Site hosted by Angelfire.com: Build your free website today!

 

Yemekler

food.jpg (22417 bytes)

Çemişgezek mutfağı oldukça zengin yemek çeşitlerine sahiptir. .Geleneklsel Çemişgezek mutfak kültürü, Türk, Arap, Fars ve Ermeni mutfak kültürünün izlerini taşır.

Mevsime, yörenin özelliklerine ve ürettiği ürünlere göre şekillenen yemek çeşitlerinin bir çoğu yalnızca bölgeye hastır. Özellikle kırsal kesimde hatta şehirde bile yöreye özgü çok güzel ekmekler yapılır. Bu ekmeklerden en ünlüsü ve en lezzetlisi güz mevsiminde yapılan ve bütün bir kış hiç bozulmadan kalabilen Tandır Ekmeğidir. Yemekler çoğunlukla yer sofralarında yenilir. Büyük başlamadan ve besmele çekilmeden yemeğe kaşık vurulmaz.

Eskiden bütün yemeklerde tereyağı kullanılırdı. Günümüzde ise hem köylüler hemde şehirliler çoğunlukla nebati yağ kullanılır ve bu karışım sos vazifesi yapar.

Mevsimine göre pişirilen yemeklerden başlıcaları şunlardır.

Et Yemekleri :

Çorbalar:

Köfteler :

Dolma ve sarmalar

Kaburga,

Erişte,

Harput köfte

kofik,

kara kavurma,

Gurutlu,

içli köfte,

domates,

kızartma,

kulaklı,

fındık,

biber,

kapama,

bulama,

yalancı,

patlıcan,

şişkebabı,

un,

ekşili,

kabak,

tas kebabı,

yoğurtlu,

nohutlu,

zeytinyağlı sarma

keklik,

pirinçli,

kadınbudu,

lahana,

kuzu kızartma,

mercimek,

gıldirik köfte

yaprak,

işgene,

döğme,

herleli köfte

bunbar

büryan,

tarhana

[Picture]

tevek sarmasi

tava,

sebzeli.

güveç,

sımırdik

ciğer kebabı

Ayranlı Çorba,

Mıkla

kelle-paça

Borani

Mercimek Köftesi,

 

Ekmekli Yemekler :

Sebze Yemekleri :

Pilavlar :

Börekler :

Sac ekmeği,

Taze patlıcan,

Bulgur,

Su böreği,

taş ekmeği,

fasülye,

pirinç,

el böreği,

peynirli ekmek,

kabak,

etli bulgur

poğaça,

yağlı yufka,

oturtma,

pirinç tiridi,

tepsi böreği

nohut ekmeği,

kabak aşı,

sulu pilav,

sana böreği,

fodula,

karnıyarık,

patlıcanlı pilav,

talaş

surun, sırın,

dizme,

fasülyeli,

bije

cevizli

imam bayıldı,

soğanlı,

Ekşili Ekmek

gömme

söğürtme,

nohutlu,

[Picture]

püsün, (ufalama)

ışkın yemeği,

mercimekli

cumur

Patates Yahnisi,

teze fasülyeli pilav

davşan

Perper aşı,

Yemlikli Pilav

peşere

Patates Kavurması,

Yapraklı Pilav,

Kömbe

Katmer

Domatesli Pilav

petila (peynirli, çökelekli, kıymalı, kıkırdaklı, soğanlı, kavurmalı, susamlı),

Helvalar :

Yumurtalı Yemekler :

Hoşaf ve Şerbetler:

Tatlılar :

Un helvası,

Yağda,

Üzüm,

Baklava,

i rmik,

mıhlama,

kayısı,

sarılıburma,

pekmez,

gaygana,

vişne,

dolanger,

peynir,

ışkınlı,

erik,

kalbur hurması,

vişne,

pestilli,

kızılcık,

tel kadayıfı

kayısı,

ıspanaklı,

nar

sütlaç,

kabak,

fasulyeli

bekmez

malez

       
Orcik Gah Gahdik

soupbowl[1].gif (2848 bytes)

