Site hosted by Angelfire.com: Build your free website today!
 
 

-dünya görüşü-

Mahzuni Şerif'i daha yakından tanımak için aşağıdaki yazıyı ve Mahzuni'yi Anlamak adlı yazıyı okumak iktiza eder.

Yüzyillarca Alevi-Bektasi Halk Ozanlari; yasadiklari toplumun; deger
yargilarini, yasamdaki sinifsal çeliskileri, yasadiklari bölgenin cografi
kosullarini, halkin sevinçlerini, üzüntülerini, acilarini, kederlerini,
yoksulluklarini, varsilliklarini, korkularini, savaslarini en ince duygularla,
estetik degerler katarak anlatan halk bilimi insanlaridir. Bunlara birçok
örnek verilebilir. Pir Sultan Abdal, Sah Hatayi, Kul Hikmet, Kaygusuz
Abdal, Nesimi, Karacaoglan, Yunus Emre, Seryani, Ruhsati, Asik Veysel,
Sah Turna, Muhlis Akarsu,...bg. daha yüzlercesi sayilabilir.


...Mahzuni; son siir kitabi olan "Dolunaya Tül Düstü" isimli eserindeki
giris bölümünde; kimligi ve dünya görüsü hakkinda söyle demektedir:

"Ben Alevi bir aileden gelme oldugum için kök kültürümde
Alevi ve Bektasilik yatar". Siyasi rengime gelince; "ben
demokrat solcu bir ozanim". Ancak "insan sevgisi din
anlayisimda en büyük isimdir". açiklamasinda bulunuyor.

...Mahzuni Serif'te toplum ve insani etkileyen her seyi bulmak olasidir.
Öyleki onda bilim vardir, soru vardir, sorgu vardir, felsefe vardir,
köy vardir, sehir vardir, devlet vardir, millet vardir, dogruluk vardir,
baris vardir, yigitlik vardir, güzellik vardir, erdem vardir, zam vardir,
zulüm vardir, zevzeklik vardir, nakkaslik vardir, yuh vardir, övgü vardir,
memleket vardir, direnç vardir, yol vardir, baskaldiri vardir, ögüt vardir,
dünya insanligina seslenis vardir, okul vardir, su vardir, dogum vardir,
ölüm vardir, soyanlar vardir, seref vardir, ceylan vardir, haci-hoca-dede
vardir...vs. kisacasi ne ararsan vardir.
Görüldügü gibi Mahzuni Serif çok yönlü bir ozanimizdir.

...Gazeteci yazar Süleyman Yagiz Mahzuni'nin hakkinda söyle diyor:

"Mahzuni'nin hemen her dizesinde çok ince duyarliliklar, hassas
ölçüler, zorlu begeniler ve hem olagan hem de olaganüstü öyküler vardir

------------------ Mahzuni Serif'in Inançsal Kimligi -------------------

Aleviler; Osmanli tarihinden (Kanuni'den) bu yana özellikle ortadoks sünni
kesimi tarafindan horlanmisv, ezilmis, baski görmüs, dislanmis... bg. zorla
asimile edilmeye çalisilmistir. Bu tarih aleviler açisindan Osmanliya karsi
bir baskaldiri tarihidir. Yapilan baski ve zulüm karsisinda kuskusuz
kimligini koruyamayan aleviler olmustur, ser verip görüsünden dönmeyen
binlerce alevinin oldugu da bir gerçektir. Bunlar tarihte yerlerini almistir.
Iste Mahzuni de bunlardan birisidir. Tüm baskilara karsi alevi-bektasi
kimligini koruyan, bu kimlikten onur duyan, bu kimlikten ödün vermeyen,
bu kimlikle evrensellige ulasan bir ozandir. Gerek tutucu aleviler, gerekse
bagnaz sünniler tarafindan inançsal kimligine iliskin yöneltilen elestirilere
Mahzuni gerekli yanitlari vererek gerçek kimligini ortaya koyuyordu. Iste
kendisinin dilinden, kendi kimligini ve kendi inançsal yönünü anlatan...

