Site hosted by Angelfire.com: Build your free website today!

ชำมะเลียงบ้าน

ชื่อพื้นเมือง ชำมะเลียงบ้าน ชะมะเลียง พุมเรียง พุมเรียงสวน ชุมเรียง มะเต้า (ภาคเหนือ) พูเวียง (นครราชสีมา)

ชื่อวิทยาศาสตร์Lepisanthes fruticosa (Roxb.) Leenth.

ชื่อวงศ์ เงาะ SAPINDACEAE

ชื่อสกุลไม้ Lepisanthes Blume

นิเวศวิทยาและการกระจายพันธุ์
ในประเทศไทย พบขึ้น ตามป่าโปร่งทั่วไปในที่ราบ ที่ลาดเนิน หรือปลูกไว้กินผลตามบ้าน ในต่างประเทศ พบทั่วไป ในอินโด-ไชนา มาเลย์-เพนนินซูลาร์

ลักษณะทั่วไป
ต้นไม้ เป็นต้นไม้ ขนาดเล็ก สูง 4 - 7 ม. ลำต้นมีเปลือกสสีน้ำตาล แตกเป็นร่อง เรือนยอด เป็นรูปทรงกรวย แคบหรือรูปทรงกระบอก ปกติเป็นต้นเดี่ยว มากกว่าแตกเป็นกอ กินพื้นที่แคบ ๆ สัดส่วนของใบยาวเกือบตลอดทั้งลำต้น ใบ เป็นใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ เรียงตัวสลับรองลำต้น ใบย่อยรูปรีขอบขนาน สีเขียวเข้ม ปลายใบเว้า บุ๋มเล็กน้อย โคนใบสอบเข้า ใบย่อยออกตรงข้ามกันเล็กน้อย 5 - 7 คู่ แผ่นใบเกลี้ยง เป็นมัน ขอบใบเรียบ ขนาดใบย่อย กว้าง 2 - 3 ซม. ยาว 7 - 12 ซม. ก้านใบย่อยสั้น ใบอ่อน สีเขียวอ่อนแกมสีเหลือง ก้านใบย่อยสีแดง มีหูใบกลมตรงซอกใบประกอบ หูใบมีเส้น ดอก เป็นช่อเล็กแบบกระจะ ห้อยลง จากบริเวณกิ่งและลำต้นดอกย่อยแต่ละช่อมีทั้งดอกสมบูรณ์เพศและไม่สมบูรณ์เพศปนกัน ช่อดอก ยาว 10 - 20 ซม. กลีบรองกลีบดอกมี 5 กลีบ รูปรี กว้าง 3 - 4 มม. ยาว 5 - 6 มม. มีสีแดงถึงสีม่วง แยกกันเป็นอิสระ กลีบดอกมี 5 กลีบ แยกกัน ที่ฐานจะเรียวเล็ก ดอกเพศผู้มีเกสร 8 อัน ติดอยู่ด้านหนึ่งของฐานรองดอกที่นูนขึ้น ยาว 3 - 4 มม. มีก้านชูอับเรณูสั้น ๆ ดอกเพศเมียมีเกสร 1 อัน รังไข่ติดอยู่เหนือฐานรองดอก มีเกสรผู้ไม่เจริญ 8 อัน ติดอยู่รอบ ๆ รังไข่ รังไข่มี 3 พู แต่ละพูมี 3 ช่อง แต่ละช่องมีไข่ 1 หน่วย ผล รูปหัวใจ มีร่องตรงกลางแบ่งเป็นสองพู เป็น ผลสด แบบกล้วย ห้อยลงจากกิ่งหรือลำต้น ผลสด สีเขียว ผลแก่ สุกสีแดงดำสีเหมือนลูกหว้า ขนาดผล 2 - 3 ซม. แต่ละผลมีเมล็ด 1 - 2 เมล็ด รูปไข่ปนรูปขอบขนานกว้าง 1 - 1.5 ซม. ยาว 2 - 2.5 ซม. ก้านผลยาว 0.7 - 1.4 ซม. ระยะเวลาในการออกดอกและเป็นผล ออกดอกระหว่างเดือน ธันวาคม-มกราคม และเป็นผลระหว่างเดือน มีนาคม-เมษายน การขยายพันธุ์ โดยการเพาะเมล็ด

การใช้ประโยชน์
ด้านเป็นพืชอาหาร ส่วนที่ใช้เป็นอาหารคือ
ผลสุก รสหวาน มีเนื้อหุ้มเมล็ดสีดำแดง ปริมาณคุณค่าสารอาหาร ยังไม่มีรายงาน
ด้านสมุนไพร ส่วนที่ใช้เป็นสมุนไพรและมีสรรพคุณดังนี้
ราก รสเมาเบื่อเย็น แก้ไข้เหนือ ไข้สันนิบาต แก้ไข้ร้อนใน กระสับกระส่าย แก้ไข้พิษ ไข้กาฬ

ข้อมูลการวิจัยที่สำคัญ ไม่มีรายงานการวิจัย

ด้านการเป็นไม้ประดับ ความน่าสนใจของไม้ต้นนี้คือ เป็นไม้ต้นขนาดเล็กมาก รูปทรงต้นเป็นรูปกรวยูงหรือทรงกระบอก ไม่มีกิ่งก้านสาขาที่เกะกะ ใช้พื้นที่แคบ ๆ ใบเขียวเข้มตลอดปี เมื่อผลิใบใหม่สีเขียวอ่อนแกมเหลืองสดใส แต้มด้วยก้านใบและประดับด้วยหูใบดูแปลกตา ผลกินได้และให้สีสวยนิยมใช้ในการจัดสวนตามบ้าน สถานที่ราชการ อีกทั้งยังปลูกเป็นพืชอาหารสัตว์ป่าในป่าอนุรักษ์ได้