Pestil, hedik Orcik Şekeri,
Dut Unu, Çedene Kahvesi

AĞUZ ,BASTIH ,BIJİK ,BORANİ ,BOSTAN ,CUMUR ,ÇEÇ ,ÇİGİT ,ÇİR ,DOLANGER ,DÜGÜRCÜK ,ECÜR ,ELEKARDI ,EŞBABİYE

 ,GAH ,GAHTİK ,GAJİR SAKKIZİ ,GAKKİRDEK ,GAVUT ,GAYGANA ,GOŞTİK,GÖMBE ,GURUT ,GUYMAH ,GUYMAH ,HEDİK

 ,HERLELİKÖFTE ,HILHILİK ,HuriK ,LOR ,MALEZ ,MICIRIK ,MİMBAR ,ORCİK ,PALUZA ,PATİLE ,PERT ,PEŞERE ,SIMIR

 ,SIMIRDİK ,SIMIRT ,SOHORAÇ ,SURUN ,SÜD ,ŞILDAN ,ŞİRKEN ,TİRİT ,YUHA ,

ENGLISH

YÖREMİZE ÖZGÜ BAZI YEMEKLER:

G ÖMME :

     Yöremizde hazırlanan en eski yemeklerden olan gömme değişik hazırlama ve servis şekillerine göre zılfet, borani, parğaç, deve lokması gibi isimler alırlar. Ayrıca bulgurlu ve içli gömme çeşitleri de mevcuttur.

     Malzemesi: 1kg un, 1kg ayran veya yoğurt, 500gr. tere yağı, 2 baş sarımsak

     Yapılışı: Özellikle kış mevsiminde yapılan, ilçemize özgü bir yemek çeşididir. Asıl gömme, killi bir topraktan yapılmış özel bir ocakta pişirilmekle beraber bazen iki saç arasında da pişirilir. Hazırlanan hamura (mayasız olacak) ocağın büyüklüğüne göre kalın ve yuvarlak bir ekmek şekli verilir. Kızgın ocağın tabanı temizlendikten sonra ocağa konur, üzerine saç kapatılır, ateş örtülür ve pişirilmeye bırakılır. İyice pişirilen ekmek çıkarılıp soğutulduktan sonra, orta kısmı tabak şeklinde oyulup ekmekler ufaltılır (küçük küçük doğranır) oyulan kısma yerleştirilir. Kenarlarına sarımsaklı yoğurt dökülür. Gömmenin üst kabuğu yuvarlak şeklinde kesilerek ortası delinir. Ufalanmış gömmenin üst tepesine konur üzerine eritildiği kızgın tere yağı dökülür.

AYRANLI ÇORBA:

     Malzemesi: 1  kg ayran, 1 kaşık tuz, bir kaşık (avuç) un, 1 adet yumurta, 500 gr. döğme, 1avuç nohut,Reyhan veya yarpuz(yabani nane).

     Yapılışı: Bakır bir tencere içine ayran konarak içine un, tuz,yumurta sarısı ilave edilir ve iyice karıştırılır. Kaynayıncaya kadar tahta kaşıkla karıştırılmaya devam edilir. Önceden ıslatılmış nohut ilave edilir. Nohut biraz piştikten sonra döğme katılır, 20-30 dakika kaynatıldıktan sonra yarpuz (yabani nane) konur. Taze yarpuz daha iyi tat verir. Mevsim kış ise kuru nane karıştırılır. 5 dakika daha kaynatılır. Soğuk servis yapılır.

Sarımsaklı ekmek :

Malzemesi: mayasız hamurla yapılmış yufka (pişmiş olarak) 2 veya 4 diş, sarımsak, yoğurt tere yağı.

Yapılışı : Yufka ekmekler yuvarlanarak (rulo şekline getirilerek) küçük parçalar halinde koparılıp sarımsaklı yoğurda batırılıp tepsi veya tabağa dizilir. Yağ iyice kızdırılır,tabağa dizilen ekmeğin üzerine dökülür(gezdirilir).Servise sunulur.

 KELDAŞ:

     Malzemesi:Kurut ayranı,soğan,kavurma,yağ,tandır ekmeği veya yufka ekmeği.

     Yapılışı:Soğan halka şeklinde doğranır,kavurma,yağ ve salça ile kavrulur.Üzerine yavaş yavaş kurut ayranı dökülerek kaynayıncaya kadar karıştırılır.20 dakika pişirilmeye bırakılır.Bir sahan içine ekmeği veya pişmiş yufka ekmeği (yörede fetir ekmeği de denir) doğranır.Küçük parçalar halinde doğranmış ekmeğin üzerine dökülür.Sabah kahvaltısında yenir.

Kurut:Törede yoğurt ikinci kez pişirilir.Süzeklere (bez) konur,suyu iyice alındıktan sonra güneşte küçük topaklar halinde kurutulur.Büyüklüğü yumurta kadardır.Kış mevsiminde ayran haline getirilerek çorba,keşkek,keldaş için kullanılır.Halk arasında çurtan olarak ta adlandırılır.

