon kartlarının OpenGL talep farklılığından bahsetmiştik ya, bu işlemciye yerleşik geometri işleme ünitesi koyacaklarmış. Artık 3DFX'i hedeflemeyi bırakmışlar, GLINT'e kafa tutuyorlar. Bazı geliştiricilerden sızan söylentilere göre profesyonel bir OpenGL testi olan Viewperf ile yapılan testlerde profesyonel kartlara her yönden kafa tutmaya başlamışlar. 3dfx de boş durmayıp "biz de benzerini yapacağız" demiş. Ancak bunlar henüz söylentiden ibaret. Artık oyun kartlarına da Viewperf testi çekeceğimiz varmış diyelim.

Meraklısına bazı muhtemel NV10 özellikleri:

l 256 Bit Veriyolu

l 64 MB Yerleşik Bellek (Değişik tip bellek olacakmış)

l 0.18 micron teknolojisi

S3 (SAVAGE 4 PRO)

386 ve 486 işlemciler varken vurdu mu ses getirirdi. Pentium çağının başlarına da ucuz S3 Virge ile damga vurdu, ancak çok yaygın olduğu için insanlar ellerinde bu kartla, 3 kuruşa yeni çıkan oyunları oynayamayınca "Vurun Kahpeye" durumuna düştü. Gerçekten de 3 boyut olayını geç yakalayan S3 durumu eşitlemek için inanılmaz bir atılım yaparak vahşi anlamına gelen "SAVAGE" yongasına soyundu. SAVAGE 3D ile elense çeken firma, SAVAGE4 ile kündeye getirmeye çalışıyor. Ancak 3 boyut kurdu, usta pehlivan, Kara Nvidia ile henüz başa güreşecek kadar pişmedi. Bu yeni işlemci süratte ancak eski TNT ile güreşebiliyor. 3 boyut kalitesinde tam anlamıyla racona uyarak 32 bit işleme işine girmiş. Görüntü kalitesi diğerlerini kesin aratmıyor, Voodoo 3 ile dalga geçiyor. Gerçi Voodoo 3 ile görüntü kalitesinde herkes dalga geçiyor ya...

Kartın önemli bir sorunu da yine OpenGL kodunun daha çok geliştirilmeye ihtiyaç duyması. UNREAL oyunu az sonra bahsedeceğim S3 METAL ayarında gayet iyi oynanırken OpenGL oynamaya kalktığımızda birçok noktada kilitlenip kalıyor. QUAKE 3 Arena ile denemelerimizde (benchmark değil, tamamen oynayarak) yavaşlığından oldukça rahatsız olduk. Eski TNT'mizle daha iyi sonuçlar aldık.

Ancak yeni iki nokta var ki, oldukça ilginç. Birincisi DVD'ye işlemcisinde donanım desteği getirmesi. İşlemcinin üzerinden yükü alarak yüksek kalitede ölçeklenebilir DVD seyredilmesine olanak veriyor. İkincisi de S3TC doku sıkıştırma meselesi.

S3TC DOKU SIKIŞTIRMA MESELESİ?

S3TC artık bahsede bahsede yalama ettiğimiz şu dokuları sıkıştırarak yükü hafifletmek için geliştirilmiş bir standart. Aslında bu biraz da JPG sıkıştırma meselesine benziyor ama biraz daha karmaşık. Amacı dokuları belli oranda sıkıştırarak;

1) Görüntü hafıza yükünü hafifletmek.

2) Oyun üreticilerini bu yolla 2048x2048 gibi doku boyutlarını kullanmasını sağlamak ve böylece görüntü kalitesini arttırmaya yönlendirmek.

Peki ben ya titiz bir oyuncuysam, girdiğim sahnedeki tüm kötü yaratıkları parçalamadan önce veya sonra sahnenin güzelliğini didik didik seyrediyorsam?

Bu bir sıkıştırma olayı ve sıkıştırılan dosya kaliteden kaybeder. TIFF ve JPG formatı gibi. Ancak kazın ayağı öyle değil tabii; birazcık perdeli. Ben oyunda makul bir süratte ancak 256x256 boyutunda doku kullanabiliyorum diyelim. 2048x2048 boyutunda doku kullansam inanılmaz etkileyici sahneler yaratabilirim ancak oyun öyle yavaşlar ki adama ateş edip Brezilya dizisi seyretmeye oturabiliriz. Ya da sıkıştırırız. Az bir görüntü kaybı olur ancak sahne yine de 256x256 ile oluşturduğumuzdan çok daha etkileyicidir. Ve de süratli bir şekilde canavarı öbür dünyaya postalayabiliriz.

Ayrıca düşünülen başka birşey ise her yerde sıkıştırma yapmanın gereksizliğidir. Durağan bir sahnede detaylı bir güzellik sıkıştırmasız verilirken, hareketli bir sahnede acımasızca sıkıştırılarak sürat şahlanabilmektedir.

Pratiğe gelince S3TC veya oyunlardaki adıyla S3 Metal başarılı olacak gibi görünüyor. Unreal ile denemesini yaptığımda, gerçekten bu seçenekle çok güzel sonuç alındığını gördüm. Son yamasını yüklemeyi unutmamak gerek tabii. Ayrıca birçok çıkacak etkileyici oyunda bunu destekleyeceğini duyurdu. Şu adreste bir listesini bulabilirsiniz: http://www.s3.com/s3tc/titles.htm

3DFX (BANSHEE, VOODOO3)

Gelelim şu sürat rekorlarını kıran yongaya . Evet sonuçlarda da Voodoo 3 3000'in süratini göreceksiniz. Ancak ne uğruna? Bu yongayı en sona bırakma sebebim, artık şu tartışmayı sonlandırmak.

HANGİ YONGA DAHA İYİ,

HANGİSİNİ SEÇMELİYİM?

MATROX harici tüm işlemcileri sürat ve kalite testlerine tabii tuttuk. Her kartta oynayarak gözle de değerlendirdik. Doğrusu donanımda takım tutma olayını hiç bu kadar görmemiştim. Herkes kendi bilgisayarında takılı veya daha önce denediği kartı haber guruplarında yere göğe sığdıramıyor. Ancak ben olayı pek öyle görmüyorum. O an param varsa ve yeni baba bir kart alacaksam, konumumun gerektirdiği üzere tüm eleştirilerini sonuna kadar okur ve kendim denerim. Bendeki karttan daha iyi bir marka veya yonga görürsem hiç acımadan "YAŞASIN YENİ KRAL" derim.

Gerek SAVAGE4'ün yeni teknolojisi, gerekse hem ATI RAGE 128 hem SAVAGE 4'ün DVD desteği diğer kartlardan üstün. Görüntü kalitesi TNT2 ile başabaş, Voodoo 3'ten daha fazla. Ancak performansları ve özellikle QUAKE 3 ve EXPENDABLE isimli yeni kart düşmanı oyunlarda gösterdikleri performans doğrusu üzücü. ATI'nin de SAVAGE'ın da OpenGL sürücüleri gördüğüm ve çektiğim kadarı ile tam değil.

Geriye performansta başa güreşen iki kart kalıyor: TNT2 ve Voodoo3. Açıkçası pek de bel bağlamadığım, ancak yeni özellikleri desteklediğinden kıstas alınan 3D Mark 99 MAX haricinde, gerçek oyun testlerinde Voodoo3 3000 tartışmasız biraz önde. Yalnız o bile şüpheli, çünkü bu oyunların performansı hissedilir ölçüde düşüren ancak görüntü kalitesi getiren özelliklerini kullanmıyor; fark da böylece ortaya çıkıyor. Quake II, TNT2'de hemen görüp 24 bit Z Buffering yaparken ve de renk derinliğini arttırırken süratten de haliyle kaybediyor. Kaliteyi tartışmadan önce sonuçları görelim. Burada iki kartı ayrı tutarak test ettim; çünkü TNT sürücüleri her marka kartta performans farklılıkları oluşturuyordu. Ancak dinamite gereken fünye, tabii ki NVIDIA'nın Detonator 2.08 sürücüleri idi. Voodoo3'ü de son sürücüleriyle teste aldık. Ve bunları üç işlemci ile teste tabii tuttuk: CELERON 466 (sloket), PENTIUM II 450, PENTIUM III 450. Bunun sebebi, kartların sürücülerinin Pentium III ile daha iyi sonuç verdiği iddiasıydı. Ancak 3D Mark 99 MAX haricinde oyun testlerinde hiçbir artış oranı göremedik. 3D Mark da zaten Pentium III desteği olduğundan bu farkı gösterdi.

