24 Nisan 958

Dear Mr. Charles Whithy,

Cart Fondation'dan azge1ismis ulkelerde inceleme ge-

zisine gitmis olan, sizden baska, kurulumuzun butun uye-

leri donmus1erdir. Dort aydan beri sizden hicbir haber ala-

madigimizdan merak icindeyiz. Cevabinizi bekliyoruz.

Saygilarimizla

*

28 Nisan 958

Centlemen,

24 nisan tarihli mektubunuz icin tesekkur ederim. Sim-

diye kadar sizlere bir haber veremedigim icin cok mutees-

sirim. Gorusmem ve bilgi almam icin bana adresleri veri-

len kisileri, buradaki surekli bayramlardan dolayi dort ay-

dan beri biturlu bulup konusamiyorum.

Cart Fondation tarafindan bana verilen odevi yapama-

dan donmek istemedigim icin, bugune kadar kaldim. Pek

yakinda Bay Sikti ve oburleriyle gorusebilecegimi umu-

yorum.

Faithfully yours

Charles Whithy

1 Mayis 958

Kiymetli mektubunuzdan bizimle saka ettiginiz anla-

siliyor. Hicbir memlekette dort ay suren bayram olamaya-

cagina gore, hic olmazsa mayis ayi icinde Bay Sikti ve obur-

leriyle konusarak incelemelere devam edeceginizi ve Tur-

kiye'nin neden az ge1istigini bildiren raporla birlikte kisa

zamanda. doneceginizi umuyoruz.

Yours, sincerely

*

5 Mayis 958

Sayin Baylar,

Son mektubunuzun yazi1digi 1 Mayis gunu, ben de

burada Bay Sikti'yi aramaktaydim. Ancak 1 Mayis tarihi

Turkiye'de Bahar Bayrami o1dugundan, Bay Sikti ile go-

rusmek de mumkun olmadi. Bununla beraber, Bay Sikti'

nin arkasini hic birakmiyorum. Bayram olmayan bir gun-

de kendisiyde gorusmemin mumkun o1acagini umarim.

Ben size gecen mektubumda, burda bayramlar dort ay

suruyor diye bisey yaz.madim. Bayramlar munasebetiyle,

dort aydan beri Bay Sikti Sarli ile gorusemedigimi yazdim.

Bu iki soz arasindaki buyuk farka ozellikle dikkatinizi ri-

ca ederim. Henuz umudumu kesmis degi1im, 6 mayis gu-

nu Bay Sikti yada oburleriyle konusabi1ecegimi umuyorum.

Sincerely yours

C. Whithy

*

18 Mayis 1958

Dear C. Whithy,

6 mayis gunu Bay Sikti ile gorusebi1eceginizi bildiren

mektubufluzu alinca buradaki butun arkadaslar cok se-

vinmistik. Fakat bugune kadar sizden yeni bir cevap ala-

mayisimiz, bizi yeniden duskirik1igina ugratti. Cevabinizi

merakla bekliyoruz.

Cart Fondation

*

2 Haziran 1958

Sayin Baylar,

Evet, 6 Mayis gunu Bay Sikti ile gorusmeyi umdugu-

mu sizlere yazmistim. Ancak o gun Bay Sikti'nin evine gi-

dince, kendilerinin evde bu1unmadigini ogrendim. Cunku

6 Mayis "Hidrellez" denilen bir gundur. Boyle bir gunde

burda hic kimse evinde ve isinde bulunmaz. Bir kart bira-

karak, 15 Mayis gunu ziyaretlerine ge1ecegimi bildirdim.