BINBAR DOLMASI:

     Malzemesi:Küçük baş hayvan bağırsağı (temizlenmiş şekli ile),ince bulgur,tuz,tahta tokmakla tahtada dövülmüş kıyma,baharat,reyhan.

     Yapılışı:Bulgur,kıyma,salça,baharat,reyhan bir kap içinde su ile karıştırılarak az sulu bir şekilde temizlenmiş bağırsakların iç kısmı dışa gelecek şekilde doldurulur.Uçları bağlanır ve bakır tencerede mantız üzerinde kömür ateşi ile haşlanarak pişirilir.Pişme işleminden sonra tavada ısıtılmış yağda kızartılır.Kızartma işleminden sonra küçük parçalar halinde (dolma şekli bozulmadan) doğranarak servis yapılır.

                                          

DÜĞÜN ÇORBASI:

     Kemikli et haşlanır.İyice haşlandıktan sonra doğranmış soğan eklenir.Tekrar karıştırılır. Islanmış nohut eklenir,ateşte pişirilmeye bırakılır.İyice piştikten sonra ocaktan indirilir ve yenmeğe hazır hale gelmiş olur.

                                          

EŞKENE-İŞKENE:

     Malzemesi:Yufka ekmek,haşlama suyu (soğan,kavurma,tavuk eti,patates).

     Yapılışı:Pişirilmiş yufka ekmeği doğranarak tepsiye konur.Üzerine bol soğanlı,kavurmalı haşlama suyu dökülür.Bazen yufka ekmeği yerine kurumuş ekmek parçaları da kullanılır.

                                          

Taş ekmeği:

     Malzemesi:Un,yumurta,su,tereyağı,şeker,tuz.

     Yapılışı:Un,su,yumurta,tuz bir kapta karıştırılır.Bulamaç haline getirilir.Kızgın taş veya saç yağlı bezle temizlenir.Bulamaç kepçe ile üzerine dökülür.Taşın üstündeki ekmekler piştikten sonra bir tepsiye alınarak üst üste dizilir.Baklava dilimi doğranır.Üzerine şeker şerbeti ve tereyağı dökülür.Yemek servise hazırdır.

PATİLE :

     Ekmek hamuru oklava ile açılır.İçine çökelek,soğan,maydanoz veya kavurmalı bulgur serilir.Ekmek hamuru ikiye katlandıktan sonra üçgen şeklindeki görüntüsüyle saçta pişirilir.Bu şekilde yenebileceği gibi ekmekler doğranarak üzerine eritilmiş tereyağı dökülerek de yenir.

Köfte,içli köfte :

     Malzemesi:Bulgur, un, kıyma veya kavurma,tuz, soğan, baharat

     Yapılışı:Bulgur suda az kaynatılarak yumuşatılır. Yumuşayan bulgura leğende biraz un karıştırılarak yoğrulur. Bir baş soğan doğranarak kıyma veya kavurmaya karıştırılır. İsteğe bağlı olarak baharat kullanılabilir. Bu iç hazırlandıktan sonra bulgur ceviz büyüklüğünde topaklar haline getirilir ve baş parmakla içi açılır. Hazırlanan kıymalı, soğanlı iç doldurulduktan sonra topak bulgurun ağzı kapatılır. Hazırlanan köfteler kaynatılmış suya bırakılır. Yaklaşık on dakika kaynadıktan sonra ocaktan indirilir. Bu köfteler bütün olarak yenebileceği gibi bir sahanda doğranarak üzerine tereyağı dökülerek de yenebilir.

T A T L I L A R

Kül Gömbesi (Ocak Gömbesi): Hamur mayasız olarak teşt'te yoğurulur.Ocağın tabanında pişirilir. Önce ocakta ateşi iyice yakılır. Sal (ocağın tabanı)kızınca ateş çekilir.Tabanı ıslak bir çapıtla silinir. Süpürüldükten sonra hamur sal üzerine serilir ve üzerine saç konur.Saçın üzerinde tekrar ateş yakılır. Ekmek sal ve üstteki saçın ısýsıyla pişer.Bu ekmek çıkarıldıktan sonra ya olduğu gibi yenir veya üst kapağı (kabuğu) oyulup yumuşak kısmýçıkartıldıktan sonra içine tereyağ dökülür, kapağı tekrar kapatılır. Bu şekilde kurabiye gibi olur.