QUAKE-II Crusher Demo

Bu teste kesinlikle AMD K6-III'ü de katmak isterdik ancak, koca Türkiye'de bir adet AMD K6-III 450 veya yakın bir işlemci bulamadık. Yurtdışında K7 ile hafiften testler başlamışken daha Türkiye'de K6-II stoklarını tüketemedikleri için satıcılar henüz K6-III'leri getirmemişler. Üzücü, çünkü diğer ülkelerde AMD kullanım oranı daha yüksek. Türkiye'de bu ilginin azlığından, çok istediğimiz halde deneyecek süratte bir K6-III bulamadık. Zorlayıp bir örnek bulsaydık da piyasada bulunmayan bir ürünü değerlendirmek pek doğru gelmeyecekti.

Şu anlamsız takım tutma meselesinde ise şunları söylemek isterim: Bırakın şimdi 32 bit renk kaplama özelliğini ve AGP doku özelliklerini bir tarafa; şu Quake II'yi bir Voodoo 3 ile oynadık bir de TNT2 ile. Hadi benim gözlerim çok hassas diyelim; 3 boyut oyunlarla henüz tanışan çırağım bırakın TNT2'yi, TNT'den Voodoo3'e geçip oyunu oynadığında "Bu ne abi ya?" diye tepki gösterdi. Takım tutan Voodoo'cuların, yanyana bilgisayarlarda tüm kalite ayarlarını kökleyip, Quake III'e bile gerek yok, Quake II ile bakıp değerlendirmeleri gerekir. TNT2 bir yana, ne yazık ki daha yavaş olmalarına rağmen diğer yongaların hepsini, bu açıdan Voodoo3'e yeğlerim.

Evet Voodoo 3 yeni oyunlarda ve yüksek çözünürlükte de hızlı olacaktır. Ancak o yeni oyunlardaki resim güzelliğini ve 3 boyut keyfini alamadıktan sonra oyunun hiçbir tadı kalmaz. Voodoo3 3000'in fiyatı kesinlikle TNT2'lerden daha ucuz. Evet bizim başımız kel ama neden daha pahalı bir şeyi geçerli sebepler olmadan destekleyelim. Şu an kendi TNT kartımı satıp, bir 50$ daha bayılıp çok daha hızlı bir Voodoo3 3000 seçmiyorum. Gerçekten çok kolay bir şey, ancak tabloda bile fark ortada. Evet AGP texturing şu an pek birşey ifade etmiyor. Voodoo hızlı. 32 bitte şimdi çok az bir iki yerde farkediyor; ancak görüntü kalitesi bunlar olmadan da çok farklı. En kör gözün bile seçeceği kadar açık. Kral çoktan ölmüş bitmiş. Yaşasın yeni kral.

Yine de hafif bir 32 bit renk kaplamaya örnek verelim. Hem de GLIDE'in kalesi UNREAL'dan bir örnek!

Bir de OpenGL olayı var ki artık ciddi oyunların hepsi bunu kabul etmek zorunda. Gerçek bir GLIDE fanatiği olan Unreal kod yazarı, "bilmem kaç satır OpenGL kodu yazdım; TNT sahipleri artık menun olmuşlardır" diyerek bunun yılgınlığını belirtiyor. TNT2 ve TNT'lerin tek eksik tarafı GLIDE desteği. Kabul etmek lazım eski oyunların hepsi kendini bu API'yi desteklemek zorunda hissettiler ve çok yaygın. Yavaş yavaş bu gömülüyor tabii.

KARTLARIN EK ÖZELLİKLERİ VE OVERCLOCK GİBİ MERAK EDİLEN KONULAR

Kartları değerlendirip sıralarken en önemli değerler; öncelikle görüntü kalitesi, sonra sürat. Bunu da yongalarla kart üreticilerinin tasarımları belirliyor. ancak hangi yongalı görüntü kartını seçeceğinizi belirledikten sonra değerlendirmeyi bu kartların size ek getirdiği özellikler ile yapıyorsunuz. Biraz bu özelliklerden ve haber guruplarında sorulan bazı sorulardan bahsedeceğiz.

DVD ve VIVO

(Video IN-Video OUT)

DVD alıp televizyona SCART çıkışından görüntüyü vereli beri, DVD hastası yaptılar beni. Bir de mevcut kolonlarıma ucuz ama kaliteli Yamaha Subwoofer dayadım ki tadına doyum olmuyor. Tabii ondan beri TV-OUT üzerine doktora yazmaya başlamak zorunda kaldım. Çünkü televizyonuma tam ekran çıkış aldığımda, kenarlardan parmağınızın dolmalık derecesine göre 1,5 ila 2 parmak kalınlığında boşluklar kalıyordu. Tabii moral bozucu bir durum. PAL de denesem, NTSC de denesem, kartın TV-OUT özelliği elverdiği kadar çözünürlüğü de değiştirsem bir türlü tam oturtmam mümkün olmadı. Her ne kadar üreticilerle konuşsam ve yazsam da çözüm bulunamadı. Overscan denilen bir çözüm öneriyorlardı ve kartlarda bu özelliği içeren sürücüler çıkardılar. Bu özellikle bu sefer 2-3 parmak dışarı taşıyordu. Yani film seyretmek istediğinizde hafif sünnet edilmiş izleyebiliyordunuz. Gerek Chrontel TV-OUT yongası içeren ASUS, gerekse BT869 yongası içeren diğer kartlar dahil olmak üzere, ATI harici tüm ekran kartları aynı dertten mustaripti. Bir tek ATI görüntüyü ekrana tam oturtuyordu. Ve de mükemmel DVD desteğiyle, içinden çıkan ATI Cinemaster yazılımı ile sorunsuz DVD seyredilmesini sağlıyordu. Impactv2 diye bir yonga kullanıyordu ATI. BT869 içeren kartlar arasında ise en iyi TV-OUT ayar desteği veren ancak aynı dertten muzdarip ELSA'dan da daha sonra uzun uzun bahsedeceğim. Bir de SAVAGE4 yongalı kartların DVD desteğinin kuvvetli olduğunu bilmekte fayda var. MATROX G400'de bu sorunların tarihe karıştığından bahsediliyor. Umarım kısa zamanda test etme olanağı bulurum.

Bir de bir zamanlar MPEG-2 kaydedeceğim iddiasında olan iki kart vardı ki pek ses seda çıkmıyor. Bu kartlar, Video IN özelliğiyle ses senkronu istemezseniz, profesyonel olmasa da basit işler için PAL çözünürlüğünde, hiç fena olmayan sonuçlar veriyorlar. ELSA ve ASUS'ta bu konulardan daha ayrıntılı bahsedeceğim.

3D GÖZLÜKLER

Niso ve Çırak Çetin testte:

- Ağabey bu araba kaç yapıyor?

- Bak lafa tuttun, Ferrari'yi vurduk duvara. Şimdi kaporta boya falan.

Stereoskopik gözlükler. Shutter gözlükler. Nasıl çalışıyorlar? Aslında benim gibi gençliğinin baharı solmuş kel fodul arkadaşlarımız bilirler: Türkiye'de de 3 boyutlu filmler sinemalarda oynamıştı. Kağıttan gözlükler verirler ve çıkışta toplarlardı. Adam oku atardı siz eğilirdiniz. Hey gidi günler.

Mantığı oldukça basit. Aslında iki göz ayrı görür, görüntüleri beyinde birleştirir ve biz derinlik görürüz. Her iki göz için aynı resmi oluşturur ve sistematik olarak birini açıp birini kapatabilirsek, resmi de üç boyutlu görürüz. Gözlüklere bağlı kablolar veya kızılötesi bağlantılarda gözlüklerde çok süratli olarak bu açıp kapamayı sağlıyor. Bu konuda oldukça ayrıntılı Türkçe bilgiyi ve tarihçeyi www.tet.com.tr/grafik /specs/revelator/tech/3Drev_tech_tr.htm adresinde ve www.cizgi.com.tr/stereoscopy.htm adreslerinde bulabilirsiniz.

"Peki, hangi oyunlar destekliyor?" derseniz, bazı uçuş simülasyonu oyunları haricinde tüm Direct3D oyunları bunu destekliyor. Peki belirleyen etken ne? Z Buffer dediğimiz derinlik değerlerini oyunun desteklemesi gerekiyor. Peki OpenGL oyunlar da Z Buffer destekliyor, neden olmuyor? İki göz için ayrı görüntü yaratılırken optimizasyon için oyun kodunun açık olması gerekiyormuş, OpenGL ICD dediğimiz, bu oyun için geliştirilen kodun bilinmesi gerekliymiş, ama vermiyorlarmış. Valla bir şey anladıysam Arap olayım, pek inandırıcı değil ama ben mühendislerin yalancısıyım. Yalnız bildiğim bir şey var ki Direct3D wrapper denen OpenGL'yi Direct3D'ye tercüme ederek oyunu çalıştıran bazı arkadaşlar Quake2'yi bu şekilde oynamayı başarmış. Ama amuda kalkıp burnunuza dokunurken oynayabiliyorsunuz. Eh olacak o kadar, oyun oynuyorsunuz. SciTech firmasının böyle bir "wrapper" yani katlayıcısı varmış. Akrobasi meraklılarına duyurulur.

