Site hosted by Angelfire.com: Build your free website today!

ผักบุ้งรั้ว

ชื่อพื้นเมือง บ้องเลน (นครพนม) มันหมู (ตราด)

ชื่อวิทยาศาสตร์ Ipomoea digitata L.

ชื่อวงศ์ ผักบุ้ง CONVOLVULACEAE

ชื่อสกุลไม้ Ipomoea L.

ชื่อสามัญ Railway Creeper

นิเวศวิทยาและการกระจายพันธุ์
          ในประเทศไทย พบทั่วไป ตามที่รกร้างหรือชายป่า หรือป่าเบญจพรรณ ถึงป่าดงดิบ มักขึ้นริมห้วยที่ชื้นแฉะ ตั้งแต่ที่ราบจนถึงภูเขาสูง อาจสูงได้ถึง 800 ม. จากระดับน้ำทะเลปานกลาง ในต่างประเทศ พบทั่วไปในเขตร้อน

ลักษณะทั่วไป
         ต้นไม้ เป็นไม้เถาล้มลุกขนาดเล็ก บอบบาง มียางสีขาว เลื้อยพันหลักหรืออิงอาศัยไม้หรือวัสดุอื่น ๆ หรือเลื้อยหรือแผ่คลุมดิน เถายาวไม่น้อยกว่า 5 ม. ใบ ใบเดี่ยว รูปนิ้วมือ เรียงสลับออกเป็นรัศมีจากปลายก้านใบ กว้างและยาว 5 ซม. มี 5 - 7 แฉก ลึกเกือบเป็นอิสระแก่กันและกัน รูปใบแต่ละแฉกโคนใบสอบเข้า แล้วผายกว้างออกเหมือนโป่งกลางหรือรูปขนมเปียกปูนเรียวสอบถึงปลายแฉก ๆ ทู่ ๆ ขนาดไม่เท่ากัน แฉกกลางใหญ่กว่าทุกแฉก เส้นแขนงใบในแต่ละแฉกใบมี 6 - 8 คู่ เป็นระเบียบ และเห็นได้ชัดทั้งสองด้าน ขอบใบเรียบ ใบสีเขียวเข้ม ก้านใบ ยาวประมาณ 2 - 4 ซม. ดอก ออกเป็นช่อตามซอกใบ 1 - 3 ดอก ดอกตูมคล้ายดอกบัวตูม ดอกบานมีกลีบดอก โคนติดกันเป็นหลอด ยาว 5 - 6 ซม. ปลายแผ่ออกเป็นรูปปากแตร เมื่อบานเส้นผ่านศูนย์กลาง 4 - 5 ซม. มีเส้นแบ่งกลีบดอกเชื่อมติดกัน 10 กลีบ ขอบกลีบดอกเป็นคลื่นเล็กน้อยตรงรอยเชื่อม กลีบดอกสีม่วง ก้นหลอดดอกสีม่วงเข้ม มีเกสรสีเหลืองตั้งตรงกลางดอก ผล รูปไข่ ผลแก่ เมื่อแก่แตกได้ เมล็ดมีขนสีขาว ระยะเวลาในการออกดอกและเป็นผล ออกดอกและเป็นผลตลอดปี การขยายพันธุ์ เพาะกล้าจากเมล็ด ปักชำเถา

การใช้ประโยชน์
ด้านสมุนไพร ส่วนที่ใช้เป็นสมุนไพรและมีสรรพคุณคือ
รากหัว เป็นยาบำรุง ขับน้ำเหลืองเสีย กระตุ้นความกำหนัด ขับน้ำนม ยารุ ขับน้ำดี แก้พิษแมลงป่อง ทำให้ประจำเดือนมาตามปกติ
โทษ เถา รับประทานทำให้คลื่นไส้ อาเจียน เวียนศีรษะ
ข้อมูลการวิจัยที่สำคัญ สารเคมีคือ
daucostero1 ; scoparone ; scopoletin ; ?-sitostero1 taraxero1 acetate ; umbelliferone ; woodrosin I ; woodrosin II .

ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา
กระตุ้นหัวใจ เพิ่มความดันโลหิต ลดความดันโลหิต กระตุ้นการหายใจ ทำให้หลอดเลือดหดตัว ทำให้หลอดลมหดตัว กระตุ้นการหดตัวของกล้ามเนื้อเรียบ คลายกล้ามเนื้อเรียบ บีบมดลูก ทำให้มดลูกคลายตัว ทำให้อุณหภูมิกายลดลง

การทดสอบความเป็นพิษ พบว่าการฉีดสารสกัดด้วยเอธานอล 50% เข้าช่องท้องขนาดที่ ทำให้หนูถีบจักรตายร้อยละ 50 มากกว่า 1 ก/กก. ส่วนการฉีด paniculatin ซึ่งเป็น glycoside จากหัวผักบุ้งรั้วขนาด 867.4 มก/กก. เข้าช่องท้อง หนูถีบจักรจะทำให้หนูตายไปครึ่งหนึ่งภายใน 48 ชม.

ด้านการเป็นไม้ประดับ ความน่าสนใจของไม้เถาต้นนี้คือ เป็นไม้เถาล้มลุกขนาดเล็ก มีเถายาวเลื้อยพาดพันไปได้บนค้างหรือรั้วหรือสิ่งก่อสร้างใบเขียวสดตลอดปี รูปใบมีหยักเว้า 5 แฉก ที่เด่นและสวยงาม ให้ดอกตลอดปี ดอกสีม่วงสวยสดใส ดอกดก ทนนานพอสมควรกว่าจะร่วงโรย ถือได้ว่าเป็น มอร์นิ่งกลอรี่ เมืองไทย สามารถปลูกประดับแบบขึ้นซุ้มได้อย่างดี