| |
| |
|
Vragen en antwoorden
|
| |
|
|
| |
| |
| |
|
Wat is Tourette Syndroom ?
|
| |
Tourette Syndroom (TS) is een neurologische stoornis die gekenmerkt
wordt door tics: ongewilde, vlugge, plotse bewegingen die zich herhaaldelijk
op dezelfde manier voordoen.
De kenmerken van Tourette zijn :
- Verschillende motorische tics en minstens 1 vocale tic moeten aanwezig
zijn op bepaalde momenten van het verloop, maar niet noodzakelijk
terzelfdertijd.
- De tics doen zich vele malen per dag voor, bijna elke dag, gedurende
meer dan 1 jaar. De symptomen kunnen echter soms gedurende enkele
weken of maanden verdwijnen. Daarna verschijnen ze terug, meestal
onder een andere vorm.
- Er zijn periodieke veranderingen in het aantal, de frequentie en
de soort van de tic en het lichaamsdeel waar hij zich voordoet. Er
is afwisselend toenemen of verminderen van de ernst van de tic. Daarom
spreekt men vaak van het typische 'golvende' verloop van Tourette.
- Het begint gemiddeld rond het 6de jaar en altijd voor het 21ste
jaar.
De term 'ongewild' die gebruikt wordt om de TS tics te beschrijven,
is wat verwarrend omdat men weet dat de meeste mensen met TS soms toch
enige controle hebben over hun symptomen. Wat men niet weet is dat de
controle die van enkele seconden tot enkele uren kan gaan, alleen maar
uitstel is en later gevolgd wordt door een uitbarsting van meestal hevige
tics.
Tics worden ervaren als onweerstaanbaar (zoals de prikkeling die tot
niezen leidt) en moeten uiteindelijk uitgevoerd worden. Personen met
TS zonderen zich soms af om hun symptomen de vrije loop te laten nadat
ze op school of op het werk onderdrukt werden.
Typisch is ook dat de tics vermeerderen door spanning en stress en
verminderen bij geconcentreerd uitvoeren van boeiend werk. Ook tv kijken
lokt vaak vocale en motorische tics uit omdat de persoon op dat moment
ontspannen is, in een veilige omgeving.
|
|
|
| |
| |
|
Welke tics onderscheidt men ?
|
| |
Er zijn twee categorieën tics, we geven voor elke categorie voorbeelden
die tamelijk frequent voorkomen.
ENKELVOUDIGE TICS:
- Motorisch: oogknipperen, schudbewegingen van het hoofd, schoudertrekkingen,
grimassen van het gelaat, e.a.
- Vocaal: keelschrapen, kreten of andere geluiden, snuiven, tongklakken,
lipsmakken e.a.
MEERVOUDIGE TICS:
- Motorisch: steeds bukken, ronddraaien, sprongetjes maken, zichzelf
slaan, e.a. (deze bewegingen lijken soms een doel te hebben).
- Vocaal: echolalie: het meermaals herhalen van een woord of zin
die men juist gehoord heeft. Palilalie: het meermaals herhalen van
een woord of zin die men zelf gezegd heeft (lijkt soms op hakkelen).
Coprolalie: sociaal onaanvaardbare taal gebruiken, grof zijn.
De verscheidenheid aan tics is enorm. Tics zijn ook bij ieder individu
weer anders. De complexiteit van sommige symptomen is vaak verbijsterend
voor familieleden, vrienden, leerkrachten en werkgevers die soms moeilijk
kunnen geloven dat de gebaren of vocale uitbarstingen ongewild zijn.
|
|
|
| |
| |
|
Wat zijn de eerste symptomen ?
|
| |
Het meest voorkomende eerste symptoom is een gelaatstic zoals: vlug
oogknipperen of een zenuwtrek aan de mond. Maar ook ongewilde geluiden
zoals keelschrapen en snuiven of tics van de ledematen kunnen zich als
eerste symptoom aandienen. Bij sommige personen begint TS plots met
zowel complexe bewegingstics als geluidstics.
Tourette is bij geen twee personen gelijk. Sommige tics heeft iedereen
met TS wel eens gehad. Andere tics zijn heel individueel.
De symptomen worden vaak verward met andere aandoeningen, zoals een
probleem met de ogen, allergieën, een neus-keel-oor probleem of gewoon
een gedragsstoornis.
|
|
|
| |
| |
|
Hebben alle mensen met TS naast hun tics ook andere
problemen ?
|
| |
Niet alle mensen met TS, doch vele hebben de volgende
problemen:
DWANGGEDACHTEN - DWANGHANDELINGEN
Dit is als de persoon voelt dat hij iets steeds weer moet doen. Vb:
een voorwerp dat met de ene hand is aangeraakt moet ook met de andere
hand aangeraakt worden om 'een evenwicht te behouden', of overdreven
controleren: vele malen achter elkaar gaan kijken of het gas uitgedraaid
is, de deur op slot. Kinderen herhalen hun vragen soms tot vervelens
toe omdat het antwoord voor hen niet 'juist' klinkt. Ook hebben ze
soms rare rituelen of drammen ze eindeloos door over een onderwerp,
wat lijkt op koppigheid of verwend zijn. Het leidt ook vaak tot angsten.