"Peki güzel de yarar mı?" derseniz, birçok şarta bağlı olarak evet demek zorunda kalıyoruz. Monitörünüz ve ekran kartınızın oyununuzu oynadığınız çözünürlükte 120 Hz desteklemesi gerekiyor ki evlere şenlik. 1024x768 oynamak isterseniz Godzilla kuvvetinde bir monitöre ihtiyacınız olacak. Ayrıca oyununda sürati %30'a varan oranlarda düşürüyor. Ben kuvvetli bir kart ve monitörde 800x600 oynayacaksanız olur derim. Ayrıca 80, 90, 100 Hz'de de denedim. Çalışmıyor değil ancak 100 Hz'in altında hiçbir anlamı yok.

Tamam çalıştırdık diyelim, zevkli mi? Haber guruplarında bazı arkadaşlar tadına doyamamış. Ancak önemli sayıda test eden insan da, 10 dakikadan fazla gözlerinin dayanamadığını söylüyor. Denemeden bilme olasılığınız yok. Bir arkadaşınızda deneyip almanızda fayda var. Ben hem ASUS hem ELSA'nın gözlüklerini denedim. ASUS'ta performans çok az düşüyordu ve kart ile gelen XG2 motosiklet oyunu çok güzeldi ancak 5 dakikadan fazla dayanamadım. ELSA Revelator ile bir yarım saat gayet güzel Need For Speed 4 oynayabildim. Sararsa ve yukarıda söylediğim, biraz angarya şartlar oluşursa çok zevk alabilirsiniz. Tabii bu kadarla bitmiyor: İki gözlükte de oyuna göre ayar yapmanız gerekiyor. Oyunlara göre önceden ayarlanmış seçenekler geliyor. Sık sık bunları güncellemekte fayda var.

VR100 ASUS gözlükleri kullanabilmek için en azından bir ASUS 3400TNT görüntü kartına ihtiyacınız var. ASUS 3800 DELUXE ile bu gözlükler birlikte geliyor. 3400 TNT için 45$+KDV ödeyerek bu gözlüklere bir sene garanti ile sahip olabilirsiniz.

ELSA REVELATOR gözlüklere gelince, gerçekten yakışıklı, güneş gözlüğüne benzeyen bu gözlükler kablosuz kızılötesi bağlantıyla geliyor ve her görüntü kartına bağlanabiliyor. Performansı ASUS VR100'den biraz daha fazla düşürüyor ama, bu gözlüklerle çok daha rahat ettiğimi belirteyim. Yalnız minicik bir kusuru var: 99$+KDV'cik baygınlık geçirmeniz gerekecek. Acelesi olmayanlar bu kartın şu an stokta olmayan kablosuz ve daha ucuz sürümünü bekleyebilirler. Garanti süresi bir senedir.

GÖRÜNTÜ İŞLEMCİ VE BELLEK HIZLARINI ACIMASIZCA ZORLAMA (OVERCLOCK)

ÖNEMLİ UYARI: Overclock - üretici size yapasınız diye bir yazılımcık verse bile - garantiyi geçersiz hale getirir. Bilinçsiz yapılması da kartınızı "VGA a la carte" veya yerli usül "sahanda görüntü kartı" olarak servis yapmanıza sebep olabilir. (Tabii buna daha açık olarak, kalıcı hasar görebilir de diyebiliriz.)

Evet en az CPU kadar overclock edilebiliyor. Hatta üreticinin kendi bile bence bunu kullanarak iki sürüm çıkarmış. TNT2 ve TNT2 Ultra. Aralarındaki tek maliyet farkı işlemcinin yüksek ısıya dayanabilmesini sağlayacak bir fan düzeneği ile daha düşük nanosaniyede, yani daha hızlı bellek kullanılması. Ondan sonra standart hıza hafif dokundurmuşlar, olmuş size ULTRA.

Peki ya ben MEGA istiyorsam. Bazı utanmaz arlanmaz kart üreticileri de ULTRA'nın hızını bile hafif değiştirmişler. Leadtek'in TNT2 performansındaki liderliği de tabii bu hafif hinlikten geliyor. 150 olan sözde Ultra TNT2 işlemci hızını 160'a 183 olan bellek hızını 190'a dayamışlar. Aslında bu işin piri olan kart gelseydi çok iyi olacaktı ancak getiremediler. HERCULES DYNAMITE ULTRA TNT 2 var ki işlemci hızını 175'e ve 5 ns bellek kullanarak bellek hızını 200'e dayıyor. İşte bu kart süratte de Voodoo'yu yanaklarından öperek birinciliği göğüslüyor. Ama tabii gelseydi görecektik. Yavrusu TNT buradaydı, onu test ettik, ne yapalım?

Biz overclock edebilir miyiz? Bazı şartlara uyarak evet. Kartların bazıları kendi overclock yardımcı yazılımcıklarını da beraber veriyor . Bunlar kullanılabilir. Ya da ünlü Powerstrip. Bu shareware, satın almadığınız sürece her açılışta can sıkıyor ve çok da gereksiz özellikleri var. Yine aynı siteden alacağınız küçük bir yazılımcık bu işi çok daha temiz hallediyor. Üstelik beleş: www.entechtaiwan.com/files/perftune.exe adresinden sağlanabilir.

Bir de girişteki duruma düşmemek için mutlaka ve mutlaka yukarıdaki gibi bir fana ihtiyacınız olacaktır. Bulamayanlar eski Pentium fanlarını vidalarından söküp doğrudan soğutucu üzerine az bir maharetle vidalayabilirler. Genelde TNT2'lerde 125 olan işlemci süratlerini 170'e Ultra TNT2'lerde 150 olan işlemci süratini 190'a kadar çıkartabiliyorsunuz. Ancak bellek süratleri tabii kaç ns olduğuna bağlı olarak değişiyor. Biz hizmeti vazife bilerek size her kart ne marka ve kaç ns bellek kullanmış ve kullandığı işlemcinin fabrika hız ayarı nedir vereceğiz. Hatta bazı kartlar için overclock denmelerimizden bile dem vuracağız. Ancak yukarıdaki şartları göz önüne alarak kendinizden emin olmadan bu tip bir işe kalkışmamanızda fayda var.

5,5 ns - Markasına göre 183 ila 200 MHz'e kadar çıkabilir.

6 ns - Genelde en fazla 170 MHz'e kadar çıkabilir.

7 ns - 140 ila 150 MHz arasında değişebilir.

8 ns - En fazla 125 MHz'e çıkabilir.

ŞU AGP 4X MESELESİ

Şu an elimizde bulunan SAVAGE 4 ve TNT2 yongalı kartların çoğu ya jumper ayarları ile ya da doğrudan algılayarak, anakart yongası bunu mümkün kıldığı takdirde 4X AGP çalışacak şekilde hazırlanmış. Sadece Creative bu konuda biraz değil bayağı şüpheli; ondan kendi başlığında bahsedeceğim. Peki AGP kartımız bunu destekliyor mu, nasıl anlayacağız? Bir sonraki sayfadaki şemada küçük bir fiziksel örneği var. Dikkat edilmesi gereken o çentiklerin yerine orada iletken kanalların da olmayabileceği. Yani orayı kesip çıkarmak yerine aynı bölgede baskılı devreyi boş bırakmış olabilirler. Daha da pimpirikliler yine Entech firmasının bir programcığını kullanabilirler: www.entechtaiwan.com/files/pcilist.exe

Bu programı açıp AGP VGA Adapter'e tıkladığınızda solda hangi hızı desteklediğini görüyorsunuz. İlla orada işaret olması gerekmez. İşaret konulabilir halde olması yeterli. Görüleceği üzere benim TNT 4X desteklemiyor haliyle.

Hem GLIDE'ı tam olarak çalıştırıp hem TNT2 OpenGL kullanamaz mıyız?

Bazı arkadaşlar bir anahtarlama sitemiyle bir makinaya AGP bir TNT2 ve PCI bir Voodoo 3 takıp çalıştırabilmişler. Resim çok küçük olduğu için basamıyoruz. Ancak merak edenlere şu sitede mevcut:

http://www.alienware.com/html/pr_6-13-99.html

Bir de CREATIVE UNIFIED olayı var ki, tam evlere şenlik. Bunu da Creative başlığı altında anlatacağım.

NASIL TEST ETTİK?

Haber guruplarında kendi testlerini yapıp bunları duyuran amatör arkadaşlara sevgim ve saygım sonsuz. Ancak topluma açık olarak test edip tavsiye eden arkadaşların bazı özel ahlak kurallarına ve test yapma kurallarına uymaları gerekir. Bu konu ile ilgilenen arkadaşlarımın köşemdeki "test etiği" bölümünü okumalarında yarar var.

