Site hosted by Angelfire.com: Build your free website today!

DOZAJ NEDİR
Dozaj yıllardır pedigri değerlendirmesinde en popüler metod olarak kullanılmaktadır.
Basitçe atın potansiyelini,pedigrisindeki "ilk dört jenerasyon aygırlarını"temel alır.
Dozaj Kavramı yüzyılın başlarında ilk defa Albay J.J.Vuillier tarafından ortaya atılmıştır.Albay daha sonraları Avrupalı pedigri uzmanları ile yaptığı çalışmalar neticesinde bir şey keşfetmiş..."Pedigri araştırmalarında adı geçen bir çok aygırdan farklı olarak;bir kaç aygır ve bir kısrak isminin(Pacohontas) sıkça tekrar edildiği gerçeği....".Bu etkileyici isimler daha sonraları ilk"CHEFS DE RACE" olarak adlandırılacaktır.
Dr.Francesco Varola olayı daha da ileri götürerek "Bakışaçısı Analizi" kavramını ortaya atmıştır.
"CHEFS DE RACE" lerin hangi özellikleri var ise bunlar bir sonraki nesillere geçme eğilimindedir.
Bundan hareketle "CHEFS DE RACE" aygırlarını Brilliant'dan Professional'e kadar sıralamış ve kişiselleştirmiş;Dozaj kavramını geliştirmiş,bunu oluştururken de çok fazla sayıda at jenerasyonlarını baz almıştır.
1870 lerin başlarında Dr.Steven Roman Dozaj'ı daha da ileri götürmüş Galton Kanunu'nu (Kişi ne kadar bir pedigriye yakın olursa ,kişinin etkilenmesi de o oranda fazla olur)u baz alarak jenerasyon sayısını dört ile sınırlamıştır.
Buna göre aygırların bulundukları jenerasyonlara göre puanlar verilmiş;Birinci jenerasyona 16,ikinci jenerasyona 8,üçüncü jenerasyona 4, dördüncü jenerasyona 2 ......Eğer aygır iki kategoride de yer alıyorsa ki çoğu yer alıyor,puanlar ikiye bölünüyor....
Ayrıca Roman Varola'nın ortaya çıkardığı Bakışaçısı Gruplarını oluşturan kategorilerin bazılarını elemine edip,Varola'nın hiç dokunmadığı "Dayanıklılığa"başka bir tanımlama getirmek suretiyle yeni bir guruplama sistemi oluşturmuş...
Buna göre "CHEFS DE RACE"LER beş guruptan oluşacak: BRILLIANT--INTERMEDIATE--CLASSIC--SOLID--PROFESSIONAL... Aşırı hızdan--Aşırı Dayanıklılığa doğru bir sıralama söz konusu.

DOZAJ PROFİL
( DP )
Roman'ın(Dozaj Profili) i pedigri içindeki dört jenerasyon da yer alan "CHEFS DE RACE" aygırların bulundukları jenerasyona göre aldıkları puanların toplamıdır.
Örneğin SKY CLASSIC'in Dozaj Puanı yani DP'si 11-3-19-9-0 = 42 dir.
İçinde bulunduğumuz yüzyılın başından beri yetiştiricilikte olan gelişmeler özellikle ABD de hız faktörünü dayanıklılık faktörüne dominant kılmıştır.Başka bir deyişle GALLANT FOX'un DP si gibi bir profili : 0-0-16-8-4 = 28 bulmak oldukça zordur.
Günümüzde ise safkanların DP lerinde daha ziyade sol tarafta bulunan hız faktörlerine daha sıkça rastlanmaktadır.Baş aygırlarımızdan DANZIG'in DP' sini 15-11-14-0-0 = 40 buna örnek gösterebiliriz.
Dikkat edileceği üzere DP' deki ilk iki rakkam hız faktörünü,son iki rakkam ise dayanıklılık faktörünü temsil eder.
Ortadaki rakkam ise her iki faktörün karışımıdır.
Dozaj Profilin hesaplanabilmesi için beş ayrı kategorideki aygırların bilinmesi gerekir.
"CHEFS DE RACE"listesine giren isimlerin yarış kariyerlerinin çok parlak olması zorunlu değildir.Önemli olan verdiği yavrularının yarış ve damızlık kariyerleridir. Dolayısıyla bir aygırın
"CHEFS DE RACE" listesine girebilmesi için uzunca bir süre gereklidir.

DOZAJ INDEKS
( DI )
Dozaj Indeks , profil içinde yer alan hız faktörünün dayanıklılık faktörüne olan oranıdır:DI
SKY CLASSIC'in DI' sı 1.27 dir Kuzey Amerika'da yetiştirilen safkanların ortalama DI'ları 2.40 tır.
DI ne kadar yüksek olursa , o safkanın hız faktörüde o oranda yüksektir.
DI'sı 4.00 ve yukarı olan safkanlar ABD nin klasik mesafesi kabul edilen 2000 metre de verimli olamazlar diye kabul edilir.

CENTER OF DISTIRIBUTION
MERKEZİ DAĞILIM
CD
Teorik olarak DI gibi CD için de değeri büyüdükçe söz konusu safkanın uzun mesafeye yatkınlığı azalır denilebilir.
ABD de averaj CD +0.70 dir.
Bununla beraber efsane at MAN O'WAR 'ın CD si 1.17 olmasına rağmen eğer yaşasaydı hiç durmadan koşabilirdi.Diğer bir durum SECRETARIAT'ın CD si +0.90 olmasına rağmen yani ABD averajının üstünde olmasına karşın 2400 metre kum pist rekoru hala kırılamadı.
Yazar ve yetriştirici Abram Hewitt şöyle demiş"Tanım olarak dozaj çalışmaları sadece CHEFS DE RACE atlar ile kısıtlanmıştır bu listeye girmeyen öyle safkanlar var ki bunlar da bir sonraki jenerasyona önemli oranda etki ederler."Tabii bunların dikkate alınmaması da yanlış değerlendirmelere yol açar.
Sonuç olarak da DOZAJ KAVRAMI nın üstesinden gelebilmek bilim olduğu kadar sanattır da..
Sn Gürkan Vidinli'nin BANKO dergisindeki yazısı
TÜRKİYE DE YETİŞEN SAFKANLARIMIZI DOZAJ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİRKEN SAFKANLARA KENDİMİZ PUAN VERMEK GEREKİR;ÖRNEĞİN KILIÇASLAN YAVRULARINI UZUN AYTUDOR YAVRULARINI DA SÜRAT PUANI VERMEK GEREKİR.

Tüm Hakları Saklıdır. 2005 © İstanbul - Teoman D
teomand@teomand.com