AANDACHTSSTOORNISSEN MET OF ZONDER HYPERACTIVITEIT: ADHD - ADD.
Dit komt bij vele mensen met TS voor. Kinderen kunnen tekenen van
overbeweeglijkheid vertonen vooraleer de eerste TS symptomen verschijnen.
Aanwijzingen kunnen zijn: concentratieproblemen, werk dat begonnen
is niet afmaken, niet luisteren, vlug afgeleid zijn, eerst doen dan
denken, voortdurend van de ene activiteit op de andere overgaan, veel
toezicht nodig hebben en algemeen wriemelgedrag. Ook volwassenen kunnen
dergelijke tekenen vertonen zoals te impulsief zijn en concentratiemoeilijkheden.
ADHD + TS vraagt een andere aanpak en behandeling dan ADHD zonder
TS.
LEERMOEILIJKHEDEN.
Problemen kunnen zich voordoen met langdurig lezen en schrijven
(slordig), soms ook met rekenen. Dyscalculie, dyslexie en nonverbale
leerstoornissen komen binnen deze groep meer dan gemiddeld voor.
IMPULSIVITEITSCONTROLE.
Dit kan in enkele gevallen leiden tot overagressief of sociaal ongepast
gedrag. Ook kunnen woedeaanvallen zich voordoen waarbij opvalt dat
deze veelal niet stroken met de ware aard van het kind dat meestal
lief en gevoelig is. Slaapstoornissen komen veel voor bij TS, veel
wakker worden, slaapwandelen, boze dromen.
|
|
|
| |
| |
|
Wat veroorzaakt de symptomen ?
|
| |
De oorzaak is nog niet vastgesteld, alhoewel recent onderzoek met grote
zekerheid wijst naar een stoornis in de werking van bepaalde scheikundige
stoffen in de hersenen (neurotransmitters) o.a. dopamine en serotonine.
TS is geen psychische aandoening en wordt niet veroorzaakt door trauma's
in de prille jeugd of opvoedingsfouten. Personen met TS hebben hetzelfde
gemiddelde IQ als de rest van de bevolking.
|
|
|
| |
| |
|
Waarom is een vroege diagnose belangrijk ?
|
| |
De symptomen kunnen door de omgeving als bizar, storend of angstaanjagend
ervaren worden. Vaak lokken ze spot en boosheid uit van klasgenoten,
familie, leerkrachten en zelfs toevallige omstanders. Kinderen met TS
worden dikwijls gedreigd, gestraft en uitgesloten van sociale activiteiten.
De problemen nemen vaak toe in de puberteit, een periode die al moeilijk
genoeg is voor jonge mensen. Als men wil voorkomen dat het kind ernstige
psychische schade oploopt dan is een VROEGE DIAGNOSE EN BEHANDELING
VAN HET ALLERGROOTSTE BELANG.
|
|
|
| |
| |
|
Bestaat er een behandeling voor TS ?
|
| |
De voornaamste behandeling bestaat uit begrip van de omgeving.
Wanneer de symptomen van TS erg hinderlijk zijn, kan medicatie verbetering
brengen. Haloperidol (Haldol), clonidine (Catapressan, Dixarit) en pimozide
(Orap) behoren tot de meest gebruikte middelen.
Voor sterk dwangmatig gedrag wordt o.a. fluoxetine (Prozac) en sertraline
(Serlain) voorgeschreven.
De dosis om het beste effect te bekomen varieert van persoon tot persoon
en moet zorgvuldig door de arts bepaald worden. Sommige personen kunnen
de bijwerkingen echter niet verdragen en stoppen de behandeling. Het
syndroom is niet te genezen maar een spontane verbetering kan zich voordoen
na de adolescentie. In bepaalde gevallen kan gedragstherapie helpen.
Ook zijn er vele mensen met milde symptomen die geen medicatie nodig
hebben.
|
|
|
| |
| |
|
Hoe dikwijls komt TS voor ?
|
| |
Er is geen exact cijfer bekend. Men dacht tot voor kort dat 1/2000
personen aan TS lijdt. De laatste tijd komt men echter tot de vaststelling
dat het er wel eens veel meer zouden kunnen zijn. Men schat het aantal
op 1/500.
|
|
|
| |
| |
|
Wat is bekend over erfelijkheid ?
|
| |
TS komt 3 tot 4 maal zo veel voor bij jongens als bij meisjes. Genetische
studies tonen aan dat TS overgeërfd wordt als een gen dat bij verschillende
familieleden verschillende symptomen veroorzaakt. In zeer zeldzame gevallen
is TS niet overgeërfd maar komt het gewoon spontaan voor. De oorzaak
is onbekend.
|
|
|
| |
| |
|
Waarom lid worden van de Vlaamse vereniging ?
|
| |
Hoe lid worden ?
U kunt lid worden van de vereniging door 750
Bfr. te storten op rek.nr. 310-1208460-23 met de vermelding: 'Nieuw
lid'.
|
|
|
| |
| |
|
Laatste wijziging op 27-10-2000
|
Copyright
© VZW Vlaamse vereniging Gilles de la Tourette
|