Kullandığımız Sistem:

l ASUS P2B ANAKART

l 128 MB PC100 SDRAM

l INTEL PENTIUM III 450 İŞLEMCİ

l QUANTUM FIREBALL PLUS KA 9.1 SABİT DİSK

l PIONEER 6X DVD SÜRÜCÜ

l ADI 5G 17" EKRAN

Voodoo 3 - TNT2 kapışmasındaki testte ayrıca kullanılanlar:

l ASUS SLOTKET ÇEVİRİCİ

l INTEL PENTIUM II - 450 İŞLEMCİ

l INTEL CELERON 466 - SOCKET 370 İŞLEMCİ

Tüm testler için hem OpenGL, hem GLIDE, hem de Direct3D için V-Sync kapatılmış, tüm filtreleme ve efektler aktif hale getirilmiş, 3 boyut özellikleri en az performans, en fazla görüntü kalitesi verecek şekilde ayarlanmıştır. Gerek oyun, gerekse uygulama testleri için Windows çözünürlüğü 1024x768, tazeleme hızı 75 Hz, renk derinliği 32 bit olarak belirlenmiştir. Tüm testler 3'er defa tekrarlanıp ortalaması alınmıştır ve her testten sonra, sırf çözünürlük bile değişse sistem tekrar çalıştırılarak yeni test koşturulmuştur.

HIGH END GRAPHICS WINMARK:

ADOBE PHOTOSHOP - Görüntü işleme, ADOBE PREMIERE - Hareketli Görüntü işleme, AV EXPRESS - Tıbbi İnceleme, MICROSTATION SE - CAD, FRONTPAGE - Internet Sitesi Tasarımı yazılımlarını tam olarak açıp üzerlerinde zorlayıcı görüntü işlemlerini belirli bir sıra ile koşturup sonuç veren ve yüksek özellikli 2D testi yapan Ziff Davis'in ünlü test yazılımı.

QUAKE - II Crusher Demo - Oyun OpenGL süratini ölçmek için birebir. Çok oyunculu bir platformda yoğun ateş altında düzenlenmiş bu demo'yu tüm kalite özellikleri maksimumda 800x600 ve 1024x768 çözünürlüklerde koşturduk.

FORSAKEN Ship Demo - Yeni yamasıyla 32 bit renk derinliği ve yeni birçok özelliği destekleyen bu oyunun biraz daha zorlu "Ship" demosunu "trilinear" ve diğer özelliklerini test içinden açıp Kare/sn sayacını takip edebilmek amaçlı açık olarak koşturduk. Bir kez 16 bit renk derinliği ve doku kaplama bir kez de 32 bit renk derinliği ve doku kaplama özellikleri ile test ettik. Tabii Voodoo tabanlı kartlarda bu 32 bit özellikli olan testler koşturulamadı.

3D MARK 99 PRO - Adet yerini bulsun, herkes yapıyor, karşılaştırabilsin diye yaptığım bu test yerine 3D Winbench'i yeğlerdim ancak "filan kart üreticisi, sürücülerini 3D Winbench'e göre optimize ediyor" söylentilerine maruz kalmamak için kullanmadım. Aslında tüm başlıca özelliklere destek verip test ediyor, ancak biraz amatör gibi geldi bana.

ÖZELLİK TESTLERİ :

1) Her kartın kutusundan çıkanlar, sürücü, kitapçık, oyun, "kayda değer" yazılımlar değerlendirildi.

2) İçinden Soft DVD yazılımı çıkıp çıkmadığı araştırıldı.

3) TV-OUT çıkışlı kartlarda TV-OUT özellikleri, çözünürlük, iki ekranda da gösterebilme ve ek özellikler değerlendirildi.

4) VIDEO-IN özellikli kartlarda Video kayıt özellikleri denendi

5) Sürücüler kurulup kaldırılarak denendi.

6) Sürücülerin 3D özelliklerini açıp kapama ve diğer getirdikleri kolaylıklar incelendi

7) Yeni nesil oyunlardan Quake - III Arena, Expendable ve Need For Speed 4 oynanarak sürat gözlemlendi

8) BOB özellikli bir DVD seyredilerek DVD performans ve kalitesine bakıldı. Cinemaster ve en son motoru kullanıldı.

9) Bellek Yongaları ve Fan özellikleri incelendi.

10) Ek özellikleri denendi.

TEST PUANLANDIRMASI

Aşağıdaki ağırlıklarla 100 üzerinden olmak üzere bölüm puanları hesaplanmıştır.

2D PUANI: 15 puan üzerinden High End Winmark'ın ağırlıklı değerlendirmesi.

3D PUANI: 45 puan üzerinden, 3D Mark 99 Max, Quake II Crusher Demo, Forsaken Ship Demo değerlendirilmiştir.

GERÇEK DONANIM DVD DESTEĞİ: 10 puan üzerinden değerlendirilmiştir. TNT ve Voodoo yonga setleri için söylenen ancak işlemci yükünü hafifletme üzerinde herhangi bir etkisi olmayan teknolojilerin yerine, S3 SAVAGE 4 yongasının getirdiği desteğe 8 puan ATI'nin buna artı olarak getirdiği IDTC özelliğine 10 puan verdik.

SOFT DVD YAZILIMI: 5 Puan. DVD seyretmek için çoğu kullanıcının devamlı sorduğu ve bazılarının bulamadığı Soft DVD yazılımlarının kutularından ücretsiz çıktığı kartlara bu puanı vermeyi uygun gördük.

TV-ÇIKIŞ: 10 puan.

1) Televizyona Video CD veya DVD üzerinden görüntü verilmesi;

2) Sunu amaçlı televizyon veya multivizyondan gösterim;

3) Animasyon amaçlı, video kasede kayıt veya televizyon ekranından sunum;

4) Televizyonda, büyük ekran olarak oyun oynama amaçlı;

kullanımlar için bu puanı uygun gördük. Ancak daha önce de bahsettiğim şu Bt869 yonga setlerindeki siyah kenar sorunu otomatik olarak bu yongalı kartların puanını yarıya düşürdü. Yalnızca bu yongaya ek değer katarak, büyültme küçültme veya yalnız video'yu televizyona verme gibi özellikler getiren ELSA'ya biraz daha fazla puan verdik. Tam puanı ise görüntüyü tam oturtan ATI alıyor.

VİDEO-GİRİŞ: 10 puan. Küçük bir masaüstü kamera ile herhangi bir donanıma gerek görmeksizin telekonferans ve basit animasyon veya Internet sitesi ya da demo CD'lerde kullanım amaçlı olarak diske basit AVI kayıt amaçlı olarak kullanabileceğimiz bu özellik 10 puanı hakediyor.

AKSESUAR: Kısaca ıvır zıvır. Tabii ki önemli. Şöyle ben bir kurulum kitabını açıp bir karıştırmak isterim. CD deki dokümanlardan hiç hazzetmem. Hele şu yeni pahalı kartımın yanına orjinal bir FIFA 99 falan kondurulursa ne yaparım, 5 puanı veririm.

3DFX

Artık girişte yaptığım kapıştırmadan sonra ne denir bilemiyorum? ABD'de basket maçlarına kadar reklam veren ve dağıtımını güçlendirmek için STB ile birleşen bu firma treni kaçırmak üzere. Onun haricindeki tüm üreticilerin desteklediği özelliklere, "tu kaka", sürati yavaşlatır diyen bu üretici özellikle yurtdışında sıkı reklam kampanyaları ile satışa yönelik çalışıyor. İncelediğimiz kartlara şöyle bir göz gezdirelim.

l Voodoo 3 3000

Kart aslında jet gibi. Her ne kadar görüntü kalitesi bir TNT kadar bile olamasa da, 1024x768'de Quake 2 de sergilediği kare/sn kayda değer. Zaten delileri kalite falan dinlemiyor. "Voooooooodoooooooo" diyor ve kulaklarını tıkıyorlar. Yazık tabii. Aslında TNT2'lerden çok daha ucuzlar. Bir de kutusuz ve içinden oyun çıkmayan sürümü var ki fiyatı yakışıklı. Kutulu sürümünden FIFA 99 ve tartışılamayacak kadar zevkli UNREAL çıkıyor. Oyunun TNT sürücüleri biraz oturduktan sonra bir solukta bitirmiştim. Kart TV-OUT özelliği ile geliyor. Bu yonga seti için bile özellikleri pek de parlak değil. Kartı yeni çıkan son sürüm sürücüleri ve Mini GL yaması ile kullandık. Mini GL'yi çalıştırdığınızda diskinizdeki oyunları bulup gerekli sürücüleri oyunların dizinine atıyor. Oyunun içinde GLIDE, 3DFX veya Voodoo seçenekleri ile aktif hale getiriyorsunuz.

Haber guruplarında bir arkadaş, nasıl olur da böyle "ciddi" bir kart üreticisi "1600x1200'de Quake II oynamadıysanız çok şey kaçırıyorsunuz" der diyerekten sitem ediyor. Çok güldüm. Voodoo tam bir oyun kartıdır; doğma ve üretilme sebebi budur ve tek işi zaten oyunu iyi oynatmaktır. Tabii ki "Ben o oyunu bir oynatırım ki lokum lokum parmaklarını yersin" diye reklam yapacak. Umarım bu oyun kartı atılım yapar ve şu inatçılığı bırakır, yeni görüntü efektlerini hızından taviz vermeden destekler.