Siirlerinden biri: Beni merak edip süphe duyanlar
Kendin bilmezlerin telasiyim ben
Aslim Horasan'dan topragim Afsin
Elbistan düzünün bir tasiyim ben
Bir gün asik'larin kara gününde
Ah çekip dolastim sevda çölünde
Kuran'da okudum mursid önünde
Saz çalip söyleyen Bektas'iyim ben

...Mahzuni gerçek aleviligin; insanin içinde oldugunu; aleviligin insansever,
barissever, esitlikçi ve toplumcu bir düsünceyi savundugu ve yalani, dolani,
sömürüyü, üçkagitçiligi, namussuzlugu, adeletsizligi, erdemsizligi,
hosgörüsüzlügü, bagnazligi, seriatçiligi,sekilciligi...vb. ret ettigini;...
...ben aleviyim demekle alevi olunamayacagini.

Siirlerinden birinde Söyle dile getiriyor:

Bana bir sünni demisler
Ben alevi olamam ki
Isim gücüm yalan dolan
Ben alevi olamam ki
Eger böyle isen dostum
Sen alevi olamassin

On iki imami haktir
Bende layik imam yoktur
Aleviyim diyen çoktur
Ben alevi olamam ki
Olsam da bilemem ki
Bilsem bile süremem ki

Cahil cahil muska yazdim
Yapip yapip ikrar bozdum
Muhammed'e kuyu kazdim
Ben alevi olamam ki

Olsam da bilemem ki
Inan ki bulamam ki

Ali yalan söyledi mi?
Yetim hakkini yedi mi?
Iyiye kötü dedi mi?
Ben alevi olamam ki
Olamam ki olamam ki
Olsam da bilemem ki

 

Mahzuni Serif...Her seyin tanri; tanrinin ise her sey oldugu düsüncesini;
evrenin aslinda Tanrinin kendisi oldugunu belirtmekte ve tümtanrici bir
yaklasimda bulunmaktadir. Bugün ne bilim Tanrinin yoklugunu tam olarak
kanitlayabilir nede din Tanrinin varligini tam olarak kanitlayabilir. Insan
ancak soyut kavramsal çikarsamlarla birtakim yorumlar yapabilir. Bu da
ancak o kisinin kendi dünya görüsüyle ilgili bir yaklasimi sergiler...
Ozanimiz evrenin bir yaraticisinin oldugunu ( deist bir yaklasim )
söylemektedir ve buna inanmaktadir. Bakiniz su siirinde bunu
açiklikla dile getiriyor.

Dostlar ben Allah'i inkar etmedim
Bu sekilde hayvan kalana çattim
Seriati savdim, yere yatmadim
Gösterise namaz kilana çattim.

Ne sakal ne biyik dosta yetirir
Ne dua ne telkin canlar bitirir
Ne muska ne divit Hak'ka götürür
Ben canli içinde yalana çattim.

Mahzuni Serif...olay ve olgulari siirlerinde sorgulayan, arastiran, kafa
yoran bir ozanimizdir. Olanla yetinmeyen, daha çok seyi ögrenmeye,
ögrendiklerini ögretmeye çalisanbir kisiliktir. Bakin bir baska Siirinde
Tanri'nin varligini da sorgulayan misralarini görüyoruz.:

Cennet çevresinde sur çevrilmedi
Ne kapisi ne de tokasi yoktur.
Kullar senedini dünyada alir
O sirat'in iki yakasi yoktur.

Dünya yokken bosluk ise kainat
Bosluklar kimlere ederdi biat
Gerçi beni sevmez ama seriat
Gel görki bilimin sakasi yoktur.

Gene tanri varsa tanridan önce
Bu hesabi nasil tuttun gönlünce
Bir varlik kendini yapar mi sence
Zamanin bos yere akasi yoktur.

Mahzuni nedense sükür biter mi
Cenabi mevlaya zikir biter mi
Sen baslar kesersin fikir biter mi
Gönlümün gerçekten çikasi yoktur.

Bu eserinde ozanimizin cennet ve cehennemin bu dünyada adlandirildigini,
...Sirat diye bir köprünün olmadigini, köprülerin yasadigimiz dünyada
bulundugunu ve bunlarin insanlar tarafindan yapildigini vurgulamaktadir...

Görüldügü gibi Mahzuni'ye daha önce deist bir ozandir dememize râgmen
bu siirinde Tanriyi sorguladigini görmekteyiz. Bu bir çeliskidir. Ama her
insanda bu tür çeliskilerin olmasi çok dogaldir. Tam tersine bu tavir
arastiran, sorgulayan, aldigi ile, ögrendigi ile yetinmeyen daha çok
örenmeye çalisan bir bilimsel kafanin belirteci olarak degerlendiriyorum.