Değirmen Pagaçasý (Poğaçası):Değirmende sıra beklerken ekmek bitipde köyden ekmek gelmezse değirmendeki undan pağaç denen bir ekmek yapılarak yenir. Un., ağaçtan yapılmış hamur teknesinde yoğrulur. Kenarlarına pürüzlü siyah volkanik taşlar (bazalt) dizilmiş olan ocakta odun yakılır.Bir taşda serbest olarak ateşin üzerine konur.Taşları kızdırdıktan sonra ateş temizlenir. Taşların büyüklüğünde pide gibi toptop edilmiş hamur bu kızgın taşların üzerine vurulur (yapıştınlır). Üzerine de aynı taştan bir kapak kapatılır. Böylece ekmek pişer.Pişen ekmek soğuk sıvataşı ile alınır.Bu ekmek tuzsuzdur. Çok lezzetli olduğundan değirmenden dönenden pağaça umarlar (beklerler).

Yumurtalı Ekmek: Mısır unundan yapılır.Ekmeği pişirdikten sonra üzerine sarımsaklı yoğurt döküp yerler.Yumurtalı ekmek yağda kızartılarak da yenir.

Cumur: Yağ kızdırıp içine ekmek doğranır.Ekmekler keklik burnu gibi kızarınca yenir.

Yumurtalı Tepsi Kumbiği: Un, sütve yumurta ile hamur yoğrulur. Baklava biçimi verilip tepsiye yerleştirilir. Üzerine bir miktar çörek otu, küncu (susam) ekilerek köz üzerine konur. Üstü ekmek pişirme saçı ile kapatılır.Saçın üzerinde de ateş yandırılır (yakılır). Hamur iki ateş arasında pişer.

Hırınç: Un, ılınmış suya azar azar dökülerek karıştırılır.Tuz eklenir yoğurt kıvamına getirilir öte yandan ocağın üzerine saç yerleştirilir ve çapıtla yağlanır.Yoğurt kıvamındaki cıvık hamur bir ağaç veya bakır cemce (çömçe) ile kızgın saç üzerine dökülür. Saca yayılan hamur bir müddet sonra pişer. Piştikten sonra tepsiye alınır ve üzerine bir miktar su ile ısıtılmış sarımsaklı yağ dökülür.Yumuşak bir yemek olur.

Kuymak (Bulamaç): Ilık suya un çalınır.Ateş üzerinde pişirilip kaplara dökülür.Üzerine kaşıkla çukurlar yapıp içlerine kızartılmış tereyağı dökülür. Tatlı olması istenirse yağa şeker, bal veya pekmez katılır.

Erişte Pilavı: Erişte önceden saç üzerinde kavrulur. Pişirileceği zaman sıcak suda haşlanır, suyu süzülür.Yağla kızartılan kavurma üzerine dökülerek yenir.

Su Böreği: İnce una iyi açılması içinbir miktar zeytinyağı karıştırılır, honça üzerinde oklava ile açılır.Açılan yufkalar kaynar suya batırılıp süzüldükten sonra tepsiye düzgün olarak kat kat yerleştirilir. Yufka katları arasına erimiş yağ, peynir, maydanoz, nane konur, az biber ekilir. Tepsi üzerine ikinci bir tepsi kapatılarak köz üzerinde pişirilir.

Bişi: Yumurtaya yoğurt kıvamına gelinceye kadar un çalınır.Tavada erimiş tereyağı veya zeytinyağı üzerine kaşıkla dökülerek pişirilir. Çatal, kaşıkla alınarak tabaklara konur, toz şeker ve tatlı ile yenir.

Halbur (Kalbur) Hurması: Un, süt, yumurta ile hamur yoğrulur. Hamura hurma biçimi verilir, kalburun gözlerine bastırarak damgalanır.Bakır tavada pişirilir, sade yağlı kurabiye haline gelir. Tabağa konurken üzerine şeker ezmesi veya bal şerbeti dökülür.

Baklava: Yuka (Yufka) açılır, arasına ceviz, badem içi, yağ konur.Su böreği gibi tepside pişirilir. Üzerine tatlı dökülür. Dilim, dilim kesilir.

Kumaşlı Çorbası: Undan hamur yaparlar, fındık büyüklüğünde şekillendirirler.İrmik denen mercimek ve döğme kırıkları ile çorba pişirilir.