15 Mayis gunu "Hava sehitleri Ihtifali" oldugundan, Bay

Sikti'nin o gun nutuk verecegini telefonla soyleyerek ran-

devuyu iptal ettiler. 19 Mayis sabahi, randevu almak icin

telefon ettim. 19 Mayis da "Spor ve Genclik Bayrami" ol-

dugundan gorusmemiz baska bir gune kaldi. Ödevimi ih-

mal ettigimi sanmamanizi rica ederim. Bay Sikti'yi siddet-

le takip ediyorum. Haziran ayi icinde bayram olmayan bir

gun kendisiyle mutlaka gorusecegimi umuyorum.

Sincerely

Charles Whithy

*

27 Haziran 1958

Dear Mr. Whithy,

Haziran ayi icinde Bay Sikti ve oburleriyle mutlaka go-

ruseceginizi bildiren mektubu almis ve butun arkadasdar

bu mujdenizden dolayi, sevinmistik. Haziran ayi gectigi

halde, sizden yeni bir mektup alamayinca yeniden umut-

suzluga dustuk. Cok rica ederiz, Bay Sikti yada arkadas-

lariyla gorusmeniz mumkun olmayacaksa, baskalariyla go-

rusup bilgi aliniz. Cevabinizi bekliyoruz.

Saygilanmizla.

*

18 Temmuz 1958

Baylar,

Size mutlaka iyi bir haber verebilmek icin, cevabimi ge-

ciktirdim. Size hemen mujdeyi vereyim ki, bikac gun icin-

de Bay Sikti Sarli ve arkadaslanyla gorusebilecegim. Isin

arkasini biraktigimi sanmayiniz. 14 Haziran gunu kendi-

lerine gittimse de, 14 Haziran "Toprak Bayrami" oldugun-

dan, maalesef gorusemedik. Iki gun sonra bir daha gittim-

se de arife oldugunu ogrenip geri dondum. Daha ertesi gun

bayramdi. Kurbay Bayraminda rahatsiz etmek olmazdi. 20

Haziran'a kadar, dokuz gun suren Kurban Bayraminda da

gorusemedik.

Mektubunuzun geldigi 1 Temmuz gunu az kalsin Bay

Sikti ile gorusmemiz mumkun olacakti. Fakat 1 Temmuz

gunu Kabotaj Bayrami oldugu icin maalesef yine goruse-

medik. Arkasini biraktigimi sanmayiniz. Dun yine gittim.

Fakat 17 Temmuz gunu "Asura gunu" denilen dini bigun

oldugunu ogrenince rahatsiz etmeyi dogru bulmadim.

Bay Sikti ve arkadaslariyla gorusmem mumkun olmaz-

sa baskalariyla gorusmemi tavsiye ediyorsunuz. Bu benim

de aklima gelmedi degil. Fakat, sekiz aydan beri Bay Sikti

nin pesindeyim. Hemen hemen, butun bayramlar bitmis

sayilacagindan kendisiyle konusmaktan vazgecersem, bu-

tun bu emeklerim bosuna gidecektir. Bundan baska, yeni-

den konusmak istediklerimi bulmak icin de bir sekiz ayin

daha gececegini unutmayiniz. Bu yuzden her ne pahasina

olursa olsun, bayramsiz bir gune rast getirip Bay Sikti ile

konusmaya azmetmis bulunuyorum. Temmuz ayi cikmadan

sizlere cok iyi haberler verecegimi ummaktayim.

Charles Whithy

*

2 Eylul 1958

Mr. Charles Whithy,

Temmuz ve Agustos aylari da gectigi halde sizden yine

bir haber alamadik. Cok acele mektubunuzu bekliyoruz.