------------- Mahzuni Serifin Insancil ( Hümanist ) Kisiligi -----------

Mahzuni Serif'in eserleri titiz bir sekilde incelendiginde en önemli yönünün
o'nun büyük bir insansever oldugugörülecektir. Bu dogru bir saptamadir.
Benim dinim "Insana sevgidir" diyen bir ozanimizdir. Mahzuni Serif büyük
bir hümanist ozanimizdir. Öyleki hemen her siirinde insanseverligin,
hosgörünün satirlarini buluruz. O'nun için önemli olan insanin yasam
hakkidir. Hiçbir neden insan'i öldürmenin bahanesi olamaz. Toplumdaki sinif
kavgasi bile insan öldürmeyi hakli kilamaz. Bir hümanist için bundan daha
özgün bir görüs olabilir mi? Bakin bir siirinde söyle demektedir;

Bosa dögüsmeyin bizim yigitler
Sizi vurduranlar vurulmuyor ki
Kim bilir nerde hangi koltukta
Kömürde tarlada yorulmuyor ki

Ayni baba dölü ölen öldüren
ölenle öldüren iti güldüren
Yokmuidi bunu size bildiren
Vur diyenler burda görülmüyor ki

Isçiyi isçiye düsüren zalim
Boynumuzda boza pisiren zalim
Bu kadar bardagi tasiran zalim
Gözümüz önünde serilmiyor ki

Yeni adi çikmis sag ile sol'un
Tarihte borcu yok kullara kul'un
Iki yani birdir yaptigin çul'un
Bilirsin ölenler dirilmiyor ki

Mahzuni der nedir hak'kin davasi
Insana benzer mi köpek mayasi
Tükensin de bitsin su sinif kavgasi
Sinifsiz bir okul kurulmuyor ki

...Ozanimizin içten söyledigine inandigim; tüm benligi ile savunduguna
inandigim, baris, hosgörü ve ayrimsiz bir dünya özlemini yansitan su
iki kitayi okuyalim;

Tabuttaki insan gibi ölemem
Derdim vardir onun için gülemem
Ben insanin degerini bölemem
Dogu-bati-gavur-müslüm bir bana

Tahammül dünyanin basidir basi
Dost için akittim gözümden yasi
Halka ögrettigini yapmayan kisi
Dört kitap okudum dese de kör bana

burada verilen ileti'de özgün ve katiksiz bir hümanizm vardir. Insanlari
birbirine düsman eden, senlik, benlik duygusunu arttiran, düsmanligin
nedeni olan; dogu-bati-gavur-müslüman ayrimi degil mi?...

...Yine bir baska siirinin ilk iki dörtlügünde belirttigi gibi;

Iki gönül bir olunca
Bayram olur seyran olur
Bir dost bir dosta gelince
(Insanlar gerçek dost olunca)
Bayran olur seyran olur

Aktı kanım ılık ılık
Biz yalancı kör değilik
Aradan kalksa ikilik
Bayram olur seyran olur
Barış olur dostluk olur

...Bütün inancini ve yasamini insani yüceltmeye yönetmis bir insan olarak
Mahzuni çagimizin bu yöndeki en büyük halk ozanidir desem abartma olmaz

Bakin eserlerine; ...yobaza karsi koymus, insani sömürenleri
lanetlemis, insanlar arasinda ayrim yapanlara yuh çekmis, olumsuzluklari
elestirmis, insanlari öldürenleri kinamis, savaslara karsi koymus,
dünya halklarinin barisini savunmus, halkiyla beraber gülmüs, beraber
aglamis... bir ozanimizdir...
...Ozanimizin bu yönüyle ilgili bir siirini daha yazdiktan sonra bir baska
yönüne, toplumcu yönüne, deginecegiz...