Peki ya şu ASUS P2B'ler ile beraber Voodoo3 satılma meselesi nedir? Belirli bir süredir nispeten ucuz bir fiyattan Voodoo3 + P2B beraber satılıyor. Ve aslında beraber entegre edilmeleri amaçlanıyor. Ancak bazı firmalar bu kutuyu ayırıp zaten çok satan ve çok değerli bu anakartı ayırıp ucuz bir fiyattan Voodoo 3 satıyorlar. Kutusuz bu kartı almak isteyenlerin bazı şeylere dikkat etmeleri gerekiyor. ASUS ile gelen Voodoo 3'ün bir farkı var: TV-OUT çıkışı yok. Kartı getiren ÖLÇSAN bundan oldukça şikayetçi doğal olarak. Aldığınız üründe TV-OUT yoksa muhtemelen bu tip bir üründür ve onun için daha ucuz satılmaktadır. Dikkat etmenizde fayda var.

l Voodoo 2000 PCI

Ağabeyinden ne farkı var acaba? Ağabeyinin işlemci ve bellek hızı 166 iken kardeşinin 143. RAMDAC hızı 350 MHz iken kardeşinin 300 MHz. Tabii haliyle biraz daha yavaş. TNT kartlar ile başabaş performans sergileyen bu kart TNT'den biraz daha pahalı. Tabii görüntü kalitesi de biraz daha düşük. Bu kartı aslında eski bilgisayarı olan ve AGP yuvası olmayan kullanıcılara tavsiye edebiliriz. PCI artık pek yok, sadece daha sonra bahsedeceğim bir üretici PCI Savage 4 ürünleri piyasaya sürmeyi düşünüyor. Ancak Voodoo 3 2000, Savage 4'ten çok daha hızlı. Yeni oyunları işlemcilerine rağmen az yavaş da olsa oynamak isteyenlerin derdine çare olacak gibi görünüyor. Ağabeyinin kutusundan çıkan şık oyunların yanında bu karttan yalnızca bir oyun demo CD'si çıkıyor. TV-OUT özelliği de yok.

Bir de bir merakı biraz olsun gidermek isterim. Eski bilgisayarlarında Voodoo 2 SLI taşıyan kullanıcılar acaba şu yeni Voodoo 3'lere geçsem mi diye kıvranmaya başladılar. Bir arkadaşım kendi için satın aldı ve test etti. Temiz bir sistem olmadığı için sonuçları yayınlamak istemiyorum ancak PCI Vooodoo 3 2000 bazı yerlerde SLI sistemi geçiyor, bazı yerlerde ise başabaş. Ancak ben tanesini 75$'dan okutur yerine Voodoo 3 2000 takarım diyorsanız o başka.

ASUS

Anakart işinin efsanevi lideri görüntü kartlarında ara sıra çuvallayıp köşelerimizde biraz hakkettiğinden sert fırçalansa da puanlamada ikinci sırada. Şimdi yazacağımız üç kartın ortak özellikleri TV-OUT ve VIDEO-IN özellikleri.

Geçen ay TV-OUT'ta bu kartları haliyle biraz hırpaladım. Ancak bir kart dışında gördüm ki tüm kartlar TV-OUT çıkışında şu kenarlardaki 1,5'ar dolma parmaklık boşluğu bırakıyor. İdare etmek gerekli. VIDEO-IN de hiç fena değil. LIVE isimli minik bir yazılım ile, tabii ki profesyonel olamayan ancak hiç de fena olmayan sonuçlar alabiliyorsunuz. Ben daha çok video-konferans için kullanıyorum. Şimdi bir de TWAIN diye bir yazılım çıktı. Herhangi bir resim işleme yazılımının içinden kamerayı fotoğraf makinası gibi kullanmanızı sağlıyor. Şimdilik beta ve ufak tefek bug'ları var ancak kullanılabiliyor. Umarım PAL çözünürlüğünden yüksek çözünürlükleri de zamanla destekler.

Testimize üç model ile katılan bu markanın 3800 DELUXE modeli aslında 3800TVR modelinin ULTRA TNT2'li olanı ve pek de okumuş çocuk. Gözleri bozmuş üç boyut gözlük takıyor. Evet DELUXE modelinin içinden daha önce bahsettiğimiz VR100 gözlük çıkıyor. Ancak bu Ultra TNT2'nin en pahalılarından biri olduğunu söylemek gerek.

Gerek 3800 TVR gerekse 3800 DELUXE SGRAM kullanıyor ve overclock olayından hiç hazzetmiyorlar. Hemen renk veriyorlar. Yine haber guruplarında bir arkadaş bunu SGRAM kullanmasına bağlıyor. Ancak nedense yine Deluxe gibi 5,5 ns SGRAM bellek taşıyan başka bir kart "güldür güldür" overclock yapılabiliyor. Katılan 3 kart da işlemci üzerinde fan taşıyor.

Asus 3400 TNT ise eski bir tanıdık. Yukarıdakilerin TNT yonga kullananı. 45$ gibi bir ücret karşılığı bu karta da VR100 gözlükleri takabiliyorsunuz.

Son zamanlarda bu üç kartta da sürücü sorunları vardı. Ancak ASUS'un Türkiye desteği inanılmaz. Ücretsiz bakımlar ve gerçekten doyurucu bir Internet sitesi ile iyi çalışıyor. www.cizgi.com.tr adresine uğrayarak bu kartı yeni alanların ve şu an ki sahiplerinin yeni sürücüleri indirmelerinde fayda var.

V3200 BANSHEE'yi mi unuttum? Banshee mi? Galiba siz bu sayfaya sonuçlara bakamadan atladınız? Kartı karşılaştırmak için teste koydum ancak boyu bu godzilla kartlar arasında kısa kaldı.

ATI

Bu aslında çok daha yaşlı bir kurt. En büyük hatayı birbirine benzer ve ayırdedilemez onlarca isim vererek yaptılar. Öyle ki kendi satıcıları bile modelleri ayıramaz oldular. Artık bu marka için tek bir işlemciden söz edeceğiz. Volkan'ın elinde olan beta ALL IN WONDER 128 modeli dahil hepsi Rage 128 GL yongası ile gelecek. 32 bit desteğine ve yeni çıkan tüm özelliklere yer vererek bu yongayı hazırlayan ATI;

l XPERT128 16 MB ve TV-OUT'suz

l RAGE FURY 32 MB TV-OUT'lu

l ALL IN WONDER 128 "Suyundan da koy",

TV TUNER - TV IN - TV OUT'lu modeli

olmak üzere 3 model ile karşımıza çıkıyor. OPENGL desteği tam ancak performansı nedense o kadar da iyi çıkmadı. Bu kartı QUAKE 3 ARENA üzerinde biraz denedim. 800x600 de bayağı kare atlarken 1024'e 768 de resmen nakavt oldu. Hem özel sürücülü hem özel sürücüsüz olarak test ettim. Ne yazık ki bu fiyata performansı yeterli bir kart değil.

Peki bu kartın nesi iyi? TV OUT'u tam ekrana oturtabilen tek kart. ImpactTV2 yongası kullanarak bu işi yapıyor. Öbür Bt 869 kullanan üreticilere duyurulur. Ve tabii tartışılmaz DVD Desteği. Donanım desteğinin yanısıra kullandığı Cinemaster kökenli ATI DVD yazılımı da geçen ay en iyi seçtiğimiz DVD yazılım programı. Kart ile birlikte geliyor. Yanında da bazı DVD örneklerini içeren medya geliyor. Üç kartın da aksesuarları harika. Scart çeviriciye kadar her tip kablo kutusundan çıkıyor. Kitapçıklar ve sürücü CD'leri de doyurucu. CD lerden ATI'nin çok öğretici bir üç boyut demosu çıkıyor ki mutlaka seyredilmeli. Bütün kartların yeni sürücülerini yüklemekte fayda var.

ALL IN WONDER 128 içinse bütün bunlara bir de TV özelliğini ekleyeceksiniz. Bana örnek olarak 128 işlemcili sürümü gelmediği için eski bir işlemciyi yeni kurtlar arasına atmak istemedim. Volkan'daki ise beta olduğundan bunu yapamadık. Ancak FURY ve XPERT128 gibi RAGE 128 GL işlemcisi taşıyacağını ve TV Tuner'li sürüm olduğunu bilinç Bu arada malum kanal icin TV kartı almak isteyenler bu kart ile avuçlarını yalayacaklar. Benden söylemesi. Bu arada bırakın "1600x1200'de Quake lokum olacak" tartışmasını. Yurtdışında çıkan ATI reklamlarına küçük bir örnek: "Sürat öldürür, size neyin çarptığını anlayamayacaksınız"

CARDEXPERT -

GAINWARD

İşte beklediğim an gelmişti. Tam da "paraya göre boya" seçini yapacaktım ki güvendiğim dağlar tek kelime ile çöktü. Her zaman orta kalitede ancak yeterli ürünler ile tanıdığım bu markanın iki modelini inceledim.