*

10 Eylul 1958

Centlemen,

Sizlere kisaca son iki ay icinde burdaki calismalarimi

anlatayim. Önceki mektubumda da yazdigim gibi, 23 Tem-

muzda Bay Sikti'ya gittim. 23 Temmuz, Mesrutiyetin ilani-

nin yildonumu oldugu icin, ogIeden once kendisini bula-

madim. Vakit kaybetmemek icin, ertesi gunu yine ogIeden

once telefonla aradim. 24 Temmuz, Lozan Gunu oldugu icin

torene gittigini ogrendim. Hic umudumu yitirmedim. En

iyisi evinde bulabilmek icin geceleyin gitmekti. Agustosun

ilk haftasinda bir gece evine gittimse de bulamadim. Fistik

gecesi varmis, oraya gitmisler. Bay Sikti'nin dogdugu ilde

bol fistik yetistiginden yilda bir gece Fistik geœsi yapilir-

mis. Ertesi gunu de esinin yas gunu oldugundan goruse-

medik. Hic yilmadan uc gun sonra bir daha gittim. O gun

Bay Sikti'nin babasinin ruhuna mevlut okutuldugundan

camiye gitmis, konusamadik. Ondan sonra da 30 Agustos

geldi. Zafer Bayrami idi. Kendisini bulamadim. Dun yine

gittim. 9 Eylul'de Izmir'in Kurtulus Bayrami oldugu icin

torene gittigini ogrendim. Cok siddetle takip ettigime lut-

fen inaniniz. Saygilarimla.

*

8 Ekim 1958

Mr. Whithy

Cart Fondation, bulundug'unuz ulkenin neden azgelis-

mis oldugunu incelemekten vazgecmis bulunuyor. Zahmet-

leriniz icin tesekkur eder, buradaki odevinizin basina don-

menizi rica ederiz.

Cart Fondation

*

6 Kasim 1958

Centlemen.

Son mektubunuzdan, burada inceleme yapmam icin

Cart Fondation'un vermekte oldugu paranin bundan son-

ra kesildigini anliyorum. Ancak bir yillik emegimin bosa

gitmemesi icin masrafimi kendim odeyerek calismalarima

devam edecegim ve kanimin son damlasina kadar Bay

Sikti ve arkadaslariyla konusmak icin ugrasacagim. Cun-

ku bu ulkenin neden azgelismis oldugunu ben de siddetle

merak etmeye basladim. Bunu mutlaka ogrenmeliyim.

Son mektubunuza ragmen burada bos durmayip nasil

calistigimi anlatmak icin kisa bir rapor veriyorum. 15 Eylul

Barbaros Gunu oldugundan Bay Sikti'yla gorusemedimse

de en sonunda 27 Eylul gunu calustigi yerde bulunacagini

ogrendim. 27 EyIul de Dil Bayramiyimis. Umudum Ekim

ayina kalmisti. 6 Ekim, Istanbul'un Kurtulus Bayrami o1-

dugu icin yine gorusemedik. Üc gun sonra gittim. Bay Sik-

ti'nin evliliklerinin yildonumuymis. 28 Ekimden sonra da

uc gun Cumhuriyet Bayrami oldugundan bayram gunu ra-

hatsiz etmek olmazdi. Ister istemez Kasim ayinin gelmesi-

ni bekledim.

Bu bikac gun icinde Bay Sikti'yi, iki bayram arasi kis-

tunp konusabilecegimi, ulkesinin neden az gelismis oldu-

gunu ogrenecegimi umuyorum. Saygilarimla.

*

2 Aralik 1958

Dear Mr. C. Whithy,

Her ne kadar Cart Fondation'un azgelismis ulkeleri in-

celeme fonu coktan kapanmissa da, bulundugunuz ulkenin

neden azgelismis oldugunu bizler de cok meraka basladi-

gimizdan, calismalannizdan bizi de haberdar ederseniz

cok memnun kaliriz.

Saygilarimiz1a

*

18 Aralik 1958

Baylar,

Buradaki calismalarim kisaca sunlardir: 10 Kasim bu-

yuk matem gunu idi. Üc gun bu buyuk acinin gecmesini

bekleyip, 13 Kasim gunu Bay Sikti'yi aradim. Ankara'da

hukumet merkezinin kurulus yildonumu Icin Ankara'ya

gittigini ogrendim. Bir hafta sonra donduyse de, maca git-

tiginden yine bulusamadik.