Insan deryasinda hak'kin yolunda
Edep ile hür olmasi ne güzel
Bunca bilmezlerin bunca cahilin
Baslarinda pir olmasi ne güzel

Gelecegi günes olmali gencin
Ey ihtiyar basim bitmedi sancin
Tadina doyulmaz helal kazancin
Her ekmekte ter olmasi ne güzel

Adem baba varken dinler yok idi
Fitneye fesada karni tok idi
Su ikilik canimiza okudu
Tüm insanin bir olmasi ne güzel

Der Mahzuni yanlis yola yürürsem
Nefsim için toprak olup çürürsem
Insanlari ayri ayri görürsem
Gözlerimin kör olmasi ne güzel

Bu siirde söylenecek; yazilacak baska bir gerçek var mi? Bilmiyorum.
Her misrasi, her sözcügü toplumsal bir gerçegi anlatmaktadir. Savaslarin
üretimsizligin, inanç ayrimlarinin, toplumsal ayrimlarin, düsmanliklarin,
fitnenin, fesatin, nefsin...bg. seylerin nedenlerini, niçinlerini sorgulayan
bir eser var karsimizda.Yeterki o eseri özümseyerek okuyalim ve verilmek
istenen iletiyi iyi algiyalim.

------ Mahzuni Serif'in Toplumsal Kimligi ve Toplum Anlayisi -----

...Bizim ülkemizde geçmisten bugüne bu anlamda çok zengin bir Halk
ozan'lari gelenegi vardir. Yunus EMRE, Pir Sultan ABDAL, SERYANI,
Kul HIKMET, KÖROGLU, KARACAOGLAN, DADALOGLU, EMEKÇI,
IHSANI, SAH TURNA, MAHZUNI... bunlar yasadiklari dönemin, toplumsal
yapisini, toplumsal biçimini ve toplumsal iliskilerini eserleriyle
yansitmislardir... Bazen toplumsal haksizliklara baskaldirmislar ve bazen
de halkin önderleri olarak halkin bilinçlenmesini, örgütlenmesini
saglamislar. Öyleki bazen yaptiklari eserlerle varolan düzeni sarsacak
konumda bile olmuslardir. Pir Sultan Abdal bu söylediklerime en büyük
örnektir. Pir Sultan o dönemin mevcut düzenini korkuttugu için idam
edilmistir. Günümüzde Mahzuni siirleriyle mevcut düzeni elestirdigi,
halki bilinçlendirerek türküler söyledigi için yargilanmistir. Eserleri
TV' larda ve radyolarda okunmamis, eserlerine çok büyük bir sansür
konmustur...
...Simdi bu yazdiklarima örnekler vererek O'nun toplumcu yönünü
kendi eserleriyle tanitacagim. Bakiniz bir siirinde tüm dünya
görüsünü ve toplum anlayisini ortaya koyuyor. Iste siir;

Ah ne olur bizim köyde
Herkesi okur göreydim
Altmisi bulmus babamda
Bir günlük fikir göreydim

Dindiren yokmu acimi
Süren yokmu ilacimi
Köyde on yaslibacimi
Kilimler dokur göreydim

Demeyin ki ne var bunda
Kanli kiliç durmaz kinda

Elbistan'in ovasinda
Gümüsle bakir göreydim

Bitmez kadere inandik
Inandikta hep biz yandik
Hep sükürü biz ögrendik
Bir bey'de de sükür göreydim

Sanmayin Mahzuni caydi
Uydu ise hakka uydu
Bütün fakirler doyaydi
Kendimi fakir göreydim

...Iste ozanimizin bes dörtlükte bütün toplumsal sorunlari anlatimi; iste yorumu,
iste görüsleri. Bunlari degerlendirmeyi siz sevgili okuyucularima birakiyorum...

...Ozanimiz halkimizin egemen güçlerce (para babalari, agalar, tefeciler, tacirler,
beyler...) sömürülmesi karsisinda protestosunu su özgün yapitla dile getiriyor;

Kimi hizli gider uzun yol yutar
Kimi altun satar kimi pul yutar
Kimi sogan bulmaz kimi bal yutar
Kimi parmagini yalamis gider

Iste toplumumuzdaki ve de dünyamizdaki savaslarin asas nedeni bu farkli
yasam biçimleri, bu farkli gelir dagilimidir. Dünyadaki bu gelir farkliligi
toplumsal kargasanin asil nedenidir. Ozanimiz da bunu belirtiyor.
Bakin bir baska eserinde ki dörtlügü okuyalim;

Milletin sirtindan doyan doyana
Bunu gören yürek nasil dayana
Yigit muhtaç olmus kuru sogana
Bilmem söylesem mi, söylemezsem mi?