TNT 2 yongalı olan modeli performansta tüm TNT2 ler arasında ortalama bir yerlerde performans gösterdi ancak bu kart çözünürlük değiştirirken ekranın ışığı sönüyor ikiye kadar sayıyorsunuz sonra ekranın ışığı açılıp görüntü ekrana yapışıyor. Hele 3D Mark 99 MAX testlerinde tam bir işkence yaratıyor. Allahtan bu benchmark çözünürlük değiştirme süresini teste dahil etmemiş. Detonator sürücülerinden birinde düzeltilenleri okurken bu tip birşeyin de düzeltildiğini yazıyordu ancak son detonator sürücülerini yüklemem bile para etmedi. Bu arada performansı düşük. Zaten SAVAGE4 işlemcili kartların performansları yerlerde süründüğü için yorum getirmeyeceğim. Her iki kartta da 800x600'de bile ekranda gezinen sanki kart yakınında cep telefonu çalacakmış gibi oluşan çizgiler de bazı sorunlar olduğunu ortaya koyuyor. Fiyatları da çok çok ucuz olamayınca doğal olarak bu kartı artık pas geçiyoruz.

CREATIVE

Bu adamlar işi gücü, ses kartını falan bir kenara bırakıp bu işe soyundular ki sorma gitsin. Hele sırası varken bahsedeceğim bir konu var ki ben bile şaştım bu işe:

GLIDE İLE GERÇEK OPENGL AYNI KARTTA - UNIFIED SÜRÜCÜLERİ

Eğer TNT2 bazlı Creative markalı bir kartınız varsa bu beta sürücüleri Creative sitesinden indiriyorsunuz; ondan sonra da Unreal'ı açıp RENDERER seçeneğini GLIDE'a çevirip paldır küldür oyuna dalıyorsunuz, TNT2 ile hem de! Bu bir gerçek, denedim inanılmaz; şaşırdım. OpenGL seçeneğinden çok çok yavaş da olsa henüz fena halde beta olan bu sürücülerle bu sonuç bile şahane. Bir tek DOS tabanlı GLIDE kullanan oyunları unutun. Deyvi'nin pek bir sevgilisi CARMAGEDDON'un ilk sürümünü denediğimde bunu gördüm. Oyunun Windows sürümü vardı ama Windows'taki sürüm için GLIDE yaması yoktu. Ne yapalım olacak o kadar. Yine Creative sitesinde bu sürücülerle hangi oyunlar oynanıyor, hangi oyunlarda ne gibi sorunlar çıkıyor, bir döküm yapmışlar.

http://www.soundblaster.com/hotgraphics/unified/gameinfo.html

Bir bakmanızda fayda var. Gerçi artık neredeyse her GLIDE desteği veren yeni oyun OPENGL veya Direct3D'ye de destek veriyor ama bazı eski oyunlarından kopamayıp sırf onun için eski 3DFX kartı bilgisayarlarında tutan arkadaşların derdine çare olabilir.

Aslında bu bilindiği kadarıyla "wrapper" (katlayıcı) dediğimiz bir API'nin dilini öbür API'ye çeviren bir tercüman. GLIDE'ı aslında Direct3D'ye çeviriyor. Creative o kadar iddialı ki, hem GLIDE kullanacaksınız hem de renk derinliğinde 16 bit'in üzerine çıkacaksınız; hatta ve hatta oyun destekliyorsa 256x256'nın üzerinde de doku boyutlarını kullanabileceksiniz. Tabii bu birazda tercüme edip yorumlayacağız manasına geliyor.

Peki 3DFX bu konuda ne yapıyor? Tabii eli armut toplamıyor, doğru mahkemeye. Şu anda mahkemede kozlarını paylaşmayı bekliyorlar. Denemek isteyenler unified sürücülerini burada bulabilir: http://order.soundblaster.com/escripts/download-unified.asp

Buradan çekmek için aldığınız Creative TNT tabanlı kartın seri numarasını girmeniz gerekiyor. Kartınız Creative değilse zaten sürücüler yüklenmiyor bile. O zaman zaten yırtınmanıza gerek yok. Numarayı kaybettiyseniz tüm başlıca 3D fanatiği sitelerin baş köşesinde Unified'ı bulabilirsiniz.

Testimize iki adet iddialı model ile katılan Creative markasında, iki kartta da bir sorun var ki bahsetmeden geçemeyeceğim. Her ne kadar teknik servisleri desteklediğini iddia etsede kartlardan birinde fiziksel olarak 4x AGP'ye uygun olmama sözkonusu iken diğerinde fiziksel olarak mümkün ancak bunu test eden PCILIST yazılımı ile mümkün değil görüntüsü veriyor. İki kartın da kutusunda 2X AGP diyor, başka birşey demiyor. Doğrusu şüphe uyandırıcı. Buna bir çare bulmaları gerekiyor; çünkü bu miktarda bu kartlara para ödenecekse 4x desteğini veren i820 anakartlar çıktığında hemen bu platforma takılabilmeleri farz oluyor.

l Creative TNT2 Ultra

5,5 ns bellek kullanan ve fanlı denemelerimizle hafif overclock'a müsait bir kart olan CREATIVE TNT2 ULTRA performans sonuçlarında bazı durumlarda TNT2'ler ile aynı pozisyonda, bazen hafif üstünde sonuçlar verdi. Kart bahsettiğimiz şu unified sürücülerini kullanabiliyor ve Bt869 yongalı TV-OUT özelliği ile geliyor. Ancak çok kullanışsız çünkü illa el ile gidip sistemde tazeleme hızını 60 Hz'e düşürmeniz gerekiyor. Bir de iki kart içinde bahsetmemiz gereken, daha ilk MATROX dönemlerinden alıştığımız COLORIFIC sistemi var. Ekranınıza kutudan çıkan kağıdı koyuyorsunuz. Plastik gibi bir malzeme yapışmasa bile ekranınıza tutunuyor, sonra yazılımı çalıştırıp dediklerini takip ediyorsunuz. Sistemin renklerini ayarlıyor. Bu özellik ekranda gördüğünüz renk ile asıl rengin birbirini tutması ve çıktı alırken bazı yazıcıların bunu kullanarak gördüğünüz rengi tam basması için yapılmış bir sistem.

l Creative Savage 4

Ultra TNT2 modelinde bahsettiğimiz Colorific sistem ile gelen kartta fan koyulduğunda hafif overclock edilebiliyor. Savage 4'te ilk Quake 3 denemelerini bu kartta yaptım. 1024'e 768'i hiç düşünmemenizde fayda var. 800x600'de hafif atlamalı oynayabiliyorsunuz. Overclock halinde ise atlamasız fena oynanmıyor. Ancak biz bu işleri fazladan fanla yaptık çünkü bu kartta fan yok. Gözlerimiz bu DVD desteği veren kartla bir Soft DVD yazılımı aradı ama nafile; Dxr3 sağolsun tabii...

DIAMOND

Genelde gördüğüm en hızlı kartları uzun zamandır bu firma yapar. Artık S3 ile birleşme gibi bazı şeylerden sonra bu durum nasıl olur bilemeyeceğim ama, genelde Diamond kartlar hızlıdır. Ancak bir şey var ki bunu senelerdir değiştiremediler. Bu kartın bazı sürücülerini yüklerken veya kartı tanıtırken insanın sinirden sağı solu dişleyeceği gelir. Tabii bir modelinde yine bunu yaşadım. İşin komik tarafı bu karta "Editörün bu paraya göre iyi boya" seçimini verdim. Bu kartlara nasıl yaklaşılacağınızı bilmeniz gerek. Kartı aldığınızda daha kutusunu bile açmadan hem Diamond sitesinden yeni sürücülerini hem de Nvidia sitesinden referans sürücülerini bir çekin. Kartı önce PCI Standart VGA olarak tanıtıp ondan sonra önce bir Diamond'ın yeni sürücülerini deneyin. Olmazsa kesinlikle 'Program Ekle/Kaldır'dan tamamı ile kaldırıp tekrar PCI Standart VGA olarak tanıttıktan sonra NVIDIA referans sürücülerini yüklemenizi öneririm. İşleri bu sırada yaparsanız çözüm şansı var. Es geçerseniz kendinizi kartın üzerinde tepinirken bulabilirsiniz.