Ic gun sonra da cocugunufl dogum gunuydu. Boyle

bir gunde kendisini mesgul etmeyi dogru bulmadim. Aralik

ayini bekledim. 17 Aralik Mevlana gunu icin Konya'ya git-

tiginden donusunu beklediiri. Ondan sonra da Insan Hak-

Uari Evrensel Bildirisinin yildonumu bayrami vardi. O bay-

ram da bitince havalar sogumus oldugundan sineklerle mu-

cadele basladi. 1958 yili calismalarim bundan ibarettir. Ye-

ni yila buyuk bir umutla giriyorum. Nasil o1sa bayramsiz,

torensiz, yildonumsuz, macsiz bir gunde Bay Sikti'yi bir

yerde kistirip, neden az gelistik1erini kendisinden ogrene-

cegim.

Sincerely Yours

Charles Whithy

*

28 Subat 1959

Sayin Mr. C. Whithy,

Bizi cok merakta birakan son mektubunuzdan sonra

uzun zamandir sizden hicbir haber alamadik. Merak ve

endise icindeyiz. Cart Fondation

*

10 Mart 1959

Sayin Baylar,

1959 yili bana cok umutlu gorunuyor. Bu yil icinde na-

sil olsa, Allahin izniyle, Bay Sikti ile gorusebilecegime ina-

niyorum. Son calismalarimi kisaca anlatirsam, siz de ar-

tik nerdeyse Bay Sikti ile konusabilecegime inanirsiniz.

1 Ocak yilbasi oldugu icin gitmedim. Ondan sonra Regaip

kandili geldiginden rahatsiz etmedim. Ondan sonra Birinci

Inonu Zaferinin yildonumuydu. Gitmeyi uygun bulmadim.

Butun umudumu Subat ayina bagladim. 4 Subatta git-

timse de o gun Mirac kandili oldugundan Sikti Bey'in pro-

pagandaya ciktigini ogrendim. Iyice arastirip 10 Subat gu-

nunde hicbir bayram olmadigini ogrenince sevindim. He-

men gittimse de, o gun de pilav gunuymus. Sikti Bey'in ye-

tistigi okul, 10 Subat gununu pilav gunu yapmis. Sikti Bey

de oraya gitmis. 22 Subat Berat kandiliydi. Gitmedim. Ya-

rin gidecektim. 11 Mart gunu de ramazanin basladigini

ogrendim. Bundan sonraki calismalarimi yine bildiririm.

Saygilarimla,

C. Whithy,

*

Sayin Baylar,

Iki yildan beri burda ne Bay Sitki ile, ne de baskala-

riyla, bayram olmayan bigun bulup da konusabilmek be-

nim icin mumkun olmadi. Ramazan gecti, uc gun Seker

Bayrami basladi. 12 Nisanda bayram bitince, bikac gun de

bayram yorgunlugu gecsin diye bekleyip gittim. Bugun

23 Nisan Cocuk Bayrami, Sikti Bey bulunmaz dediler. Ya-

rin burdan ayriliyorum.

C. Whithy

*

Iktisat Profesoru Charles Whithy, Amerika'ya dondu.

Cart Fondation kurulu, incelemeleri hakkinda bir konfe-

rans vermesini istedi. Mr. Charles Whithy, onlara,

-Gentlemen, dedi, cok calistim, cok ugrastim. ama bayramlardan

vakit bulup da kimseyle konusamadim ki, o ulkenin neden azgelismis

oldudunu ogrenebileyim. Onun icin hicbirsey bilmiyorum. Ve neden

azgelismis olduklarini son derece merak ediyorum.

NOT: Bana bu kitabin yukarida okudugunuz birkac parcasinin

musveddesini gonderen Amerikan editorune bir mektup yazarak,

bu kitabi yayimlamamasini rica ettim. Bakalim, sayin editor, bu ricami

yerine getirecek mi?