Mahluta Çorbası: Bir ölçek yarma,iki ölçek su, bir çay bardağı çekilmiş mercimekten yapılır önce su kaynatılır,kaynayan suya yarma ve mercimek katılarak pişirilir.Tencere indirilmeden tavada kızartılmış tereyağ dökülür, birmiktar daha ateşte tutulur.

Şakka Çorbası: Şakka'ya mercimek katarak kışın yapılan bir çorbadır.

Erişte Çorbası: Şakka çorbası gibi mercimekle beraber pişirilir. Bunların dışında düğün çorbası, bitbitık (Pitpitik)Çorbası gibi genellikle döğme'den yapılan ayranlı ve yoğurtlu çorbalar vardır.

Haşlama et: Suda haşlanarak pişirilen ettir.

Kızartma et: Et ve kemikleri ufak ufak doğranıp kazanda pişirildikten sonra ayrıca kırmızı biber, reyhan, yağ, tuz ile yağda kızartılır

Döğme Kebap: Et döğeceği üzerinde et keserle dövülür.Macun gibi olduktan sonra tuz, reyhan, maydanoz, biberkatılarak saç veya tava üzerinde kızartılır.

Kavurma: Kavurmadan yapılan et yemeğidir.

Keşkek: Bastırma adı verilen ve güneşte kurutulan etli kemikler döğme ile birlikte kazanda pişirilir.

Kelle Paça: Davarın kelle ve paçaları pişirildikten sonra et kısmı ayıklanarak ve üzerine sarmısak, tuzlu su, baharatve yağ eklenerek yapılan yemektir

Bumbar Dolması: Davarın bumbar,bağırsak ve midesi paklanır (temizlenir),bulgur, su, tuz, reyhan, maydanoz, biberle bir iç hazırlandıktan sonra bağırsak içine parmakla itilerek doldurulur.Ağızları bağlanır Kazana kelep gibi yerleştirilerek pişirilir. Kazandan çıktıktan sonra üzerine yağ dökerek doğranır.

Yoğurtlu Köfte: Unlu düğürcek yoğurulur, ceviz büyüklüğünde yuvarlak köfteler yapılarak kazanda pişirilir. Sa-rımsaklı yoğurt ve yağla terbiye edilir.

Etli Köfte: Et keserle et döğeceğinde kesilir Bir miktar un, bir miktar bulgurla yoğrulur, buna reyhan ve maydanoz katılır, düğme biçimi tekerlekler yapılarak kazanda pişirilir.Tepsilere konulur, soğuduğu zaman üstüne yağ dökülerek yenir.

İçli Köfte: Düğürcek az miktarda unile suda ıslatıldıktan sonra tekrarun katsiarak yoğurulunca erir Soğan,kavurma et, küncü (susam) veya kabuksuz çekirdek havanda dövülerek tavada ve yağ ile kızartılır.Hazırla-nan bu iç, düğürcek'li kanşıma baş parmakla boşluk yaparak doldurulur, ağzı kapatılır Kazanın içerisine dizilir, su konarak pişirilir. Tepsiye çekilir (dizilir).Tamamen soğuyunca üzerine yağ dökülüp yenir.

Hazırlop Köftesi: Culbant köftesi dedenir El değirmeninde öğütülmüş mercimek ve culbant ıslatılır, un katılarak yoğrulur içerisine soğan doğranır, maydanoz konur, yoğrulup hamur edilir Elle sıkılır, silindir şeklini alır, üzerinde beş parmağın İzi kalır.Kazana yerleştirilip pişirilir. Kırmızı biber yağda terbiye edilerek üzerine dökülür.

Nahna (lahana) Köftesi: Unla bulgur ve et yoğuruiur.Lahana yaprakları biraz pişirilir.Hamur yapraklar arasına konarak silindir şeklinde sıkılır.Kazanda pişirilir.Tepsiye çökerek üzerine limon sıkılmış veya limon tuzu konmuş yağ dökülür.

Bağ teveği Sarması: Bulgur, un, et,maydanoz, reyhan, biber yoğrulur.Suda pişirilmiş bağ teveği arasına konup sarılır.Kazanda pişirilir.Üzerine sarımsaklı yoğurt dökülür.Aynı şekilde lahana sarması da yapılır

Soğan Dolması: Kabuğu soyulan soğan haşlanır. Bulgurla et ve baharat karıştırılır, soğan doldurulur. Piştikten sonra üzerine yağ ve limon yahut domates salçası konur.

 

back

anasayfa