Kartları anlatmadan önce ortak bir özelliğine teşekkür etmek isterim. Tüm modellerden ZORAN Soft DVD çıkıyor ve insanları sağda solda aranmaktan kurtarıyor. Hiçbirinden şöyle ele gelir bir kitapçık çıkmıyor, çıkana ne diyeceğimi bilemiyorum. Bunu da kınıyorum.

l Diamond Viper 550

Bu kart bir TNT. Ucuz. Hızlı. İyi kötü bir TV çıkışı var. Soft DVD yazılımı çıkıyor. Ve markası da oturmuş. Daha ne olsun? "Editörün 'Paraya göre iyi boya' Seçimi" bu karta gidiyor. Zaten fiyat puan grafiğinden de bu ortaya çıkıyor. Hercules bu karttan kesinlikle daha hızlı ancak TV-OUT'u yok. Adama cinnet geçirten yükleme sorunu bu kartın bazı sürücüleri için geçerli, yukarıda görülen çözümü harfiyen uygulamak ruh sağlığınız açısından oldukça önemli.

l Diamond Viper 770 ve Viper 770 Ultra

Sürücülerinden olsa gerek bu kartlar emsal işlemciler arasında orta halli sonuçlar verdiler. Yeni sürücüleri çıkana kadar Detonator 2.08 tavsiye ediyorum. Uzun zamandır tanıdığımız In Control Tools ile gelen sürücülere kıyasla daha kolay ayar yapmayı sağlıyor. Bence In Control Tools'u olduğu gibi kaldırın; çünkü bazı yazılımlar bunu hiç sevmediği gibi yük de getiriyor. OpenGL ayarları çok detaysız iken Direct3D ayarları çok ilginç. Her çalıştırdığınız üç boyut uygulama için bir 3D profili yaratıyor. Önce uygulamayı çalıştırıp kapatıyorsunuz sonra ayarlayabiliyorsunuz. Doğrusu güzel ancak her 3D yazılım için illa girip ayarlamakta tabii işkence oluyor. Test için neler çektiğimi düşünün. Her test uygulaması için tek tek önce testi çalıştırıp çıkıp kalite ayarlarını kökleyip makinayı baştan başlatıp testi tekrar çalıştırmak gerekti. N'oolur biri bu arkadaşlara sürücü işini bir öğretsin. AGP 4 x özelliği jumper ile ayarlanıyor. Ayrıntılı ayarlar verilmiş. Keşke durumu analiz edip bu işi otomatik yapabilseydi. CD'sinden 3D Sensations adlı Powerpoint'e 3 boyutlu hoş efektler ekleyebilen bir yazılım, bir de NT için FREMONT SE adlı basit bir iş yazılımı çıkıyor. Nvidia'nın üç boyut demosu da izlenmeye değer.

ULTRA modelinde ise Wild Metal County ve Superbike oyunları ile birlikte 12.95$'a, x bir siteye bağlanıp üç oyun satın alabiliyorsunuz teklifi var ki Türkiye için ne kadar cazip olduğu sonsuz tartışma konusudur.

5,5 ns bellek kullanan ve fanlı Ultra modeli çok rahatlıkla overclock ediliyor. 6 ns bellek kullanan standart model için ise soğutursanız aynı şey söylenebilir.

l Diamond Stealth III S540

DIAMOND'ın bu SAVAGE 4 sürümünde TNT modeller için geçerli olan 3D ayar sorunları, jumper ile 4x AGP ayarı ve oyunlar ve Nvidia demosu hariç tüm yazılımlar aynı. Nvidia demosu yerine bunda Savage Island demosu mevcut. Bu SAVAGE 4 sürümü Direct3D de daha kötü sonuç veriyor ancak Quake II ve Quake III'te nispeten iyi.

ELSA

Aslında bu markayı bir oyun kartı üreticisi olarak düşünmek benim için bayağı külfet. Elsa deyince aklıma CAD-3D kartı olarak eskilerde karşımıza çıkan, kaliteli malzeme, titiz mühendislik, özel geliştirilmiş 3D CAD yazılımcıkları ve buna karşın tartışılmaz derecede acemice hazırlanmış ve adamı çileden çıkartan sürücüler aklıma geliyor. Gerçi sürücü olayında silah zoru ile hafif düzelmeler var ancak henüz tam değil. Bu markanın da Türkiye temsilcileri ürüne katma değer katıp sürücü için yurtdışını itekleyen, eğitici Internet sitesi hazırlayan kurumlardan. Bize aslında tam 5 kart gönderdiler ancak 3 kartı oyun kategorisine sokmak hem haksızlık hem de teknolojilerine hakaret olurdu. Onun için biraz farklı inceleyeceğiz.

l Elsa Erazor III

Özel TNT2 örneklerinden olan bu kart yavaş bellek kullandığı ve fan bulundurmadığı için çok eleştirildi. Kalitesiz diye haksız bir nitelik atfedildi ki köşe yazımdaki test etiği bölümünde bundan bahsedeceğim. Evet bu kart diğer TNT2'lere nazaran orta sıralarda ve başta belirtilen bellek ve fan ilişkisinden dolayı overclock edilmesi pek de mümkün değil. Ancak verilen 6 sene garanti herhalde kalitesini yeterince gösteriyor.

Bu kartı almak isteyen bence Video - IN ve TV - OUT özelliği için almalı. Kartta tek çıkıştan verilen özel bir saçak kablo üzerinde tüm giriş ve çıkışlar bulunuyor. TV-OUT anlatımında da ayar penceresini görebileceğiniz bu ürün kötü Bt869'u biraz terbiye etmeyi başarmış. Sırf videoyu veya ekranın sadece bir kısmını televizyona verebiliyorsunuz. Bu sürücüde de hafif bir bug var ama değer bence. Bilgisayarı açtığınızda televizyonda doğrudan test sinyali görüyorsunuz. Ah bir de şu siyah kenar sendromunu aşabilselerdi. Erazor 3 Ultra modelleri biraz gecikerek testimize yetişemeyince, bu model ne yazık ki süratte biraz gerilere düştü. Fiyatı da pek ucuz değil. Ancak biraz daha iyi TV OUT ile hiç de fena olmayan VIDEO-IN isteyenler ve TNT2 yi tercih edenler bu kartı alabilir. Fransa'da üretilen bu karttan ek olarak Need for Speed Çıkıyor.

l Elsa Winner II

SAVAGE 4'ün bu 16 MB'lık sürümü için söylenecek bir şey yok; dediğim gibi bu markanın oyun kartı üretmesi hata.

l Elsa Synergy II

Bu testle ziyan etmek istemediğimiz kartlardan. TNT2 yongalı ancak bu işlemcinin kuvvetini gören Elsa özel bir OPENGL sürücüsü hazırlayarak ürününü farklılaştırıyor. Evet kart oyun için de kullanılabiliyor ancak bu özel sürücüleri için daha çok ucuza giriş seviyesinde profesyonel bir çözüm sunuyor. Eski Synergy'nin aksine bu kartta TV-OUT bulunmaması üzücü; çünkü ucuz bazı animasyon çözümlerine yardımcı olabiliyordu. ELSA yaptığı bir anketle Synergy kullanıcılarının yarı profesyonel hareketli görüntü yakalama kartları kullanarak bu işi götürdüğünü öğrenmiş ve bu özelliğinin gerekmediğini düşünmüş. Tabii adamlar bizim şartlarımızı hesaba katmamışlar. Bu sistemde örneğin 3D Studio MAX'ta eski Maxtreme sürücüleri yerine OpenGL ile ayarlıyorsunuz ve seçeneklere baktığınızda ELSA OpenGL sürücüsünün yüklendiğini görüyorsunuz. Umarım Bu kartın TV-OUT veya çift ekran desteklileri çıkar.

l Elsa Synergy Twinpack

Gelelim ELSA'nın asıl konusuna. Endüstriyel tasarım, CAD ve CAM'de katma değerle iş yapan ve bence asıl işi mühendislik olan bu firmanın Synergy ürünleri senelerce tercih edildi. Yeni Synergy II'de çift ekran desteği henüz yok ancak Synergy'de twinpack denen öyle güzel bir paket var ki, biri AGP biri PCI iki Synergy'den oluşuyor. Tasarımcıların rüyası. Bildiğim kadarıyla Compaq İş İstasyonları özel olarak bazı projeler için bu sistemi tercih etmişler.

Normalde NT 4.0 da standart olarak çift ekran desteği bulunmuyor. Ancak Twinpack'i kullanırsanız ekran sınırlarını belirleme ve iki monitörün çözünürlüğünü değişik ayarlama gibi pek görülmeyen özelliklerle karşılaşacaksınız. Biz resimde görüleceği üzere denedik. Dikkat ederseniz açık pencerenin yarısı bir öbür yarısı diğer ekranda. Gerek borsacılar gerekse mühendisler için bence biçilmiş kaftan. ELSA'nın da gerçek işi oyun kartları üretmek değil, bu tip işler. Bu ortada.