...O bu eserinde halkimizi kemirenleri anlatmaya çalisiyor. Halki uyarmaya,
bu kemirgenleri tanimaya çabaliyor. Bunlari tanitmak için sürekli bir
mücadele içinde olacagi iletisi veriyor... Bundan dolayi bu gerçekleri her
zaman haykiracagini dile getiriyor...;

Bizdeki yürekler baska yürekler
Günümüz dayanir tuzlu çörekler
Senin sofrandaki ballar börekler
Ömür boyu zehir zikkim bizim be

...Ama yine de umutsuz degil. Içindeki ütopyayi devam ettiriyor. Gelecekte
insanligin sömürüsüz bir dünyaya ulasacagini söylüyor. Büyük çogunlugun
bir gün dünya yönetimini; ufak bir azinligin elinden alacagini; dünyada
dostlugun, kardesligin, güvenin, barisin geçerli olacagini esit bir gelir
dagiliminin yapilacagini; yönetime tüm insanlarin katilacagini, gerçek bir
halk iktidarinin yerlesecegini; bir gün tüm bu insani degerlerin dünyada
egemen olacagina olan inancini ve bilincini tasiyor.

Bakin su siirindeki ütopyasina; gelecek beklentisine;

Hem evladi yedin, hem de ata'ni
Düsünmedin topraklarda yatani
Devleti, milleti, bütün vatan'i
Ulan hey civaci sana kim verdi

Bir gün gelecek ki, kim kime güler
Disi olmazsa da, damagin biler
Böyle ev sahibi olmaz dürzüler
Ya bizi kiraci sana kim verdi.

...Ozanimiz zenginlere ve yöneticilere seslenerek; oturduklari koltuklara
daha çok yaslanmalarini; çünkü bu saltanatin sonsuza kadar devam
etmeyecegini; bir gün bu yagmanin sonunun gelecegini bildiriyor...
... Yine bir baska siirinde paylasimi ne güzel anlatir; iste siir

Kirk yaslimiz bilmem dedi huylasti
Bebekler huylandi kötü toylasti
Yerdeki topragi aldi paylasti
Sükür dedik hatir saydik ondandir

Mahzuni Serif'im paylasmak güzel
Söylerim sözümü, çalmam hiç gazel
Korku kalkar, birlesirse birçok el
Ayri gayri dedik, bir birimizi yedik ondandir

Ozanimiz paylasmanin güzelligini, insani yanini, esitlikçi ve özgür yanini
dile getirmis; bu konuda taviz vermeden, bos söz söylemeden, dogrulari korkmadan
açiklayacagina, insanlarin birleserek çözülmez gibi gözüken birçok zorlugu
kolaylikla çözebilecegini; ayarilik-gayrilik yüzünden insanlarin birbirlerine
düsman edildigini, bu yüzden insanlarin birbirlerini öldürdüklerini, savas
yaptiklarini, insanlari birbirlerine dost olmalarini ekonomik çikarlarda
birbirleriyle birlesmeleri gerektigini ; insanlari birbirlerine düsman edenlerin
oyununa gelinmemesini, buna karsi uyanik olunmasi gerektigini vurgulamistir

--- Mahzuni Serif'in Toplumsal Olaylar Karsisinda Duyarliligi ---

Mahzuni, gerek toplumumuzu ve gerekse dünya kamuoyunu etkileyen her
olay karsisinda duyarliligini göstermis ve bu olaylarla ilgili eserler
sunmustur. Toplumumuzdaki her toplumsal olayi Mahzuni'nin siirlerinde
bulmak olasidir. 1970'li yillarda gençlik hareketlerinin en önemli çikisi
olan bagimsiz ve sömürüsüz Türkiye ve emperyalizm karsitligi, o dönemde
Mahzuni'yi çok etkilemis...;

Bütün insanlik adina
Amerika katil katil
Hukuk yapar kendi bozar
Amerika katil katil

Vietnam'in suçu nedir ?
Hür yasamak ayip midir ?
Atom patlat ister kudur ?
Amerika katil katil

Türk Milleti Türk Milleti
Nerden gelmis elin iti ?
Bu gidisin sonu kötü
Amerika katil katil

Birgün gramlar bir olur
Kilodan hakkini alir
Zalim olan bela bulur
Amerika katil katil

Mahzuni Serif uyuma
Gün geldi çatti aksama
Bizden selam Vietnam'a
Amerika katil katil

Ozanimiz bu siirinde kesinlikle Amerikan halkina bir söylemde
bulunmuyor, bu eserindeki "Amerika deyimi" bu ülkeyi yönetenlere
ve onun emperyalist yönüne yönelik bir söylemdir...