GIGABYTE

Anakart piyasasından bu işe balıklama dalan bu firma tek modelle testimize katıldı. GA-660 model bu görüntü için "Mavilim" şarkısı çok uygun gider. Tam anlamıyla sanki kartı maviye boyamışlar. TNT2 yongalı bu kartın performansı birçok yerde emsallerini geçiyor. Çok etkileyici bir fan ve kartı bunun arkasından takviye eden soğutucu kullanıyor. Bunu ilk defa görüyorum. Hafif overclock kaldırıyor ancak bir de 7 ns yerine biraz daha hızlı bellek kullanılsaymış ULTRA niyetine de kullanılabilirmiş. Hatta üzerine güvenli overclock jumper'i koymuşlar. Bunu kapatınca sürat hafif artıyor. Tehlikesiz ve garantiyi de kaybetmiyorsunuz. Sürücüler olarak kendi çözünürlük değiştiricisini yazmış ancak Nvidia referans sürücülerini kullanıyor. Güzel, çünkü rahatlıkla en yeni sürücüyü yükleyip bu yazılımla kullanabiliyorsunuz. Kartın fiyat performans oranı da iyi. TV-OUT düşünmüyorsanız tavsiye edilir. Güzel bir kitapçık veriyor, ancak bir de biraz paketi zenginleştirselerdi gayet iyi bir giriş olacaktı.

HERCULES

Eski kurt. Bir aralar mono kartlar yerine bu ad kullanılıyordu. Bu kartların pirinin beklediğimiz sürümünü yani Hercules Dynamite ULTRA TNT2 TV-OUT'u ne yazık ki göremedik. Muhtemelen tüm kartları süratte silip süpürecekti; artık küçük kardeşi ile idare edeceğiz. DYNAMITE TNT vitaminlerle zenginleştirilmiş kutusunda baba bir kitapçık ve sürücü CD'si bulundurmayan aksesuarsız bir Ferrari gibi. TNT'lerin tartışmasız en hızlısı. Motorunu kuvvetli bir fan soğutuyor. TV-OUT'lu olsaydı "Paraya göre iyi boya" seçimini kazanacaktı. Ancak TV-OUT'u düşünmeyenler için bu fiyat seviyesinde kesinlikle tavsiye ederim. 16 MB görüntü belleğine sahip bu kartın gayet rahat overclock edildiğini de belirtmekte fayda var.

LEADTEK

Ummadık taş baş yarar. Ama her testte de beni sıkı bir şaşırtan çıkar. Gerçi tüm modelleri fabrikadan hafif overclock edilmiş olarak çıkıyor ama ona göre malzeme kullanılması ve garantisinin verilmesi bunu yeterince meşru kılıyor. 3 modelle testimize katılan ürünlerin ortak özelliklerinden bahsedelim. Üçünün de orta halli bir TV-OUT'u var. Üçü de testlerde biraz da overclock marifetiyle en başlarda gidiyorlar. Her üç kart da gayet güzel fanlarla soğutulmuş. Ancak zaten limitlerde olan kartlar için overclock önermiyorum. Denedim; pek hoşnut kalmadı doğrusu. Paketlerden çıkan POWER DVD biraz CPU canavarı ama olsun. Bu Soft DVD yazılımını üç paketten de eksik etmemişler. TV-OUT için bol çeşit kablo koymuşlar. Bir de paketlerden ASYMETRIX 3D yazılımları çıkıyor. Kitapçıkları da güzel. Anlayacağınız malzemeyi esirgememişler. Bilgisayar açılırken VGA BIOS renkli resimli ve diğerlerinden daha değişik olarak ben buradayım diyor. Doğrusu uğraşmışlar ve hızlı bir giriş yapmışlar.

l Leadtek Winfast S320 II Ultra

3 modelden biri olan ULTRA TNT2 işlemcili LEADTEK WINFAST S320 II ULTRA TV OUT 32 MB'lık modele gönül rahatlığı ile "EDİTÖRÜN SEÇİMİ" logosunu basabiliyorum. ULTRA TNT 2'de normalde 150 MHz olan işlemci, 183 MHz olan bellek hızı, bu markanın Ultra modelinde işlemcide 160 MHz'e bellekte 190 Mhz'e çıkarılmış. Ultra modeli için 5.5 ns bellek kullanılmış.

l Leadtek Winfast S320 II 32 MB

l Leadtek Winfast S320 II 16 MB

Diğer gayet kuvvetli iki model de aynı paket ve özelliklere sahip ancak TNT2 kullanıyorlar. Tek farkları biri 32 MB SGRAM biri 16 MB SDRAM kullanıyor. Onlar da gayet yakışıklı çocuklar. Standartta 125 MHz olan işlemci, 150 MHz olan bellek hızı, Leadtek'in TNT2 modellerinde işlemcide 140 MHz'e, bellekte 150 MHz'e çıkarılmış; ancak 7 ns bellek kullanılmış.

MSI

Anakart firmaları bu işi çok sevdiler gördüğüm kadarı ile; ancak Microstar'ın teste gönderdiği bu model henüz ilk örneklerinden sanırım.

MSI 3D AGP PHANTOM ne yazık ki emsalleri arasında oldukça vasat bir performans gösteriyor. Sürücülerinin ve hazırlanan yazılımın yeni olduğu çok ortada. Güzel bir kitapçık içine takılan CD'den sürücüleri çıkıyor. Kartta görebildiğim tek olumlu yan fanı olması; ancak 8 ns'lik bellek kullanılması overclock olayını pek mümkün kılmıyor.

SONUÇ: HANGİ KART?

Gelelim neticeye. En iyi ortada sanırım; ancak fiyatı biraz tuzlu.LEADTEK ürünleri parası olan ve sürat arayanlara hitap ediyor. "Buna yakın olsun, ama Video-In ve 3D gözlük istiyorum" diyorsanız, biraz daha tuzlu ASUS V3800 DELUXE'u öneririm.

Ancak herkes Karun değil tabii.. Eğer 100$ sınırlarındaysanız ve TV-OUT istiyorsanız; DIAMOND VIPER 550'yi de istemiyorsanız; kesinlikle sürat canavarı HERCULES DIAMOND TNT'yi öneririm.

"Video-In de istiyorum, biraz daha para verip 3D gözlük takabileyim" diyorsanız ASUS AGP -V3400TNT TV OUT'u öneriyorum.

Fiyatları çok pahalı olduğundan ve performans sorunlarından en iyi TV-OUT ve DVD seçeneğini sunan ATI'yi öneremiyorum. SAVAGE 4 ise S3TC ile güzel bir teknolojiyi hayata geçirmiş ve DVD desteği de var ancak bu performans ve bu fiyat ile bence yukarıdaki seçenekler çok daha mantıklı. Sürücüler ve ürün gelişmediği sürece en baştan beri SAVAGE4 biraz şişirilmiş gibi görünüyor.

Ne desem boş artık. Eylül'den sonra TNT3 konuşuluyor. Bu işi bırakıp bakkal dükkanı açıp huzurlu bir yaşam mı sürsem acaba?

FİRMALAR VE WEB SİTELERİ

l 3DFX - www.3dfx.com

Türkiye Temsilcisi: Ölçsan; (212) 280 97 61; (www.olcsancad.com)

l ASUS - www.asus.com.tw

Türkiye Temsilcisi: Çizgi Elektronik; (212) 273 14 91; (www.cizgi.com.tr)

l ATI - www.atitech.com

Türkiye Temsilcileri: Deniz Bilgisayar;

(212) 213 34 00; (www.denizbil.com)

Karma; (212) 233 3050; (www.karma.com.tr)

l CARDEX - www.gainward.com

Türkiye Temsilcisi: Empa; (212) 599 30 50;

(www.empa.com.tr)

l CREATIVE - www.creaf.com

Türkiye Temsilcileri: Empa; (212) 599 30 50; (www.empa.com.tr)

Multimedya; (212) 212 98 50; (www.multimedya.com)

Gen-Pa; (212) 288 10 78; (www.gen-pa.com)

l DIAMOND - www.diamondmm.com

Türkiye Temsilcileri: Karma; (212) 233 3050; (www.karma.com.tr)

Multimedya; (212) 212 98 50; (www.multimedya.com)

l ELSA - www.elsa.de

Türkiye Temsilcisi: TET; (212) 256 35 32; (www.tet.com.tr)

l GIGABYTE - www.gigabyte.com.te

Türkiye Temsilcisi: Empa; (212) 599 30 50;

(www.empa.com.tr)

l HERCULES - www.hercules.com

Türkiye Temsilcisi: Multimedya; (212) 212 98 50; (www.multimedya.com)

l LEADTEK - www.leadtek.com

Türkiye Temsilcisi: Tur-Com; (212) 330 57 83

l MATROX - www.matrox..com

İthalatçıları: Harmony (212) 258 30 24;

Turanlı (212) 216 05 20

l MSI - www.msi.com.tw

Türkiye Temsilcisi: 4K; (212) 259 38 00; (www.4k.com.tr)

(pc.magazine.com.tr den alınmıştr)