...Yine 1970'li yillarda; sömürüye, zulme, emperyalizme, düsmanliga
ve baskiya karsi baskaldiran 1968'li kusagi ve bu nitelikleri tasiyan
tüm insanlara yigitler diyerek seslenmis ve bunlar için su siirini
yazmistir.

Dogudan batiya bir ses yükselir
Yigitler, yigitler bizim yigitler
Gavur daglarindan Dadallar gelir
Yigitler, yigitler bizim yigitler

Alni çizgi çizgi, zafer oyuklu
Anasi aglamis öfke yayikli
Elinde dirgeni kara biyikli
Yigitler, yigitler bizim yigitler
Bizim yigitleri bilmiyor itoglu itler

Karsidan geliyor elinde dirgen
Sirti yirtik omuzunda yorgan
Yakti anamizi zalim kemirgen
Yigitler, yigitler bizim yigitler

Mahzuni Serif'im yigit yavrusu
Anadolu'sundan yoktur kaygisi
Sizin degil beyler isin dogrusu
Yigitler, yigitler bizim yigitler

Mahzuni Anadolu'nun yetistirdigi yigitlere güvenmis ve onlarla övünç
duymustur. Ama onlari birbirine düsman eden güçler amaçlarina ulasmis
ve onlari birbirine kirdirmistir...Mahzuni... Ama ne olursa olsun Anadolu'nun
yetistirdigi yigitleri, cesur, bilgili, sevgi dolu, hosgörülü olarak
degerlendirmis, bagimsizlik, baris, özgürlük ve demokrasi tehlikeye girdigi
an o yigitlerin önünde hiçbir gücün duramayacagina inanmistir...

 

1993 yilinda Ortadoguda meydana gelen ve Irak'in Kuveyt'e saldirmasiyla
çikan savas sonucunda batili devletlerin ve Amerika'nin oynadiklari oyunlarin
(emperyalizm) farkina varmis ve bu savas sonucunda ölen yüzlerce insanin
acisini içinde duymus ve savas sonucunda kirlenen denizlerin, sularin ve
atmosferin insanlara verdigi zarari görmüs ve tüm bu olumsuzluklari...

20. yüzyilin son çeyreginde gelisen teknoloji ve bunun sonucunda
sinirsiz bir sekilde tüketilen doga ve insan kaynaklari'...

1990'li yillar... Dünya'da, emperyalist devletler tarafindan dayatilan
Yeni Dünya Düzeni'Ülkemizin üzerine bir kara leke olarak çöken ve duyarli tüm
insanlarimizi çok derinden etkileyen'Sivas Kiyimi'

...dile getiren siirler yazmistir.

Bu yazının sonunda ozanimizin kendini tanitan su açiklamasini da
yazmak istiyorum.

Mahzuni bana gönderdigi bir yazisinda; kendisiyle ilgili söyle diyor;

"Ben dogada bulunan her canlinin içinde seçkin bir yeri
olan insan sifatinda dünyaya geldigim için, hep bununla
gurur duydum.Hayatimda tek din tasimadim; insan
tarihinde gelmis geçmis bütün dinlerin hepsinden birer
parçayla yasadim. Gün oldu yedi dinli, gün oldu dinsiz
kisiliklerimle gezdim.

Somut olarak söyleyebilirim ki, insan sevgisi benim öz
dinim oldu. Hiçbir mezhebi kendine yön olarak tayin
etmedim. Zira mezhepler benim indimde, tarihi
hikayeciliklerden öte olmadi. Ancak Ehlibeyt'e gönül
verdigim ve Ali evladina bel bagladigim dogrudur. Bu da
sadece tarihe verdigim önemden ileri gelmektedir.
Ben insanlari sevmekten hiç fire vermedim..."

 


e-mail:kizilaga@yahoo.com
||||||||KIZILEFE ||||||||